Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/6801 K.2013/20380

Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılardan Hasan ... ve ... Gıda Su İnş Nak Elek San Ve Tic.Ltd.Şti. Vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan ve temyiz konusu hükme ilişkin dava, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hallerden hiçbirine uymadığından Yargıtay incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava 05.11.2008 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece davalılardan Selahattin Akçay’a yönelik davanın kusurunun bulunmadığından reddine, davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulü, manevi tazminat istemlerinin ise kısmen kabulü ile davalılar ..., ... ile ... Gıda Su İnş Nak Elkt San Tic Ltd Şti’den müştereken müteselsilen tahsiline karar verilmiş ve bu karar süresinde davalılardan ... ile ... Gıda Su İnş Nak Elkt San Tic Ltd Şti’nin Avukatı tarafından temyiz edilmiştir.

Davalılardan ... ile ... Gıda Su İnş Nak Elkt San Tic Ltd Şti’nin asıl işinin fabrikalara kullanma suyu satmak olduğu, anılan şirketin sahibi olan ...’e ait arsada kuyu açılarak su çıkarılması için ... ile ... arasında, çimento, demir, çakıl ile kereste ve ... işverene, su motoru, asansör takım ve kalıp ...’a ait olmak üzere kuyu açılması için sözleşme imzalandığı, olay günü ... yanında çalışmakta olan davacılar murisinin, kazıya devam edilebilmesi için kuyu tabanında biriken suyun boşaltılması sırasında hava yapan dalgıç pompanın havasını almak isterken elektriğe kapılarak içinde bulunduğu asansör kovasından 2 m aşağıdaki zemine düşerek ... çarpması ve yüksekten düşmeye bağlı olarak öldüğü dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, davalılar ... ile ... Gıda Su İnş Nak Elkt San Tic Ltd Şti’nin zararlandırıcı olay nedeniyle kusurlarının bulunup bulunmadığı giderek, kusurları bulunmasa bile zarardan sorumlu olup olmayacaklarına ilişkindir. Mahkemece davalı ...’in asıl işveren olduğunun kabulü ile kusur dağılımının yapıldığı kusur bilirkişi raporu hükme dayanak alınmış ise de varılan bu sonuç hatalı olmuştur. Gerçekten, bir iş kazası sonucu, zarara uğrayan işçi veya hak sahiplerinin maddi veya manevi tazminat talepleri, ancak işveren veya kusurlu üçüncü kişilere karşı yöneltilebilir. Bunun dışında, aracı olarak tabir edilen kişiler aracılığı ile işe alınan işçilerin uğrayacakları zararlardan dolayı, asıl işveren aracılarla birlikte 4857 sayılı Yasanın 2/6. maddesi uyarınca sorumlu olur.

Gerek 4857 sayılı Yasanın 2/6 ve gerekse 5510 sayılı yasanın 12/son maddeleri ile yürürlükten kalkan Sosyal Sigortalar Kanununun 87/2. maddesinde; aracının hukuksal açıdan tarifi yapılmış kimlerin aracı veya halk arasındaki deyimi ile "Taşeron" sayılacağı belirlenmiştir. Buna göre; aracıdan bahsedilebilmek için; öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konulan bir iş olmalı ve görülmekte olan bu işin bölüm ve eklentilerinden bir iş alt işverene devredilmelidir.

Buna karşın bir işin bütünüyle bir işverene devri durumunda veya anahtar teslimi denilen biçimde işin verilmesi durumunda artık üst-alt işveren ilişkisi söz konusu olamaz. Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin doğabilmesinin ilk koşulu; işyerinde işçi çalıştıran bir asıl işverenin, bulunması, diğer unsurda, işin asıl işverene ait işyerinde görülüyor olmasıdır.

Çoğu kez bina inşaat işlerinde görüldüğü gibi, ana binayı veya asıl işi bitirmekle yükümlü bir işveren, bu işin doğrama, ..., su tesisatı gibi bölümlerini aracılara devretmektedir. Bu gibi durumlarda üst-alt işveren ilişkisinden söz edilebilir. Buna karşı, bir işin bütünüyle bir işverene devri durumunda veya anahtar teslimi denilen biçimde işin verilmesi durumunda, artık üst-alt işveren ilişkisi ortada bulunmamaktadır.

Arsanın veya binanın salt maliki olmak ve ihale makamı olarak işi bütünüyle devretme durumlarında, ortada aracı denilen kurumdan söz edilemez. Çünkü burada iş tamamıyla ve bütün olarak bağımsız bir işverene devredilmektedir. Dava konusu olayda, kuyu yapım işinin malzemeli olarak ve anahtar teslimi suretiyle verildiği açıktır.

Davalı şirket ve ...’ in faaliyet alanın fabrikalara kullanma suyu satımı olduğu, kuyu açılmasının faaliyet alanları içinde bulunmadığı, anılan davalılara ait işyerinde ve onların işçileriyle birlikte yapılan bir çalışmanın da söz konusu olmadığı ortadadır. Bu duruma göre kuyu açılması işinin bütünüyle devrinin söz konusu olduğu, davalılar ... ile şirketi bakımından işverenlik sıfatının ortadan kalktığı açıktır.

Hal böyle olunca davalı ...’in asıl işveren olduğunun kabulü ile kusur dağılımının yapıldığı kusur raporunun hükme esas alınması usul ve yasaya aykırı olmuştur. Öte yandan davalı ... Gıda Su İnş Nak Elkt San Tic Ltd Şti’nin kusurlu bulunmadığı kusur raporu hükme esas alındığı halde, nedenleri açıklanmadan tazminattan sorumlu tutulması da isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuksal olgular dikkate alınmadan, davalı ...’ in hukuki durumunun belirlenmesinde yanılgıya düşülerek ve İş Kanununun 77. maddesinin öngördüğü koşulları içermeyen bilirkişi raporuna itibar edilmek suretiyle ve kusur verilmeyen şirketin tazminattan sorumlu tutulma nedenleri açıklanmaksızın ... şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalılar ... ile ... Gıda Su İnş Nak Elkt San Tic Ltd Şti vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.