Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2012/18771 K.2012/22639

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili; davacının iş akdinin ekonomik kriz nedeniyle eleman azaltılmasına gidilmesi nedeniyle feshedildiğini, ekonomik sıkıntılar nedeniyle istihdam edenin gerekli önlemleri almasının gerektiğini, yaklaşık 2 ay kadar önce şirket tarafından bir kişinin iş geliştirme departmanına alındığını, davalı şirketin yaklaşık 1 ay kadar önce Bulgaristan’da octa ligt adında yeni bir fabrika açtığını, davalı şirkete ait birçok yerde fabrikalar olduğunu, davacının başka alanlarda değerlendirilebileceğini, davalı şirketin ekonomik sıkıntı içerisinde olmadığını, feshin haksız ve kötü niyetli olduğunu,

açıklanan nedenlerle müvekkilinin iş akdinin feshinin geçerli bir nedene dayanmadığının tespiti ile işe iadesine , işe başlatılmadığı takdirde, davalı şirket tarafından müvekkiline ödenmek üzere 8 (Sekiz) aylık brüt ücreti tutarındaki bir tazminatın belirlenmesine, Kararın kesinleşmesine kadar çalışılmadığı süre için 4 (Dört) aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının davalı şirketçe müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; davacının iş akdinin ekonomik kriz nedeniyle eleman azaltılmasının davalı şirket tarafından kaçınılmaz hale gelmesi nedeniyle, davacının kanuni hakları ödenerek geçerli sebebe dayanılarak ve yazılı şekil şartlarına uyularak feshedildiğini, davalı şirketin şirket giderlerini azaltmak için Samsun ve Kayseri, depolarının kapatıldığını, Satış ekibinin seyahatlerinin durdurulduğunu, temsil ve ağırlama yemeklerinin kaldırıldığını, fazla mesailerin iptal edildiğini, reklam harcamaları ve bakım ve onarım harcamalarının ertelendiğini,

davalı şirkete davacının iş akdi feshedildikten sonra özel bir tahsil gerektiren kimya mühendisliği pozisyonu hariç personel alımının olmadığını, davacının bu kişinin işini yapabilecek niteliklere sahip olmadığını, davalının yurt dışında fabrika açtığı ve sair iddiaların gerçekle ilgili olmadığını, davacının bu hususları ispat etmesi gerektiğini, izah edilen nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Yerel mahkeme kararı davalı vekilince temyiz edilmiştir. Taraflar arasında iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedene dayanıp dayanmadığı uyuşmazlık konusu olup, normatif dayanak 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ve devamı maddeleridir.

4857 sayılı Kanun’un 18. maddesine göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.

İşletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebepler; sürüm ve satış imkanlarının azalması, talep ve sipariş azalması, enerji sıkıntısı, ülkede yaşanan ekonomik kriz, piyasada genel durgunluk, dış pazar kaybı, ham madde sıkıntısı gibi işin sürdürülmesini imkansız hale getiren işyeri dışından kaynaklanan sebeplerle yeni çalışma yöntemlerinin uygulanması, işyerinin daraltılması, yeni teknolojinin uygulanması, işyerinin bazı bölümlerinin kapatılması ve bazı iş türlerinin kaldırılması gibi işyeri içi sebeplerdir.

İşletmenin, işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle sözleşmeyi feshetmek isteyen işverenin fesihten önce fazla çalışmaları kaldırmak, işçinin rızası ile çalışma süresini kısaltmak ve bunun için mümkün olduğu ölçüde esnek çalışma şekillerini geliştirmek, işi zamana yaymak, işçileri başka işlerde çalıştırmak, işçiyi yeniden eğiterek sorunu aşmak gibi varsa fesihten kaçınma imkanlarının kullanması, kısaca feshe son çare olarak bakması gerekir.

4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasına göre feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Dosya içeriğinden davacının 10.09.2003 tarihinden beri davalı işyerinde çalışmaya başladığı, 02.05.2011 tarihli fesih bildirimi ile ekonomik kriz nedeni ile eleman azaltılması yoluna gidildiği gerekçesi ile iş sözleşmesinin feshedildiği, Yönetim Kurulunun 18.02.2011 tarihli kararı ile seyahat, temsil ve ağırlama, giderlerinin kaldırıldığı, fazla mesailerin iptal edildiği, reklam, bakım ve onarım işlerini ertelendiği kararlaştırılmış, Genel Müdürün 27.04.2011 tarihli yazısında da şirketin zarar etmesi nedeniyle çalışma saat ve ücretlerinin 1/3 oranında azaltılacağının duyurulduğu görülmüştür.

Somut olayda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda işletmenin zarar ettiği tespiti yapılmakla birlikte bu zararın işçilik giderlerinden olmadığı, istihdam azaltılmasına gidilmeden önce davalı iş veren tarafından başkaca tedbirler alınmadığı ve iş gücü fazlalığının kanıtlanmadığı kanaati bildirilmiştir. Dosya kapsamına göre yapılan bilirkişi incelemesi karar vermeye yeterli ve doyurucu değildir.

Bu defa gerekirse işyerinde keşifte yapmak suretiyle davalı şirketin aldığını bildiriği tasarruf tedbirlerini uygulayıp uygulmadığı buna rağmen isithdam fazlalığının olup olmadığının belirlenmesi, davalı şirketin daha önce iş yaptığı firmalardan hangileri ile iş ilişkisini sona erdirdiği, yeni yatırımlarda bulunup bulunmadığı,

işyerinden istihdam fazlalığı nedeniyle hangi tarihlerde ne kadar işçi çıkarıldığı ve fesih tarihinden üç ay önce ve sonrasında yeni işçi alınıp alınmadığı konularının aydınlatılması için endüstri muhendisi, mali müşavir ve iş güveliği uzmanından oluşan üç kişilik bilirkişiden yeniden raporu alınmalı, rapor ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek çıkacak sonuca göre karar verilmesi gerekir.

Mahkemece eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi bozma nedenidir.