Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/3515 K.2017/6050

Davacı, davalı işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava; davacının davalı işyerinde 15.08.2013 – 11.10.2013 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı adına talep edilen dönem içerisinde davalı işyerince düzenlenen işe giriş bildirgesi ve davalı Kurum'a bildirilen çalışma bulunmadığı, davacı tarafından mermer fabrikasında kesilen mermerlerin ve mermer makinelerinin ayrımlarını oluşturmak için tahta kesme-çakma işi yaptığının beyan edildiği, davalı şirket tarafından ise; davacının davalı şirkette çalışmadığının bildirildiği, davacının çalıştığını beyan ettiği davalıya ait Muğla İli Bayır mevkiindeki işyeri bordrolarının dosya arasına alındığı, ancak bordro tanıklarının dinlenilmediği, komşu işyeri tanıklarının araştırılmadığı,

davacı tarafından davalı şirkete ait işyerinde 11.10.2013 tarihinde kaza geçirdiğinin iddia edildiği, dosyada mevcut belgelerden; davacının söz konusu tarihte sol el bileği spiral kesisi şikayeti ile hastane girişinin olduğu ve öyküsünde; evde spiral cihazı ile elini kestiğinin belirtildiği, ayrıca davacı hakkında düzenlenen raporda; kesinin, basit tıbbi müdahale ile yileşemeyeceği ve bir mikrocerrahi hastanesine gitmesi gerektiğinin de belirtildiği, davacının beyanlarında;

olay sırasında yanında ... isimli arkadaşının olduğunun ve kendisini hastaneye ... ile soyismini hatırlamadığı ve fabrikanın çavuşu olan ... isimli kişinin götürdüğünün iddia edildiği, mahkemece ... 'ın davacı tanığı olarak dinlenildiği, ancak ... isimli kişinin dinlenilmediği, davacı tarafından Cumhuriyet Savcılığına yapılan şikayette; hastanede jandarma veya emniyet tarafından ifadesinin alınmadığı, işyeri yetkililerinin de olayı iş kazası olarak anlatmaması yönünde kendisini tembihledikleri belirtildiğinden, yapılan soruşturma sonucunda;

davalı işyeri sahibi ...hakkında “ suçu bildirmeme, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme ” suçundan açılan davada.

Anayasa'nın 38/5. maddesi kapsamında bir kişinin kendi işlediği ya da işlemesinde sorumluluğu bulunduğu bir suçu bildirmesinin kendisinden beklemeyeceği gerekçesi ile suçun unsurları bulunmadığından beraat kararı verildiği, ayrıca; ...hakkında taksirle yaralamaya sebebiyet verme,... ve ... hakkında da suçu bildirmeme ve sağlık mensubunun suçu bildirmemesi suçlarından takipsizlik kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı 5510 sayılı Yasa'nın 86. maddesi olan bu tür davalarda; öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli ve dinlenilen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde çalışan işyerinde kayıtlı bordro tanıkları ya da komşu ve yakın işyerlerinde çalışan kayıtlı tanıklar olması sağlanarak çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555, 05.02.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 03.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578 ve 01.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda ise; davacının talep ettiği dönemde, hizmet akti kapsamında fiili çalışmasının bulunup bulunmadığı tereddüte mahal bırakmayacak şekilde ortaya konulmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; davacının çalışmalarının geçtiğini ve iş kazasına uğradığını beyan ettiği davalı şirkete ait Muğla İli Bayır Mevkiindeki işyerine ait dönem bordrolarındaki kayıtlı çalışanlar arasından re'sen bordro tanıkları belirleyerek dinlemek, davacı beyanlarında geçen ... isimli işyeri sorumlusunun beyanını almak, zabıta marifeti ile veya davalı Kurum'dan sorarak talep edilen dönemde davalı şirkete ait işyerine komşu işyeri sahipleri ile bu dönemdeki çalışmaları kayıtlara geçmiş kişileri tespit ederek dinlemek, dosya kapsamındaki kovuşturmaya yer olmadığına dair verilen kararların kesinleşip kesinleşmediğini,

kesinleşmemiş ise ceza davası açılıp açılmadığını araştırmak, davacının talep edilen dönemde vergi kaydı bulunup bulunmadığını araştırmak ve böylece; davacının davalı işyerinde fiili çalışması bulunup bulunmadığı ile yaptığı işin hizmet akti ile çalışma kapsamına girip girmediğini tereddüte mahal bırakmayacak şekilde ortaya koyarak varılacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece söz konusu fiili ve hukuki gerçekler dikkate alınmadan, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.