Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2015/2598 K.2015/13236

Davacı, 10/02/1999-15/02/2008 tarihleri arasındaki sürenin hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

KARAR

Davacı, davalı işyerinde 10.02.1999 – 15.02.2008 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa kapsamında geçen çalışmalarının tespitini istemiştir. Mahkemece; davacının davalı ....İdaresi'nde 10.02.1999 – 15.02.2008 tarihleri arasında kesintisiz zorunlu sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verişmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı ...'nde avukat olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep eden davacı adına davalı işyerince düzenlenen işe giriş bildirgesi ve davalı Kurum'a bildirilen çalışma bulunmadığı, davacı ile davalı idare arasında 657 sayılı Yasa'nın 4/b maddesi ve 06.06.1978 tarih ve 7/15754 sayılı kararnamenin değişik 14. maddesi gereğince 1999-2008 yılları arası birer yıllık sözleşme imzalandığı, davacı adına sözleşmeler süresince “ sözleşmeli personel ücret bordrosununun ” düzenlendiği, tanık olarak dinlenilen...Yazı İşleri Müdürü tarafından;

davacının talep ettiği dönemlerde çalıştığının, İl Özel İdaresinde odası olmadığının, kendi bürosunda çalıştığının, aynı zamanda serbest avukatlık yaptığının, davacının Valinin ve...Sekreterinin talimatları ile hareket ettiğinin, ihtiyaç duyulduğunda çağrıldığının beyan edildiği, davacının 01.11.1998 – 2008/9. ay arası aralıksız olarak topluluk sigortası ödediği, ilgili baro tarafından da davacının 1999 – 2008 yılları arasında baroya kayıtlı olarak serbest avukatlık yaptığının bildirildiği, ayrıca;...'de bulunan noterlerce davacı adına...dışında vekalete rastlanılmadığının, Vergi Dairesi tarafından;

davacının 03.11.1998 tarihinden beri “Hukuki konularda bilirkişi faaliyeti işi” nden dolayı vergi kaydının olduğunun ve... Barosu Başkanlığı tarafından da davacının 2005-2006 yıllarında belli bir dönem ..K müdafiiliği yaptığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

506 Sayılı Yasa'nın 2. maddesine göre; bir hizmet aktine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar. Hizmet aktinin unsurları; hizmetin belirli veya belirli olmayan bir zaman içerisinde görülmesi, hizmet aktinin konusu olan edimin işverene ait işyerinde yerine getirilmesi, edimin ifasında işverenin denetimi ve gözetimi altında bulunması, edimin ücret karşılığında yapılması ve ücretin zaman esası üzerinden saptanmasıdır. Yani hizmet akdi; ücret, bağımlılık ve zaman unsurlarını taşımalıdır. Sigortalılığın oluşumu yönünden gerekli olan zaman unsuru, iş görecek kişinin

belli bir zaman dilimi içerisinde, hizmetini işverenin emrine hasretmesidir. Bu zaman dilimi günün tüm süresini kapsayabileceği gibi günün veya haftanın belli saatlerine de hasredilebilir. Haftanın veya ayın belli gün ve saatlerinde dahi çalışma söz konusu olabilir. Sigortalı sayılabilme yönünden gerek ücretin kendisi, gerekse ödenme biçim ve yöntemi zorunlu bulunmamaktadır.

Son olarak hizmet akdinin bağımlılık unsuru ise çalışanın, hizmetini belli bir zaman dilimi içerisinde, işverenin emrinde ve onun vereceği direktif doğrultusunda gerçekleştirmesidir. İşverence gösterilen işlerin, çalışan tarafından, işveren emir ve direktiflerine uygun olarak görülmesi gerekir.

Bağımlılık, her an ve durumda çalışanı denetleme veya buyruğuna göre edimini yaptırma olanağını işverene tanıyan, çalışanın edimi ile ilgili buyruklar dışında, çalışma olanağı bulamayacağı nitelikte bir çalışmadır.

Somut olayda ise; davacının kendi iradesi ile topluluk sigortası ödediği, ..müdafiiliği yaptığı ve hukuki konularda bilirkişilik faaliyetinden dolayı vergi kaydı bulunduğu, ayrıca çalışmalarını kendi bürosundan yürüttüğü göz önünde bulundurulduğunda; davalı ile davacı arasında hizmet aktinin zaman ve bağımlılık unsurlarının oluşmadığı göz ardı edilerek sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.