Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2014/22762 K.2015/17871

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, davacının 01.09.2003-30.06.2006 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmişse de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme sonucu varılmıştır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, ihtilaflı dönemde davacının 31.12.2003 tarihine kadar kesintisiz olarak dava dışı işyerinden sigortalı bildirimi yapıldığı, 01.06.2004- 01.04.2006 tarihleri arasında kesintili olarak isteğe bağlı sigortalılığının bulunduğu, davalı işyerinin 08.02.1999 tarihinden itibaren yasa kapsamında olduğu, davalı işyerine ait dönem bordrolarının gönderildiği, davacı ve bordro tanıklarının dinlenip tanık beyanları çelişkili olmasına rağmen çelişki giderilmeksizin hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının davalı işyerinde çalıştığı tarihler, yaz tatili ve ara tatillerde çalışıp çalışmadığı ve günlük çalışma saatine ilişkin ayrıntılı araştırma yapılmaksızın çelişkili tanık beyanlarına itibarla karar verildiği ve böylece çalışma olgusunun yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmediği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş, tespiti istenen dönem içerisinde Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan denetim olup olmadığını sormak, dinlenen bordro tanıkları da dahil olmak üzere bordro tanıklarını dinlemek, gerek görüldüğü takdirde ihtilaflı dönemde yurtta barınan öğrencileri dinlemek, Kurumdan sorulmak suretiyle veya zabıta araştırması ile tespit edilecek komşu işyerlerinin işverenleri veya bu işverenlerin resmi kayıtlarına geçmiş çalışanların beyanlarına başvurmak suretiyle davacının hangi tarihler arasında çalıştığı, yurdun yaz tatili ve ara tatillerde kapalı olup olmadığı,

yurdun kapalı olduğu dönemlerde davacının çalışmasının devam edip etmediği, davacının sürekli olarak bir günde kaç saat çalıştığı ve çalışmasının tam gün mü kısmi süreli mi olduğu hususları açıklığa kavuşturulmak suretiyle davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınarak tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davacı ve davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.