Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/6329 K.2013/20727

Davacılar-k.davalılar, murisine ait yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, yeniden aylık bağlanmasına ve ödenmeyen aylıkların faiziyle birlikte ödenmesine,

Davalı-k.davacı Kurum ise, davalıların murisine yersiz olarak ödenen maaşın yasal faiziyle birlikte tahsiline, davalı ... itirazının iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davacılar ile davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, Kurum işleminin iptali, istirdat ve itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, Dairemizin 22.2.2010 tarih, 2009/1296 E,2010/1737 Karar sayılı "davacının, aylık bağlama tarihinde yürürlükte olan 1479 Sayılı Yasa gereğince tam aylığa ilişkin, prim borcu dışında kalan süreleri yönünden kısmi yaşlılık aylığı şartlarının olup olmadığını kurumdan sormak ,varsa şartların oluştuğu tarihi takip eden aybaşından itibaren kısmi yaşlılık aylığı bağlanmasına karar vermek, davacının iade yükümlülüğüne ilişkin olarakta yukarıda açıklanan 5510 sayılı Yasa'nın 96.maddesinde düzenlendiği şekilde kısmi yaşlılık aylığına karar verilmiş ise, iade yükümlülüğünü bu aylığın bağlanmasından önceki dönem yönünden tamamı üzerinden,

sonrasında ise tam aylık ile kısmi aylık arasında ki oluşacak fark miktarı dahi kurumdan sorulduktan sonra bildirilen ödemeler yönünden değerlendirmek ,kısmi aylık şartlarının bulunmadığı takdirde ise davaya konu miktarlar yönünden açıklanan ilkeler gereğince iade yükümlülüğü yönünden bir karar vermekten ibarettir.Kaldı ki davacının kesilen tam yaşlılık aylığına ilişkin prim borcunu Kurumun bildireceği gecikme zammı ve faizi ile ödemesi halinde de ödemeyi takip eden aybaşından itibaren yeniden bağlanabileceği gerçeği dahi mahkemece dikkate alınmalıdır."gerekçesiyle bozulmasına ilişkin ilama uyularak istemin kısmen kabulüne hükümde yazılı

şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 3.6.1949 doğumlu olup 26.12.2008 tarihinde vefat eden davacıların murisi ...'ın 10.6.1976-30.12.1999 arası 1479 SY Bağ-Kur sigortalılığının bulunduğu,27.3.1969-27.11.1970 arası 600 gün askerlik borçlanması yaptığı,

506 Sayılı Yasa uyarınca 47 gün sigortalı hizmetinin bulunduğu,31.12.1999 tarihli tahsis talebine istinaden sigortalıya 1.1.2000 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere tam yaşlılık aylığı bağlandığı,Müfettiş ... tarafından hazırlanan 11.6.2007 tarihli rapora göre sigortalının hesabına 24.4.1998 tarihinde usulsüz olarak girilerek 4 adet yersiz ödemenin (6.1.1998 tarihinde 8.600.00 TL,2.2.1998 tarihinde.

8.600.00 TL, 20.2.1998 tarihinde 8.700.00 TL,19.3.1998 tarihinde 8.700.00 TL) dava dışı ... ait hesaptan çıkarılarak davacının ödemesiymiş gibi gösterildiğini,ödemelere ilişkin belge ibraz edilemediğinin belirtildiğinin tespit edildiği, bu şekilde sigortalıya prim borcu var iken 9080 gün sigortalılık süresi üzerinden 01.01.2000 tarihi itibariyle tam yaşlılık aylığı bağlandığı,

usulsüzlüklerin müfettiş tarafından ortaya çıkarılması üzerine davacıların murisnin tahsis talep tarihinde 49.540.197TL prim borcu var iken aylık bağlanması nedeni ile yaşlılık aylığının başlangıçtan iptal edilip fuzulen ödenen yaşlılık aylığı nedeniyle borç çıkarıldığı,Kurumca şifresi ile usulsüz prim girişi yapıldığı anlaşılan davalı ... aleyhine icra takibine girişildiği,

davalının icra takibine itirazı üzerine açılan itirazın iptali davasının iş bu dava dosyası ile birleştirildiği,davalı ... hakkında Tokat Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 14.11.2008 tarihinde dava zamanaşımının geçmesi nedeni ile kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, anlaşılmaktadır.

Somut olayda ;mahkemenin davacılar murisine, iptal edilen hizmetler dışında 5510 Sayılı Yasa'nın geçici 17. maddesine göre geçerli sayılan hizmet süresi üzerinden ilk aylık bağlanma tarihinden ölüm tarihine kadar bağlanması gereken kısmi aylık miktarı tespit edilerek, murise ödenen ve ödenmeyen aylık miktarları da Kurumdan sorularak, keza sigortalının başlangıçta bağlanan aylığı ile bağlanması gereken kısmi aylığı arasındaki aylık farkları da Kurumdan sorularak sigortalının mirasçılarının bakiye prim borcu bulunup bulunmadığı ile bakiye aylık alacakları bulunup bulunmadığının belirlenerek,

ödenen aylıklara ödendiği tarihten dava tarihine, ödenmesi gereken aylıklara da ödenmesi gereken tarihten dava tarihine kadar faiz işletilerek mahsup işlemi yapılmadan sonuca gidilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Davalı ... aleyhine açılan itirazın iptali davasına yönelik temyiz itirazlarına gelince; usulsüz prim girişinin davalının şifresi kullanılarak yapıldığı açık ve belirgindir. Mahkemece ceza dosyasındaki takipsizlik kararı esas alınarak sonuca gidilmiş ise de davalı ...'ın şifresinin üçüncü kişilerin eline geçmesine kusuru ile sebebiyet verdiği kabul edilmelidir. Mahkemece ceza takibatındaki delillerle yetinilmeyip bu husustaki taraf delilleri toplanmalı, olay tarihindeki devreden Tokat Bağ-Kur İl Müdürlüğünün üst düzey yöneticilerinin beyanları alınarak elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.