Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/4530 K.2018/1135

Davacı, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, sigortalının iş kazası sonucunda vefatı nedeniyle yakınlarının maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece, davacı eşin ve davacı çocuk... dışındaki diğer çocukların maddi tazminat istemlerinin kabulüne, davacı çocuk ...'nun maddi tazminat istemi ile tüm davacıların manevi tazminat istemlerinin ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamından; yargılamaya konu kasten öldürme olayından dolayı dava dışı ...'ın ...

4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2010/421 Esas sırasında kayıtlı dosyasında sanık olarak yargılandığı ve cezalandırılmasına karar verilidiği, anılan ceza mahkemesi kararının Yargıtay 1. Ceza Dairesi tarafından onanarak kesinleştiği, kesinleşen ceza dava dosyasına göre, doğrulanamayan söylentiler nedeniyle davacılar murisi ve yan çiftlikte çalışan ...'ın arasının açıldığı, bu söylentiler nedeniyle müteveffa sigortalının olay günü dava dışı ...'e sövdüğü, “benim hakkımda konuşanın anasını-avradını sinkaf ederim” şeklinde ...'in de duyacağı şekilde bağırdığı,

dava dışı ... de söverek karşılık verince iyice öfkelenen davacılar murisinin,...'in yanına doğru gitmeye başladığı, onun öfkeli halini gören dava dışı ...'in kendisine saldırıda bulunulacağı kanısı ile tüfeğini alıp müteveffaya yönelttiği, müteveffa sigortalının bunun üzerine korkmadığını belirtmek amacıyla “sık lan” diyerek tüfeği ...'den almaya çalıştığı ve ...'in bu sırada ateş ederek murisi öldürdüğü, olayın bu şekilde cerayan ettiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık iş kazasının tümüyle müteveffa sigortalı veya 3. kişinin kusurundan kaynaklanması halinde sigortalının veya onun hak sahiplerinin zararından davalı işverenin sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işveren.

Çalışanlarının işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede, risklerden kaçınmak, kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmek, risk değerlendirmesi yapmak, yaptırmak, teknik gelişmelere uyum göstermek, tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek, mesleki riskleri önlemek, eğitim ve bilgi verilmek dahil her türlü tedbiri almak, gerekli araç ve gereçleri sağlamak, sağlık ve güvenlik tedbirlerini değişen şartlara uygun hale getirmek ve mevcut iş yerinin iyileştirilmesi için çalışmalar yapmak,

diğer bir deyişle işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu olay tarihinde yürürlükte bulunan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesinin açık buyruğudur.

Anılan madde ile, işverenlere, işçi sağlığı ve iş güvenliği kavramından kapsamlı olarak, her türlü önlemi almak yanında, bir anlamda objektif özen yükümlülüğü de öngörülmektedir. Bu itibarla işverenin, işçinin tecrübeli oluşu veya dikkatli çalıştığı takdirde, mevzuatın kendisine yüklediği tedbirleri almaktan sarfınazar etmesi gerekmeyeceği gibi bir düşünce kabul edilemez.

4857 sayılı Kanun'un 77. ve devamı bir kısım maddeleri 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 37. maddesiyle, 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yürürlükten kaldırılmış olup, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin sağlık ve güvenlik önlemlerini alma yükümünü daha ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir.

Gerek, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 77. maddesi ve gerekse 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. ve 5. maddeleri ile bunu uygun olarak çıkarılan iş güvenliği yönetmelikleri hükümleri işverenin sorumluluğunu objektifleştiren kriterler olarak değerlendirilmelidir. Bu sebeple mevzuatta yer alan teknik iş güvenliği kurallarına uyulmaması işverenin kusurlu davranışı olarak kabul edilmelidir.

Ancak, işveren sadece anılan yazılı kurallara değil, yazılı olmayan ve teknolojinin gerekli kıldığı önlemlere aykırı davrandığında da kusurlu görülerek oluşan zararı karşılamalıdır. Öte yandan, objektifleştirilen kusur, kusur sorumluluğunu, kusursuz sorumluluğa yaklaştırsa da, onu kusursuz sorumluluk haline dönüştürmez. Çünkü bu halde dahi işverenin sorumluluğu için kusurun varlığı şarttır.

Kusurun objektifleştirilmesi kriteri yanı sıra, Anayasa hükümleri ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesi kapsamında Türk Borçlar Kanunu’nun 417/2. maddesinin yorumlanması da işverenin sorumluluğunu oldukça genişletecektir. İşveren, zararlandırıcı olay nedeniyle sorumluluktan kurtulabilmek için, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki ihmalleri ile oluşan zarar arasındaki uygun nedensellik bağının kesildiğini ispat etmelidir.

Somut olayda ise; üçüncü kişi durumunda olan dava dışı...'in kastı ile davacılar murisinin kusurlu davranışlarının davalı işverenler bakımından nedensellik bağını kestiği, bu açıdan hükme esas alınan ve mahkemece itibar edilen kusur raporunun oluşa uygun olmadığı, davalı işverenler yönünden davanın reddi gerektiği ortadadır. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.