Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/14642 K.2015/24643

Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır. Hüküm süresi içinde davalı A.. B.. avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı, davalı şirketler bünyesinde değişik dönemlerde sigortalı olarak çalışmaları olduğunu, ancak daha sonra hiçbir haklı sebep olmaksızın iş sözleşmesinin feshedildiğini ve emekli olduğunu, ancak çalışma sürelerinden dolayı alması gereken tazminat haklarının kendisine ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının davalılardan tahsilini talep etmiştir. Davalılar, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı A.. B.. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Alt işveren, bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve görevlendirdiği işçileri sadece bu işyerinde çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise, asıl işveren olarak adlandırılabilir.

Bu tanımdan yola çıkıldığında asıl işveren alt işveren ilişkisinin unsurları iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekir. Alt işverene yardımcı iş ya da asıl işin bir bölümü, ancak teknolojik sebeplerle uzmanlık gereken işin varlığı halinde verilebilecektir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinde asıl işveren alt işveren ilişkisini sınırlandırılması yönünde kanun koyucunun amacından da yola çıkılarak asıl işin bir bölümünün alt işverene verilmesinde “işletmenin ve işin gereği” ile “teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler” ölçütünün bir arada olması gerektiği belirtilmiştir.

Bu düzenleme ile işverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek istenmiş ve 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinde bu konuda bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir.

Muvazaa Borçlar Kanununda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaanın ispatı genel ispat kurallarına tabidir. Bundan başka 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 7. fıkrasında sözü edilen hususların adi kanuni karine olduğu ve aksinin kanıtlanmasının mümkün olduğu kabul edilmelidir.

Somut olayda, mahkemece davalı belediye ile diğer davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmadığından dava konusu alacaklardan sorumlulukları bulunmadığı sonucuna ulaşılmışsa da, davacının davalılar nezdinde hizmet alım sözleşmeleri kapsamında temizlik işçisi olarak çalıştığı, Belediye Kanunu'na göre, belediyelerin tüm işlerini hizmet alım yoluyla gördürebildikleri ve burada muvazaadan söz edilemeyeceği, geçerli bir asıl işveren-alt işveren ilişkisinin olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla belediye ile hizmet alım sözleşmesi imzalayan alt işveren şirketlerin de alacaklardan sorumlu tutulması gerekirken, bu şirketler yönünden ret kararı verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.