Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2013/1151 K.2013/29567

Mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir. Hüküm süresi içinde davacı ve davalılardan ... ile ... Organizasyon Ltd. Şti. avukatları tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, müvekkili işçinin davalı ... işyerinde değişen alt işverenler bünyesinde çalışmaya devam ettiğini beyanla, hak kazandığı ve fakat ödenmeyen fazla çalışma, ulusal ... ve genel tatil ücretleri ile yol ücretinin hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davacının müvekkili kurumun işçisi olmadığını, ihale yüklenicisi şirket işçisi olduğunu, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, fazla çalışma ile ulusal ... ve genel tatil ücret alacaklarına hak kazanılmadığını, yol ücretlerinin ise ödendiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Organizasyon Nak. Rek. Tic. Ltd. Şti. vekili, yol ücretlerinin ihtirazi kayıtsız imzalanan bordrolarda tahakkuk ettirilerek ödendiğini, posta dağıtıcılarının mesaisinin 16:00'da bittiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Tercüme Taah. Sos. Hiz. Ltd. Şti. vekili, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı ... Organizasyon Nak. Rek. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bendlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında, davacının fazla çalışma ücreti ve yol ücreti alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı noktalarında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp ispatlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle ispatlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.

Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacı tanık anlatımları nazara alınarak, davacının her ayın yarısında haftanın altı günü 08:00-16:00 saatleri arasında çalıştığı ve dolayısıyla bu sürede fazla çalışmasının bulunmadığı, ayın diğer kalan yarısında ise haftanın altı günü 08:00-19:00 saatleri arasında çalışarak fazla çalışma yaptığı kabul edilerek hesaplama yapılmıştır.

Ne var ki her iki davacı tanığının da davalıya karşı işçilik hak ve alacaklarının tahsili istemiyle açtığı davada, benzer talepde bulunduğu anlaşılmakta olup, iş bu davada iş yerindeki çalışma sürelerinin belirlenmesi açısından menfaatlerinin bulunduğu açıktır. Dosya kapsamında ise, tanık beyanlarının doğruluğunu denetlemeye elverişli delil bulunmamaktadır. Hal böyle iken, salt davacı tanıklarının beyanlarına dayanılarak, sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

Çalışmanın geçtiği yer resmi kuruma ait olup alt işverene verilen işin, davalı şirket posta tekeli dışında kalan gönderilerin ayrımı, dağıtılması ve taşınması işleri olduğu, bünyesinde görülen işlerin yazılı usul ve esaslara göre yapılması gerektiği açıktır.

O halde uyuşmazlık dönemi nazara alınarak, dosyada bulunmayan bir kısım dönemlere ait ihale sözleşmesi ve şartnameleri eksiksiz şekilde celp edilerek incelenmeli, her ayın onbeş gününde uzayan saatlerle çalışmayı gerektirecek özel bir düzenleme bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Davalı ...

Müdürlüğünden mutad olarak her ayın yarısında çalışmanın yoğunluklu olarak geçmesini gerektirecek kadar dağıtılması gereken gönderi olup olmadığının belirlenebilmesi için ay ay kayıtlar istenilmeli, varsa işyerine giriş ve çıkış saatlerini gösteren puantaj kayıtları da getirtilerek gerektiğinde bu kayıtlar üzerinde bilirkişi incelenmesi yaptırılmalı ve işyerinde gerçekten fazla çalışmayı gerektiren bir çalışma düzeni olup olmadığı somut olarak belirlenmelidir.

Kabule göre de, davalı ... Organizasyon Nak. Rek. Tic. Ltd. Şti. vekilince süresinde ıslaha karşı zamanaşımı def'i ileri sürülmüş olup, Mahkemece, davalı ... tarafından zamanaşımı def'i ileri sürülmediği gerekçesiyle, sadece davalı ... Ltd. Şti yönünden, zamanaşımı savunmasından etkilenen fazla çalışma ücreti yeniden değerlendirilmiştir. Davalı asıl işveren ... tarafından ıslaha karşı zamanaşımı def'i ileri sürülmemiş ise de, davalılar arasındaki iş hukukuna özgü sorumluluk ilişkisinin niteliğine göre, davalı alt işveren tarafından ileri sürülen zamanaşımı def'inden davalı asıl işverenin de yararlanacağı kabul edilmesi gerekirken yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalıdır.

3-Dava dilekçesinde, davacının yaya posta dağıtım elemanı olarak çalışması sebebiyle, merkez işyerinden dağıtım yapılacak mahale ulaşım için günlük dört adet otobüs bileti kullandığı belirtilerek, ihale sözleşme ve şartnamesine de dayanılarak yol ücreti talep

edilmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dosyaya sunulmuş ihale sözleşmelerinde fiilen çalışılan günler için günde iki binimlik bilet karşılığı yol ücreti ödeneceğinin kararlaştırıldığı, imzalı ücret bordrolarına göre yol ücreti ödemesi yapıldığı mütalaa edilmiş, Mahkemece de yol ücreti talebinin anılan gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili, bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde, bordrolarda tahakkuk ettirilerek ödenen yol ücretinin sözleşmedeki dağıtım işi için değil evden işe geliş ve gidiş için yapılan ödeme olduğunu beyan etmiştir. Mahkemece bu itiraz üzerinde durulmaması hatalıdır.

Anılan sebeple, uyuşmazlığa konu döneme ait ihale şartnameleri ile taraflar arasında imzalanan iş sözleşmelerinden dosyada bulunmayanlar getirtilip incelenmeli, davalının itirazında belirtildiği şekilde ayrı bir yol ücreti ödemesi hakkında bir hüküm içerip içermedikleri belirlenmelidir.

Ayrıca neticeye göre, davacının uyuşmazlığa konu dönemde görevli olduğu dağıtım bölgesi davalı ...'nden sorularak tespit edilmeli; posta dağıtım elemanlarının belediye otobüslerinden ücretsiz yararlanıp yararlanmadığı da araştırılmalıdır. Belirtili yönlerden araştırma ve inceleme yapıldıktan sonra, tüm dosya kapsamı bir değerlendirmeye tabi tutularak bordroda tahakkuk ettirilen ödemenin içeriği aydınlatılmalı ve bir karar verilmelidir.

4-Davalı ... vekilince 10.06.2011 havale tarihli dilekçeyle, davacının Ankara 2. İş Mahkemesinin 2011/480 esas sayılı dosyasında görülmekte bulunan davada da, fazla çalışma ve yol ücreti talebinde bulunduğu belirtilerek birleştirme talep edilmiş olup, mahkemece anılan dosyanın celp edilerek incelenmeksizin, talebin değerlendirilmemesi ve talep hakkında bir karar verilmemesi hatalı olmuştur. Yukarıda yazılı sebeplerden eksik araştırma ve incelemeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.