Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/15764 K.2016/8447

Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, dahali davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Dava, zararlandırıcı olay sonucunda vefatı eden murisin yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, dava dilekçesinde davalı olarak gösterilmediği halde isimli kişi de davaya dahil edildikten sonra davanın kısmen kabulüne, hüküm altına alınan tazminatlardan davalı ile dahili davalının müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmalarına karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; murisin serbest demirci olduğu, vergi kaydının bulunduğu anlaşılmaktadır.

Hizmet akdinin unsurları; 1-Hizmetin belirli veya belirli olmayan bir zaman içinde görülmesi, 2-Hizmet akdinin konusu olan edimin işverene ait işyerinde yerine getirilmesi 3-Edimin ifası sırasında işverenin denetim ve gözetimi altında bulunması 4-Edimin ücret karşılığında yapılması ve ücretin zaman esası üzerinden saptanmasıdır. Ücret zaman itibariyle olmayıp yapılan işe göre verildiği takdirde dahi belirli ya da belirli olmayan bir zaman için alınmış veya çalışılmış oldukça hizmet akdi yine mevcuttur.

İstisna akdinde ise; bir eserin ücret karşılığında yaratılması söz konusudur. İstisna akdinde ücretin tespitinde eser göz önünde tutulur. Iş sahibinin talimat verme yetkisi ise, elde edilecek sonuç içindir. Hâlbuki hizmet akdinde emir ve talimat yetkisi işçinin çalışma yerinin, ise başlangıç ve sona eriş saatinin işverence tespiti biçimindedir.

./..

Hizmet akdinin belirleyici ve ayırıcı unsurları zaman ve bağımlılıktır. Zaman ve bağımlılık unsurlarını birlikte gerçekleştirecek biçimde çalışmanın varlığı halinde aradaki ilişkinin hizmet akdine dayalı olduğunun kabulü gerekir. Somut olayda ise muris ile davalı Salih arasında istisna akdinin unsurlarından olan bir eserin ücret karşılığında yaratılması söz konusudur.

Öte yandan, görev konusu, kamu düzeni ile ilgili olup, mahkemelerce, yargılamanın her aşamasında resen ele alınması gereken bir husustur.

İş mahkemeleri, 5521 sayılı Yasa ile kurulmuş olan istisnai nitelikte özel mahkemelerdir. 5521 sayılı Yasa'nın 1. maddesinde, işçiyle işveren veya işveren vekili arasında iş aktinden veya İş Kanunu'na dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının iş mahkemelerinde çözümleneceği hükmü öngörülmüştür. Anılan maddede belirtildiği üzere, iş mahkemesinin görevli olması için şu iki unsurun birlikte gerçekleşmesi koşuldur: a)Uyuşmazlığın tarafları işçi ve işveren (ya da işveren vekili) olmalıdır. b)Uyuşmazlık, iş sözleşmesinden veya İş Kanunu'ndan kaynaklanmalıdır.

Somut olayda, uyuşmazlık, davalı Salih ile muris arasında yapılan eser sözleşmesine dayalı tazminata ilişkin olup, davalının işveren olma durumu söz konusu olmadığı gibi murisle aralarında hizmet sözleşmesi de yoktur. Uyuşmazlığın niteliğine göre, davaya bakmak görevinin genel mahkemelere ait olduğu gözden kaçırılıp, yargılamanın iş mahkemesi sıfatı ile yürütülerek yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, dava dilekçesinde davalı olarak gösterilmediği halde hüküm altına alınan tazminatlardan davalı ile birlikte sorumlu tutulan Ünal Demir'in bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.