Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2016/8918 K.2018/1608

Davacı, davacı davalılardan işverene ait işyerinde 10.11.2007-01.02.2012 tarihleri arasında geçen ve Kuruma eksik bildirilen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davacı ile davalılardan Kurum ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, davacının 10/11/2007-01/02/2012 tarihleri arasında ... Aile Sağlığı Merkezi iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davalı ... Bakanlığına karşı açılmış davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ... 'e karşı açılan davanın kabulüne, davacının 10.11.2007-01.02.2012 tarihleri arasında ...'e ait ... adresinde faaliyet gösteren ... Aile Sağlığı Merkezindeki Aile Hekimliği yardımcı hizmetler işinde günün asgari ücreti ile sürekli ve kesintisiz çalıştığının tesbitine, bildirilmeyen sürelerin daha önce ... nolu işyerinden bildirilen sürelere eklenmesine, karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01/02/2012-30/06/2014 tarihleri arasında davalı ...'e ait işyerinden hizmet bildirimlerinin yapıldığı, dava konusu dönemde yapılmış bir hizmet bildiriminin bulunmadığı, davalı ...'e ait Aile Hekimliği işyerinin 01/02/2012 tarihinde kanun kapsamına alındığı, dosyada bulunan 26/11/2011 tarihli tıbbi atık alındı makbuzunda ve harici zimmet defterinde 17/08/2010-13/09/2010 tarihlerinde davacının adı ve imzasının bulunduğu, tanık beyanlarının alındığı anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesi bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu, niteliği, başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları ya da komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Somut olayda, mahkemece davacının gerçek işvereni ile fiili çalışma süresi tereddüte mahal bırakmayacak derecede tespit edilmeden sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Yapılacak iş, davalı ...’na husumetin yöneltilip yöneltilmeyeceğinin ve gerçek işverenin tespiti açısından, Sağlık Bakanlığı'ndan ...

Aile Sağlığı Merkezi’nin 5258 sayılı Yasa'nın yürürlük tarihinden önceki ve davaya konu dönemdeki hukuki statüsünü, ne zaman “aile hekimliği” kapsamına alındığını ve talep edilen dönemde burada çalışan doktor veya aile hekimlerinin isimlerini, bu aile hekimlerinden hangilerinin hangi tarihler arasında sorumlu hekim olarak çalıştıklarını sormak, yine Sağlık Bakanlığı'ndan söz konusu ...

Aile Sağlığı Merkezi’nde 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'nda sayılan sağlık elemanları dışında, aslî sağlık hizmetine girmeyen idarî işlerde çalışacak kişileri çalıştırmak için aile hekimlerinin Bakanlık'tan izin alıp almadıklarını, aile hekimlerine bu tip işleri yapacak elemanlar için ödenek, bütçe veya herhangi bir isimle para verilip verilmediğini ve söz konusu işler için ödenek, bütçe vb. gönderiliyor ise ne zamandan beri gönderildiğini sormak, davacının hizmet tespiti istemi açısından İl Sağlık Müdürlüğü'nden talep edilen dönemde ...

Aile Sağlığı Merkezi'nde yapılan denetimlere ilişkin tüm belgeleri istemek, aile hekimlerinin tutmak zorunda oldukları defter ve kayıt bulunup bulunmadığını sormak ve bulunuyor ise talep edilen döneme ait defter ve kayıtları ilgili birimden istemek, ...

Aile Sağlığı Merkezi bünyesinde talep edilen dönemde çalışan aile hekimleri ile sair kayıtlı çalışanları araştırarak duruşmalarda re’sen tespit edilen çalışanların tanık olarak beyanlarına başvurmak, davacının gerçek işverenini dikkate alarak fiili çalışma süresini tereddüte mahal bırakmayacak derecede tespit ederek varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, temyiz eden taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.