Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2012/11674 K.2013/1968

... ...

DAVA

Davacı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yılık izin ücreti, fazla mesai ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı ... Belediye Başkanlığı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, davacı işçinin 01.01.2009-31.....2010 tarihleri arasında, alt işverenler bünyesinde, en son davalı alt işveren Kültür Temizlik Ltd. Şti. bünyesinde, asıl işveren ... işyerinde hizmetli personel sıfatıyla çalıştırıldığını, ... sözleşmesinin haklı sebep olmadan feshedildiğini, işçilik alacaklarının işveren tarafından ödenmediğini beyanla, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davacının yüklenici firma işçisi olduğunu, müvekkilinin ihale makamı konumunda olup asıl işveren sıfatının dahi bulunmadığını, işçilik alacaklarından sorumluluğu bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

Davalı şirket vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalılar arasında geçerli asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulmadığı, davalı Belediyenin hizmet alım ihalesi ile hizmet alımı değil işçi alımı yaptığını, ilişkinin muvazaalı olduğu, gerçek işverenin davalı Belediye olduğu, davalının ... sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle, davalı Belediye yönünden davanın kısmen kabulüne, davalı şirket yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Karar davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

...-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

...-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayanıp dayanmadığı ve bunun işçilik haklarına etkileri, fazla çalışma ücretinin taleple bağlı kalınarak hüküm altına alınması noktalarında toplanmaktadır.

Alt işveren; bir işyerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren alanlarda ... alan ve bu ... için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin ... aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren - alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan ... kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir.

Alt işverene yardımcı işin verilmesinde bir sınırlama olmasa da, asıl işin bir bölümünün teknolojik uzmanlık gerektirmesi zorunludur. 4857 sayılı ... Kanunu'nun .... maddesinde, asıl işveren alt işveren ilişkisinin sınırlandırılması yönünde kanun koyucunun amacından da yola çıkılarak, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada bulunması şarttır.

4857 sayılı Kanun'un .... maddesinin altıncı ve yedinci fıkralarında “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” sözcüklerine yer verilmiş olması bu gerekliliği ortaya koymaktadır.

Alt İşverenlik Yönetmeliğinin .... maddesinde de yukarıdaki anlatımlara paralel biçimde, asıl işin bir bölümünün alt işverene verilebilmesi için “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirmesi” şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği belirtilmiştir.

Somut olayda, davacı işçi, 01.01.2009-31.....2010 tarihleri arasında, davalı ... yerinde, en son davalı şirket bünyesinde hizmetli personel göreviyle çalışmış, ... sözleşmesi ihale süresi bitimi sebebiyle davalı şirket tarafından feshedilmiştir.

Dosya içeriğindeki, davalılar arasında imzalanan hizmet alım ihalesine dair teknik ve idari şartnamelerin incelenmesinden, hizmet alım ihalesinin konusunun, Belediye zabıta personelinin yapacağı çalışmalarda, alıkonulan malların taşınması, araçlara yüklenmesi, depoya teslimiyle muhafazaları ve sair taşıma, yükleme gibi yardımcı işlerin ifa edilmesi olduğu, yüklenici firmaya ayrıca kamyonet ve panelvan araçların işin ifası için hazır edilmesi edimin yüklenildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davalılar arasında, 4857 sayılı Kanun'un .... maddesinin altıncı fıkrasına uygun şekilde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmuştur. Davacı işçinin hizmet alım ihalesi kapsamında olmayan işlerde çalıştırıldığı ise iddia ve ispat edilmemiştir.

Bu itibarla, Mahkemece, taraflar arasında kanuna uygun asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunmadığı, ilişkinin muvazaaya dayandığı kabul edilerek, davalı Belediye'nin işçilik alacaklarından tek başına sorumlu tutulması hatalı olmuştur. 4857 sayılı Kanun'un .... maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, asıl işveren davalı Belediye ve alt işveren davalı şirketin hüküm altına alınan işçilik alacaklarından birlikte sorumlu tutulması gereklidir.

...-Gerek ... 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca, gerekse 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca, Hakim, her iki tarafın iddia ve savunmasıyla bağlı olup, ondan fazlasına veya başka bir şeye hüküm veremez.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacı işçinin tüm çalışma süresi boyunca haftanın altı günü, günlük oniki saat çalıştığı kabul edilerek, ara dinlenme

süresi düşümüyle fazla çalışma ücreti alacağı hesaplanmıştır. Ancak dava dilekçesinde, işçinin 2009 yılının ilk altı ayında haftanın beş günü günlük oniki saat çalıştığı belirtilmiştir. Bu durumda, 2009 yılının ilk altı aylık dönemi için, fazla çalışma alacağı, taleple bağlı kalınarak hesaplanmalıdır. Anılan sebeple, fazla çalışma ücreti alacağının, anılan dönem için talebi aşar mahiyette hesaplanması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.