Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2013/9342 K.2013/10733

Davacı, yurt dışında çalışmaya başladığı 01/01/1987 tarihinin Türkiyede sigortalılık başlangıcı olduğunun tespitine, aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun tüm, davacının ise aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının yurtdışında çalışmaya başladığı 01.01.1987 tarihinin ülkemizde 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespiti ile davacının borçlandığı sürenin 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde geçmiş sayılacağının tespiti istemlerine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının Almanya'da sigortalı olarak çalışmaya başladığı 01/01/1987 tarihinin Türkiye'de 5510 Sayılı Yasanın 4/1-(b) maddesi kapsamında sigortalılık başlangıcı olarak tespitine, davacının yurtdışı borçlanma ve sigortalılık başlangıcının 5510 Sayılı Yasanın 4/1-(a) maddesi kapsamında değerlendirilmesi talebinin reddine karar verilmiştir.

3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun'un 5.maddesine 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 79.maddesi ile eklenen (yürürlük tarihi 08.05.2008) 4.fıkraya göre "Yurtdışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye'de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir."

Somut olayda, davacının borçlanma talep tarihi 02.11.2012 olup bu tarihten önce Türkiye'de 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalılığı bulunmadığından 3201 sayılı Kanun'un 5.maddesinin 4.fıkrasına göre yurtdışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin 5510 sayılı Kanun'un 4/1-(b) bendi kapsamında sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağına ilişkin Kurum işlemi doğru olduğundan mahkemece bu yöndeki istemin reddine karar verilmesi yerindedir.

Dosyadaki uyuşmazlık, davacının yurtdışı hizmet borçlanmasına ait sürelerin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesi noktasında toplanmaktadır.

3201 sayılı Kanun'un 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun ile değişik 5.maddesinin son fıkrasında "Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih,

ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz." hükmü bulunmakta ise de 02.11.1984 tarihinde imzalanan ve 05.12.1984 tarihli 3241 sayılı Kanunla onaylanıp 01.04.1987 tarihinde yürürlüğe giren ve Anayasa'nın 90.maddesi uyarınca yöntemine göre yürürlüğe girmiş uluslararası sözleşme olarak 3201 sayılı Kanunun 5.maddesinden önce uygulanma önceliğine sahip bulunan 30 Nisan 1964 tarihli Türk Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesine Ek Sözleşmenin 29.maddesinin 4.bendi hükmü uyarınca yurtdışında ilk defa çalışmaya başlanılan tarihin ülkemizde sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Davacının yurtdışındaki çalışması işçi statüsünde olup 5510 sayılı Kanun'daki karşılığı 4/1-(a) bendidir ve sigortalılık başlangıç tarihi kavramı da bu sigortalılara özgüdür.

Davacının yurtdışında çalışmaya başladığı tarihin Türkiye'de Kanun'un 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulü, borçlanılan sürenin de ülkemizde Kanun'un 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının kabulünü zorunlu kılmaz. 3201 sayılı Kanun'un 5.maddesinin 4.fıkrası ile Türkiye'de sigortalı çalışması bulunmayan kişilerin borçlanma yoluyla elde ettiği sigortalılık süresinin Kanun'un 4/1-(b) bendi kapsamında sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağı kabul edilmiştir.

Somut olayda, 01.03.1967 doğumlu davacının 01.01.1987 tarihinden itibaren Almanya'da fiili (eylemli) çalışmasının bulunduğu anlaşılmakla davacının yurtdışında çalışmaya başladığı tarihin Kanun'un 4/1-(a) bendi kapsamındaki sigortalılığının başlangıcı olarak kabulü gerekirken yazılı biçimde Almanya'da sigortalı olarak çalışmaya başladığı 01.01.1987 tarihinin Türkiye'de 5510 Sayılı Yasanın 4/1-(b) maddesi kapsamında sigortalılık başlangıcı olarak tespitine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HUMK'un 438/7.maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı, düzeltilerek onanmalıdır.