Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2019/6797 K.2020/1023

A)Davacı istemi;

Davacı , ... 1. ... Mahkemesinin 2009/180 Esas sayılı davasında 28/02/2008 tarihinde geçirdiği ... kazada ... göremezlik derecesinin %3 olarak tespit edildiğini, daha sonra Adli Tıp Kurumu tarafından verilen raporda maluliyet oranının %15,2 olarak belirlendiğini, akabinde 1. ... Mahkemesi Hakimliğinin 24/03/2016 tarihli 24.l celsesinde maluliyet tespiti hususunda dava açmak için taraflarına süre verildiğini beyanla maluliyet oranını tespiti ile gereken aylığın bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B)Davalı Cevabı; davacıya SGK Maluliyet ve ... Kurulları Daire Başkanlığının 30/07/2010 tarih ve VR:10813165 sayılı kararına göre 28/02/2008 tarihinde geçirdiği ... kazası sonucu meslekte kazanma gücü kaybı oranının %3 olduğuna, yardıma muhtaç durumda olmadığına, kontrol muayenesi gerekmediğine karar verildiğini, bu oran üzerinden davacıya ... göremezlik geliri ödenmesinin mümkün olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C)İlk Derece Mahkemesi Kararı ve Gerekçesi ;

Mahkemece; davacının, 28/02/2008 tarihinde ... kazası geçirmesi sonucu meslekte çalışma gücü kaybı oranı %3 tespit edildiği, sigortalı vekilinin 02/01/2017 tarihli dilekçesinde meslekte çalışma gücü kaybı oranına itiraz etmesi üzerine dosyasının Sosyal Sigorta Yüksek ... Kuruluna gönderildiğini, alınan 06/06/2017 tarihli ve 45/7826 sayılı kararında meslekte çalışma gücü kaybı oranının %18,2 oranında tespit edilmiş olup tarafına sürekli ... göremezlik geliri bağlandığının bildirildiği, bu itibarla dava konusu uyuşmazlık idari aşamada çözümlendiğinden esasa ilişkin hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

D) Bölge Adliye Mahkemesi Kararı ve Gerekçesi;

Bölge Adliye Mahkemesince , Davalı SGK vekili; Davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla istinaf başvurusunda bulunduğundan, SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.E) Temyiz ;

Sosyal Güvenlik Kurumu vekili, davacının davası idari işlemle konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, davacı lehine vekalet ücreti verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, aynı zamanda kurum lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerekirken, lehimize vekâlet ücreti verilmemesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, maluliyet ile ilgili idari başvuru prosedürünü tamamlamadan dava açtığından davacı lehine vekalet ücreti takdir edilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı Kurum idari işlem ile maluliyete ilişkin işlem tamamladığını,

buna rağmen davacı lehine vekalet ücreti takdir edilmesinin yerinde olmadığını, idari prosedür neticelendirmeden dava açıldığından Kurum lehine vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe ; Dava, maluliyet oranının tespiti ile gereken aylığın bağlanmasına karar verilmesi istemine ilişkindir Mahkemece esasa ilişkin hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, Kurum Maluliyet ve ... Kurulları Daire Başkanlığının 30.07.2010 tarih ve 19220 sayılı raporunda meslekte çalışma gücü kaybı oranının %3 tespit edildiği, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulunun 20.11.2013 tarih ve 12642 karar sayılı mütalaasında %15,2, Adli Tıp Kurumu Genel Kurulunun 26.02.2015 tarih 332 karar sayılı mütalaası %15,2 tespit edildiği, Kurumun 14.03.2016 tarih ve 4104140 sayılı ...

1. ... mahkemesinin 2009-180 esasa sayılı dosyasına gönderdiği yazıda adli tıp tarafından düzenlenen raporların kurum mevzuatı gereğince geçerliği bulunmadığı, ... göremezlik geliri bağlanmaksızın peşin değer tespiti yapılamadığı bildirilmiş, bunun üzerine mahkemece davacı vekiline maluliyet tespiti davası açmak üzere süre verildiği ve işbu davanın açıldığı, yargılama aşamasında sigortalının itirazı üzerine SSYSK 06.06.2017 Tarih ve 45-7826 karar sayılı raporunda artma eksilme kaydıyla %18,2 tespit edildiği,

Kurumun 17/10/2017 tarihli 5220138 sayılı yazısında davacının, 28/02/2008 tarihinde ... kazası geçirmesi sonucu meslekte çalışma gücü kaybı oranı %3 tespit edildiği, sigortalı vekilinin 02/01/2017 tarihli dilekçesinde meslekte çalışma gücü kaybı oranına itiraz etmesi üzerine dosyasının Sosyal Sigorta Yüksek ...

Kuruluna gönderildiğini, alınan 06/06/2017 tarihli ve 45/7826 sayılı kararında meslekte çalışma gücü kaybı oranının %18,2 oranında tespit edilmiş olup tarafına sürekli ... göremezlik geliri bağlandığının bildirildiği mahkemece esasa ilişkin hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.

5510 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre ... kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen ... hizmeti sunucularının ... kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum ... kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalının sürekli ... göremezlik gelirine hak kazanacağı, ... kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli ... göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği bildirilmiştir.

Bu yasal düzenleme gereğince düzenlenen Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 45. maddesinde sürekli ... göremezlik gelirinin ... kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen ... hizmeti sunucularının ... kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum ... Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya bağlanacağı bildirilmiştir.

Sürekli işgöremezlik oranının tespitine ilişkin davanın asıl amacı, 506 ve 5510 sayılı Yasa gereğince sigortalıya sürekli işgöremezlik geliri bağlanmasının teminine yöneliktir. Diğer yandan sürekli işgöremezlik oranının tespiti işverenin dahi hak alanını ilgilendirir. Zira işveren kusurlu ve sigortalının sürekli işgöremezlik oranı en az %10 ise, kurum sigortalının sürekli işgöremezlik oranına göre bağladığı gelirin peşin değerini işverenden isteyebilecektir.

Dava konusu olan hukuki ilişki birden fazla kişi arasında ortak olup da, bu hukuki ilişki hakkında mahkemece bütün ilgililer için aynı şekilde ve tek bir karar verilmesi gereken hallerde, dava arkadaşlığı maddi bakımdan zorunludur. Burada dava arkadaşları arasındaki hukuki ilişki son derece sıkı olup Mahkeme, mecburi dava arkadaşlarının hepsi hakkında aynı ve bir tek karar verir.

Sürekli işgöremezlik oranının tespiti istemine ilişkin dava sonucunda mahkemece verilecek hüküm gerek işverenin gerekse Sosyal Güvenlik Kurumu'nun hak alanını etkileyeceğinden işveren ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Davalılar arasında (pasif) mecburi dava arkadaşlığı bulunması halinde, davacı bütün davalılara karşı birlikte dava açmak zorundadır.

Dava bütün mecburi dava arkadaşlarına karşı değil de bunlardan birine veya bir kaçına karşı açılmış ise bu halde, dava sıfat yokluğundan reddedilemez. Mahkemenin, davayı diğer mecburi dava arkadaşlarına da teşmil etmesi için davacıya bir süre vermesi, davacı bu süre içinde davayı diğer mecburi dava arkadaşlarına da teşmil ederse davaya devam etmesi gerekir.

Davanın teşmili müessesesi uygulamada " dahili davalı " olarak nitelendirilmekte olup, davayı teşmil eden davacının bu işlem için ayrı bir başvuru harcı ödemesi gerekir. Gerekli harç ödenmez ise mahkeme davacının davanın teşmili talebini inceleme konusu yapamaz ve davanın teşmil edildiği kişi ihbar olunan üçüncü kişi olarak kabul edilir, aleyhine hüküm kurulamaz.

Maluliyet aylığı 5510 sayılı Yasa'nın 25, 26 ve 27. maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan yasanın 25. maddesinde; 4/a ve 4/b’li sigortalılar için “...çalışma gücünün veya ... kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybettiği...” Kurumca yetkilendirilen ... hizmeti sunucularının ... kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu Kurumun ... Kurulunca tespit edilenlerin malul sayılacağı belirtilmiştir.

Kural olarak Yüksek ... Kurulunca verilen karar Sosyal Güvenlik Kurumunu bağlayıcı nitelikte ise de diğer ilgililer yönünden bir bağlayıcılığı olmadığından Yüksek ... Kurulu Kararına itiraz edilmesi halinde inceleme Adli Tıp Kurumu giderek Adli Tıp Kurumu İkinci Üst Kurulu aracılığıyla yaptırılmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Kararı da bu yöndedir.

Somut olayda, ... 1. ... mahkemesinin 2009-180 esasa sayılı dosyasından süre verilerek işbu dava açıldığı da gözetildiğinde dava işverenin hak alanını ilgilendirdiğinden işverenin davaya dahil edilmemesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak ..., öncelikle davacıya davayı işverene yöntemince yöneltmesi için önel vermek ve işverenin göstereceği delilleri toplamak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli , Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararı bozulmalıdır.