Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/31911 K.2014/32906

Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, Ç..

B.. tarafından, müvekkilinin ihale ile aldığı işlerle ilgili 16.05.2014 tarihli Resmi Gazete'de işkolu tespit kararı yayımlandığını, ihale konusu işlerin tamamının yardımcı iş niteliğinde olduğunu, tespitte Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesinin temizlik, bilgi işlem, yemek hazırlama, teknik büro hizmetleri bakım ve onarım işleri ile Dokuz Eylül Üniversite Hastanesinin destek hizmetler, veri işletimi ve temizlik işlerinin, işkolları yönetmeliğinin 10 sırasında kayıtlı Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar işkolunda bulunduğunun, Akdeniz Üniversitesi Hastanesinin temizlik,

yemek yapım ve dağıtımı ile bulaşık işlerinin genel işler işkolunda bulunduğunun tespitine karar verildiğini, ancak kararın 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş sözleşmesi Kanunu'nun ile işkolları yönetmeliğine aykırı olduğunu ileri sürerek anılan işlerin sağlık ve sosyal hizmetler işkolunda bulunduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Ç.. B.. vekil davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, alt işverenin ihale yoluyla almış olduğu işlerin yardımcı iş olarak değerlendirilemeyeceği, davacı şirketin alt işveren olarak yardımcı işleri ihale yoluyla aldığı gözetildiğinde bu işlerin artık alt işveren açısından asıl iş olarak değerlendirilmesi gerektiği ve bu sebeple işkolu tespitinin doğru olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı, davacı temyiz etmiştir.

Gerekçe:

Dava, 6356 sayılı Kanun'un 4. ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir.

İşkolu kavramı, sendikaların faaliyet alanlarını belirleyen temel bir öğedir. Birbirine benzer işler bir hukuki kalıp altında toplu iş hukukuna sunulmaktadır. İş kolu tespitinde birim olarak işyerinin esas alınacağı normatif düzenlemelerin tartışmasız bir sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin gerekçesinde, işyeri, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olarak tanımlanmıştır.

6356 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. İşkolunun belirlenmesi konusunu düzenleyen, 6356 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre de, işkolu tespiti Ç.. B..nca yapılacaktır. Ç.. B..nca yapılan tespit ile ilgili kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakip, bu tespite karşı ilgililer, onbeş gün içinde dava açabilir. Belirtilen süre hak düşürücüdür.

6356 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasına göre, işkolları, Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. Yine aynı maddede, bir işkoluna giren işlerin neler olacağının, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak, yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir. Madde doğrultusunda çıkarılan İşkolları Yönetmeliğinin 3. maddesinde de, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işlerin de, asıl işin girdiği işkolundan sayılacağı vurgulanmıştır.

5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesine göre “İş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme muteber sayılmaz.” İş Mahkemelerinin yetkisi kamu düzenine ilişkin olduğundan, anlaşma ile bertaraf edilemeyeceği gibi genel yetki kuralları da uygulanmaz. Bu halde, yetki itirazı ilk itirazlardan olmadığından, taraflar yargılama bitinceye kadar yetki itirazında bulunabileceği gibi, mahkeme de yargılamanın her aşamasında kendiliğinden yetkisizlik kararı verebilir.

Açıklanan kanuni düzenlemelere göre, işkolu tespitine itiraz davalarında, işyerinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-ç maddesine göre de, yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili bulunması hususu dava şartlarındandır. Yine 6100 sayılı Kanun'un 115/2. maddesine göre de, dava şartı yokluğu durumunda mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir.

Somut olayda, Ç.. B.. tarafından 16.05.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan tespite göre, muhtelif kurumlarda hizmet alım ihaleleri kapsamında davacı şirket tarafından yapılan bir kısım işlerin niteliği itibariyle “Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel Sanatlar” işkolunda, bir kısım işlerin ise “Genel İşler” işkolunda yer aldığına karar verilmiştir. Davacı ise, yapılan işkolu tespitine, sadece, hizmet alımı yoluyla faaliyet gösterilen Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi ve Akdeniz Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü işyerleri yönünden itiraz etmiştir. İtiraz konusu işyerlerinin ise adres itibariyle sırasıyla Samsun, İzmir ve Antalya mahkemelerinin yargı çevresinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, işkolu tespitine itiraz davalarının, işyerinin bulunduğu yer iş mahkemesinde görülmesi gerekir. Bu itibarla, her üç işyeri yönünden de mahkemenin yetkisiz olduğu tartışmasızdır. Şu halde, mahkemece, yetkisizlik sebebiyle davanın usulden reddine karar verilerek, dosyanın, talep halinde, her bir işyeri yönünden adres itibariyle yetkili iş mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, işin esasının incelenerek, yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç: