Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/2324 K.2013/9184

Davacı, ilk prim kesintisinin yapıldığı ayı takip eden aybaşından, 30/05/2011 tarihine kadar sigortalılığının tespitiyle, 6111 sayılı Yasadan yararlanma hakkının saklı tutulmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,

2- Dava; davacının ilk prim kesintisinin yapıldığı ayı takip eden aybaşından, davalı kurumun sigortalılığının başlangıç tarihi olarak kabul ettiği 30.5.2011 tarihine kadar tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile prim borçlarının 6111 sayılı Yasa kapsamında yapılandırılması istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 Sayılı Yasada, 506 Sayılı Yasanın 79. maddesindeki gibi, geçmiş Tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. Anılan Yasanın 5. maddesinde, 7. maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin, kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Yasanın 10. maddesindeki kayıtlar Kurum tarafından yapılacak olan tescil işlemleri için uygulama alanı bulmaktadır.

Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş kararları; Kurumun prim alacaklarını Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi halinde, Bağ-Kur’un prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi, yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil yükümlülüğüne aykırılık teşkil ettiğinden, prim tevkifatının yapıldığı tarihi izleyen aybaşından itibaren sigortalı olarak kabulü gerektiği yönündedir.

İlk prim kesintisini izleyen yıllarda prim kesintisi veya ürün tesliminin gerçekleştiğinin belirlendiği durumlarda, bu yıllar için de tespit kararı verilmesi gerekmektedir.

Tarım Bağ-Kur sigortalılığının temel koşulu 2926 sayılı Yasanın 2/1 ve 3/b maddelerinde belirtildiği gibi, tarımsal faaliyette bulunmaktır. Prim tevkifatına dayalı tespit davasında, salt ziraat odası ve kooperatif kaydı gibi belgelerin bulunması, davanın kabulü için yeterli değildir. Tarımsal faaliyetin sürdüğünün, faaliyete ilişkin olarak hangi tarımsal ürünlerin üretildiği, nereye satıldığı veya teslim edildiği gibi hususlar da somutlaştırılarak belirlenmelidir. Prim tevkifatı ve ürün tesliminin, bir-iki yıl dışında süreklilik arzettiği hallerde de, tarımsal faaliyetin sürekli olduğu kabul edilebilir.

Prim kesintisinin bulunmadığı yıllarda, tarımsal faaliyetin saptanması bakımından, ürünlerin ne şekilde değerlendirdiğini ortaya koymak, davacının tarımsal faaliyete elverişli taşınmazlarının bulunup bulunmadığını araştırmak, tarımsal faaliyetin taşınmazların kiralanması suretiyle yürütüldüğü iddia ediliyor ise, bu konuda taşınmazların kimden, hangi yıllar için kiralandığı, hangi tarımsal ürünlerin üretimi için faaliyette bulunulduğu, kiralayan kişinin Tarım Bağ-Kur sigortalılığının bulunup bulunmadığı,

kiracının kiralama yoluyla tarımsal faaliyetini yürütmeye elverişli tarımsal alet edevatının bulunup bulunmadığı gibi ayrıntılı araştırma yapmak, gerektiğinde tarımsal faaliyetin yapıldığı iddia edilen dönemdeki muhtar ve azaların bilgilerine başvurmak, özetle, tarım faaliyetinin devam edip etmediğini hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya koymak ve sonucuna göre hüküm kurmak gerekir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının sattığı ürünlerden, ... Tarım Satış Kooperatifi tarafından 8.9.1998 tarihinde, ... Ltd Şti. tarafından da 15.6.2011 tarihinde kesinti yapıldığı, 1.4.2004 tarihinden itibaren ziraat odası kaydı olduğu, tapulu tarım arazilerinin bulunduğu, 30.5.2011 tarihinden itibaren tarım Bağ-Kur sigortalı olarak kayıt edildiği, davacının12.2.1999 tarihinde Kuruma müracaat ederek 8.9.1998 tarihinde yapılan kesintinin iadesini talep ettiği, Kurum tarafından 12.2.1999 tarihinde iade işleminin yapıldığı görülmüştür.

5510 sayılı Yasa'nın Geçici 5. maddesine göre. "Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için bu Kanuna göre yapılacak toptan ödemelerin, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki hizmet sürelerine ait bölümü, bu Kanunla bazı maddeleri yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla hesaplanarak,

bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile toptan ödemenin yapılmasına ilişkin yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için her yılın güncelleme katsayısı ile çarpılarak bulunan tutar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki süreler için bu Kanuna göre hesaplanan toptan ödeme tutarına ilâve edilerek ödenir.

Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce toptan ödeme yapılarak tasfiye edilen hizmetlerin 31 inci, 36 ncı ve 41 inci maddelere göre ihyasında veya borçlanılmasında, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunla bazı maddeleri yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümlerine göre hesaplanan tutarı, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile ihya talebine ilişkin yazılı istek tarihi arasında geçen yıllar için,

her yılın güncelleme katsayısı ile çarpılarak bulunan değeri dikkate alınır.” Yine aynı Yasa'nın yaşlılık toptan ödemesi ve ihya başlıklı 31. maddesinde de “Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrılan veya işyerini kapatan ve

yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş şartını doldurduğu halde malûllük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalıya, bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında ise kendi adına bildirilen, (b) bendi kapsamında ise ödediği malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin her yıla ait tutarı, primin ait olduğu yıldan itibaren yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek toptan ödeme şeklinde verilir.

Bu Kanun veya bu Kanundan önce yürürlükte bulunan sosyal güvenlik kanunlarına göre toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilmiş bulunanlardan, yeniden bu Kanuna tâbi olarak yahut bu Kanunla yürürlükten kaldırılmış kanunlara göre malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olanlar, yazılı olarak müracaat etmeleri halinde, aldıkları toptan ödemenin ödeme tarihi ile yazılı istek tarihi arasında geçen yıllar için her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan tutarını talep tarihini takip eden ayın sonuna kadar ödemeleri halinde,

bu hizmetler ihya edilerek bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınır” hükmü getirilmiştir.

Somut olayda; davacıdan 08.09.1998 tarihinde prim kesintisi yapıldığı, davacının talebi üzerine 12.2.1999 tarihinde bu kesintisinin kendisine iade edildiği, 15.6.2011 tarihine kadar başka da kesintiye rastlanılmadığı, 30.5.2011 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım Bağ-Kur sigortalılık tescilinin yapıldığı görülmektedir.

Davacınının 08.09.1998 tarihinde yapılan ve 12.2.1999 tarihinde iade edilen kesintiyi ihya etmesi için davacıya önel verilip Kuruma başvurup kesinti yoluyla ödenen primlerin ihyası sağlanmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş; 08.09.1998 tarihinde yapılan ve 12.2.1999 tarihinde iade edilen kesintiyi ihya etmesi için davacıya önel verilerek Kuruma başvurması ve söz konusu kesintiler yoluyla ödenen tarım Bağ-Kur primlerinin ihyası sağlanarak, davacının başka kesintisi olup olmadığının araştırılması, davacının ihya işlemini yapmaması ve başka kesintisinin tespit edilememesi halinde şimdiki gibi, ihya işlemini yapması halinde ise; başka kesintisi tespit edilemediği halde 1.10.1998 - 31.12.1998 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğu şeklinde, başka kesintisi tespit edildiği taktirde kesinti yapılan süreleri yukarıdaki açıklamalar ışığında değerlendirerek sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözardı edilerek kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.