Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2018/440 K.2018/5611

Davacı, Kurum tarafından gönderilen ödeme emirlerinin iptaline, borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.

KARAR

Dava,ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, davacının prim borçlarının tahakkuk ettiği dönemde Çiftçi Malları Koruma Başkanlığı'nı temsil ve ilzama yetkili olup olmadığı, Çiftçi Malları Koruma Başkanlığı'nın prim ve vergi işlemlerini doğrudan yürütme ve bu alanda emir ve direktif verme yetkisinin bulunup bulunmadığının tespitiyle Çiftçi Malları Koruma Başkanlığı'nın pirim borçlarından sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasa'nın 88. maddesi ve 6183 sayılı Yasa'nın mükerrer 35.maddesi olup, davadaki sorunun bu maddeler ile birlikte değerlendirilerek çözüme kavuşturulması gerektiği ortadadır.

Davanın yasal dayanaklarını oluşturan 5510 sayılı Yasa'nın 88. maddesinde Kurum'un sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanun'da belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcilerinin Kurum'a karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacakları bildirilmiştir. Yerleşmiş Yargıtay uygulamaları ile öğretide kabul edildiği üzere "üst düzey yönetici" kavramından anlaşılan şirketin mali ve idari konularında tek başına emir ve tasarruf yetkisine sahip özel şekilde kendisine yetki verilen kişidir.

6183 sayılı Kanunun mükerrer 35.maddesine göre ise; amme alacakları ve bu bağlamda davalı Kurumun işveren tüzel kişilerden prim ve diğer alacaklarının, tüzel kişinin mal varlığından kısmen veya tamamen tahsil edilememesi ya da tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması halinde kanuni temsilcilerin mal varlıklarıyla sorumlu olacağı öngörülmüştür.

Öte yandan süresinde ödenmeyen prim ve diğer kurum alacaklarının bizzat Kurumca cebren takip ve tahsil edilebileceği 5510 sayılı Yasa'nın açık hükmü gereğidir. Cebren tahsil ve takip esasları 6183 sayılı Yasa'da gösterilmiştir.

6183 sayılı Yasa'nın mükerrer 35.maddesinde asıl borçlu hakkında yapılan yasal takip ve araştırmalar sonucu kamu alacağının tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması halinde yasal temsilcisine ödeme emri çıkarabileceği bildirilmiş ise de 6183 sayılı Yasa 5510 sayılı Yasa'ya göre daha genel bir yasa durumunda olup uygulamada da benimsendiği üzere öncelik Özel Yasa hükümlerine tanınacağından, 5510 sayılı Özel Yasa'nın 88.maddesi karşısında davacının prim borçlarının ait olduğu dönemlerde Kurum borçlusu Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlığı'nın malî ve idarî konularında tek başına emir ve tasarruf yetkisine sahip,

Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlığı'nı özel şekilde temsil ve ilzam yetkisi kendisine bırakılan kimselerden olduğunun tespiti halinde asıl borçlu adına düzenlenmiş ödeme emrinin müteselsil borçlulara tebliğ edilmesinde usulsüzlük bulunamayacağı açık olup davacının kamu borçlarından dolayı 80.madde kapsamında müteselsilen sorumlu olacağının kabulü gerekir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı adına başlatılan takipte, davaya konu Kurum'un prim, işsizlik sigortası prim ve damga vergisi borçlarına ilişkin olarak düzenlenen ödeme emirlerinin en eski tarihli borç döneminin 2004/4, en yeni tarihli borç döneminin 2008/10. dönemine ait olduğu, ödeme emirlerinin davacılara 06.12.2013 tarihinde tebliğ edildiği, davanın 12.12.2013 tarihinde açıldığı, 16.06.2004 tarihli Ilgın Belediye Başkanlığı belediye meclis kararında davacı ... çiftçi malları koruma heyeti asil üyeliğine seçildiği, 04.01.2008 tarihli karar defteri sayfası fotokopisinde başkan ...’in istifasıyla yeni başkanın seçimi kararı alındığı anlaşılmaktadır.

Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlığı borcundan dolayı, davacının Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlığı yönetim kurulu başkanı olduğu takdirde haklı sebep olmaması durumunda sorumlu olacağı, Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlığı yönetim kurulu üyesi ise haklı sebep yanında sorumluğun doğması için mali konularda yetkili olması gerekir.

Somut olayda; Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Ancak bozmaya uyulduğu halde, bozma gereği yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Uyulmasına karar verilen bozma ilamında açıkça'' davacının haklı sebeple ödememe hali itirazını değerlendirerek sonuca gidilmesi" belirtilmesine rağmen davacının Çiftçi Malları Koruma Başkanlığında başkan veya üye olup olmadığı araştırılmadan ve haklı sebep değerlendirilmeden karar verilmiş olması hatalıdır.

Yapılacak iş. 506 Sayılı Yasa'nın 80.maddesi karşısında davacının borçlarının ait olduğu dönemlerde, yönetim kurulu başkanı ise Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlığının borcu ödemesi gereken tarihlerde borcu ödemek için malvarlığı bulunup bulunmadığı, bu nedenle haklı sebep olup olmadığı;

yönetim kurulu üyesi ise Kurum borçlusu Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlığı'nın malî ve idarî konularında tek başına emir ve tasarruf yetkisine sahip olup olmadığını, kendisinin Kurum borçlusu Çiftçi Mallarını Koruma Başkanlığı'nı özel şekilde temsil ve ilzam yetkisinin bırakılıp bırakılmadığını,

gelir ve gider defterlerinin getirtilerek ve karar defteri işbu dosya içine alınarak para çekmeye ve yatırmaya yetkili olup olmadığı hiçbir kuşku ve tereddüte yer vermeyecek bir biçimde araştırarak tespit etmek ayrıca 18 Mayıs 2018 gün ve 30425 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 7143 sayılı Kanun'un 7.maddesi ile ... ...

Kurumu alacaklarına yapılandırma imkanı getirildiği dikkate alınarak davacıdan bu yasa hükümlerinden yararlanmak amacıyla başvurusu olup olmadığını sormak gerektiğinde başvuru için uygun süre vererek anılan yasa maddesi değerlendirildikten sonra mahkemece sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

O halde davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.