Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2018/4391 K.2019/3318

Davacı, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, davalı ... Turizm Yatırımları İnş. Tic. Ve San. A.Ş. aleyhine açılan davanın reddine, davalı ...'na karşı açılan davanın feragat nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava, 07/10/2008 tarihli iş kazası sonucu vefat eden sigortalının eşinin maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının davalı ... Turizm Yatırımları İnş. Tic. ve San. A.Ş. aleyhine açmış olduğu davanın reddine, davalı ...'na karşı açmış olduğu davanın ise feragat nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun 53. maddesine göre; hukuk hakimi zarar verenin kusuru olup olmadığına karar vermek için ceza hukukunun sorumluluğa dair hükümleri ile bağlı olmadığı gibi, kusurun takdiri ve zarar miktarının belirlenmesi konusunda da ceza mahkemesi kararı ile bağlı değildir. Ancak Ceza Mahkemesinin mahkumiyet kararındaki, fiilin hukuka aykırılığını ve illiyet bağını saptayan maddi olaya ilişkin kabul, hukuk hakimini de bağlar. Aynı şekilde de bu düzenleme olay tarihinden sonra yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesinde de yer almaktadır.

Dairemizin 22.10.2013 tarih ve 2013/10753-18935 Esas ve Karar sayılı emsal nitelikteki ilamında da; “...ceza yargılamasında maddi vakıa olarak eylemin hukuka aykırılığının ve failinin belirlenmiş bulunması karşısında kusur oranlarının belirlenirken bu durumun da göz önüne alınması gerektiği açıktır.” ifadelerine yer verilmiştir.

Öte yandan; iş kazalarında olay İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmeye tabi tutulmalıdır. İşverenin iş kazası sonucu meydana gelen zarar nedeniyle hukuki sorumluluğu yasa ve içtihatlarla belirlenmiş olan ayrık haller dışında ilke olarak iş aktinden doğan işçiyi gözetme (koruma) borcuna aykırılıktan kaynaklanan kusura dayalı sorumluluktur. İnsan yaşamının kutsallığı çerçevesinde işverenin işçilerin sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu İş Kanunu'nun 77. maddesinin açık buyruğudur.

İş kazasından doğan tazminat davalarının özelliği gereği, İş Kanunu'nun 77. maddesinin öngördüğü koşulları göz önünde tutarak ve özellikle işverenin niteliğine göre, işyerinde uygulanması gereken İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün ilgili maddelerini incelemek suretiyle, işverenin işyerinde alması gerekli önlemlerin neler olduğu, hangi önlemleri aldığı, hangi önlemleri almadığı, alınan önlemlere işçinin uyup uymadığı gibi hususlar ayrıntılı bir biçimde incelenmek suretiyle kusurun aidiyeti ve oranı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde belirlenmelidir. (Hukuk Genel Kurulunun 16/06/2004 gün ve 2004/21-365 E.-369 K.sayılı kararı da aynı yöndedir.)

Somut olayda, İş Kanunu'nun 77. maddesinin öngördüğü koşullar göz önünde tutularak, vefat eden sigortalıya işvereninin sorumluluğu irdelenmek ve işin denetim ve gözetim altında yapılması için gerekli organizasyonun usulüne uygun teşkil edilip edilmediği hususlarının tartışılmak suretiyle sonuca gidilmesi gerekirken, yeterli inceleme yapılmaksızın karar verilmesi hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılması gereken iş; davaya konu olayla ilgili Ceza Dava Dosyasını iş bu dosya kapsamına dahil ederek, ceza dosyasında kesinleşen ve illiyet bağını saptayan maddi olaya ilişkin kabul şekli ve bu doğrultudaki ifadeler ile işveren sorumluluğuna dair davacı itirazlarını da dikkate almak ve davalı işverenin işçiyi gözetme (koruma) borcu yönünden kusurunu araştırmak suretiyle, İş Kanunu‘nun 77.maddesi kapsamında tarafların iş güvenliği konusunda sorumluluklarının tespiti açısından dosyanın alanında uzman iş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak üç kişilik bilirkişi heyetine incelettirilerek, davacı tarafın itirazlarını da karşılayacak şekilde, tarafların kusur ve sorumluluklarını belirlemek suretiyle sonuca göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.