Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2015/18773 K.2017/24258

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili; davacının davalı ...nin ... Milli Eğitim İl Müdürlüğü bünyesinde yapılan ihaleler sonucunda davalıya ait iş yerlerinde 27/09/2004-15/06/2014 tarihleri arasında yaklaşık olarak 12 yıla yakın sürede ...

Okulunda temizlik işçisi, aşçı olarak çalıştığını, çalışma saatlerinin sabah 04:00 ile akşam 18:00 arası olduğunu, davacının 12-14 saat fazla mesai ücreti ödenmeksizin çalıştırıldığını, iş akdinin 15/06/2014 tarihinde hiçbir haklı ve geçerli neden olmadan feshettiğini, davalı Bakanlığın 1475 sayılı İş Kanunu 1/son maddesine göre sorumlu olduğunu, yıllık izin kullandırılmadığını, özellikle davacının aşçı, bulaşıkçı ve görev yaptığı yerin yatılı olması nedeni ile hafta sonları dahi sürekli çalıştırıldığını, ancak ücret ödenmediğini, sürekli asgari ücret ile çalıştırıldığını, çoğu zaman ücretlerin eksik veya geç ödendiğini, beyan ederek;

kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve ücret farkı alacakları, yıllık izin, hafta tatili, resmi ve dini bayram tatili alacakları, fazla ve gece çalışma alacakları, ikramiye alacakları, yol ve yemek ücreti, giyim ve tahsil yardım alacakları, fesih ihbar ve kötüniyet tazminatlarının davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalılar Cevabının Özeti:

Davalı şirket vekili; talep edilen alacakların bir çoğunun zamanaşımına uğradığını davalı şirket ile diğer davalı kurum arasında yapılan hizmet işi sözleşmesinin belirli süreli olduğunu, belirli süreli çalışan işçilerin kıdem tazminatı, yıllık ücretli izin talep etmelerinin yasal olarak mümkün olmadığını, davacıyı davalı şirketin işten çıkarmadığını, çalıştığı yerin ... tarafından kapatıldığını ve davalı şirketle olan hizmet alım sözleşmesini tek taraflı olarak fesih ettiğini, ihbar tazminatı talebinin de yerinde olmadığını, davacının sonradan yeniden... okulunda başka bir işveren tarafından çalıştığını, 08:00-16:00 çalışma olduğunu,

okulun tatil olduğu cumartesi ve pazar günü çalışmasının olmadığını, bu çalışma saatlerine ilişkin puantaj cetvelleri ile imzalı bordro asıllarının ilgili kurumlarda mevcut olduğunu, davacının resmi kurum olan okulda çalışma yaptığından resmi tatillerde okul tatil olduğundan resmi ve genel tatiller ile dini bayramlarda çalışma yapmadığını, talep edilen alacaklarını ödeyeceği yönünde sözleşme dahil hiçbir şekilde sorumluluğu olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir. Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Temyiz: Kararı davalılar ve davacı taraf temyiz etmiştir. Gerekçe: 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm davalıların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir. 2-Davacının iş akdinin sonlanıp sonlanmadığı hususu uyuşmazlık konusudur.

İşyerinin tamamının veya bir bölümünün hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devri işyeri devri olarak tanımlanabilir. 4857 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde, işyerinin bir bütün olarak veya bir bölümünün hukukî bir işleme dayalı olarak başkasına devri halinde mevcut iş sözleşmelerinin devralana geçeceği düzenlenmiştir.

Bu anlatıma göre, alt işverence asıl işverenden alınan iş kapsamında faaliyetini yürüttüğü işyerinin tamamen başka bir işverene devri 4857 sayılı İş Kanununun 6 ncı maddesi kapsamında işyeri devri niteliğindedir. Dairemizin kökleşmiş içtihatları da bu yöndedir.Süresi sona eren alt işverenle yeni ihaleyi alan alt işveren arasında açık biçimde işyeri devrini öngören bir sözleşme yapılması da imkân dahilindedir.

Alt işverenin değişmesine rağmen yeni alt işveren nezdinde işyerinde çalışmaya devam edecek olan işçilerin belirlendiği hallerde, sözü edilen işçiler bakımından iş sözleşmelerinin devralan işveren geçtiği tartışmasızdır.

Ancak yeni alt işverende çalışacak olan işçiler arasında gösterilmeyen ve süresi sona eren alt işveren tarafından başka bir işyerinde çalıştırılmak üzere bildirimde bulunulmayan işçilerin iş sözleşmelerinin devreden alt işveren tarafından feshedildiğini kabul etmek gerekir.Davacı iş sözleşmesinin çalışmış olduğu, okulun davalı Bakanlık tarafından kapatılması üzerine haksız olarak sonlandığını beyan ederken davalı ise diğer davalı kurum ile aralarında yapılan hizmet alım sözleşmesini feshetmesi üzerine sona erdiğini iddia etmiştir.

Mahkemece; davacının davalı Bakanlığa bağlı olan okulda çalışmaya devam ettiğinin bildirildiği ve buna göre de davalı ... aleyhine talep edilen kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı talebinin reddine, davalı alt işveren açısından ise çalıştığı süreler için kıdem tazminatının kabulüne karar verilmiştir.Davalı davacı işyerinde 16.10.2005 işe başlamış olup en son 15.6.2013 tarihine kadar davalı asıl işveren ile davalı işyerinin arasında yapılan hizmet alım sözleşmesi uyarınca çalışmıştır. Davacının iş akdi ise 15.6.2013 tarihinde davalı ...’nın davacının çalıştığı yerin kapatılması ve sonrasında da davalı alt işveren şirket ile olan hizmet alım sözleşmesini feshetmesi dolayısıyla sona erdiği anlaşılmıştır.

Davacının Sosyal Güvenlik Kurum kayıtlarına göre; davalı şirketten ayrıldıktan sonra 02.09.2013 tarihi itibariyle dava dışı işyerinde çalışmaya başlamış olup en son 01.09.2014 tarihi itibariyle de bu şirkette,...Güzel Sanatlar Müdürlüğü’nde çalıştığı belirlenmiştir. Mahkemece yapılan araştırma sonucu ... Valiliği 20.03.2015 tarihli yazısına göre de adı geçen müdürlük bünyesinde çalıştığı bildirilmiştir.

İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün yine 20.03.2015 tarihli yazısına göre; İlkokul ve ortaokulların temizlik ve hizmet alımına ilişkin ihalelere ilişkin kayıtlar bulunduğunu ancak liselerin harcama yetkilisi olarak sözleşmeleri bizzat kendilerinin yaptıklarını, birimlerinde liselere ait kayıt bulunmadığını bildirerek davacının çalıştığı yeri gösteren ...Güzel Sanatlar Lisesi ve dava dışı şirket ile yapılan sözleşmeyi bildirmiştir.

Davacının davalı şirketten ayrıldıktan sonra dava dışı işyerlerinde işe devam ettiği, bu işyerlerinin, davalı ... ile olan sözleşmelerinin asıl işveren alt işveren bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Şöyle ki; alt işverenin değişmesine rağmen yeni alt işveren nezdinde işyerinde çalışmaya devam edecek olan işçilerin belirlendiği hallerde, sözü edilen işçiler bakımından iş sözleşmelerinin devralan işveren geçtiği tartışmasızdır.

Bu doğrultuda; dava tarihi olan 10.09.2014 olması da gözetildiğinde davacının, davalı Bakanlık bünyesinde başka bir alt işverenin işçisi olarak asıl işveren ve alt işveren ilişkisi kapsamında çalışmaya devam edip etmediği noktasında mahkemece araştırılarak yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

Alınan sonuca göre; hizmet alım sözleşmeleri çerçevesinde, çalışma ilişkisinin devam ettiğinin anlaşılması halinde ise; feshe bağlı hakların, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinin davalılar yönünden iş akdi sona ermediğinden reddi gerekecektir. Eksik inceleme ile karar verilmesi isabetsiz olup bu husus bozmayı gerektirmiştir

3-Taraflar arasında davaya karşı zamanaşımı defi’nin kapsamı ve dikkate alınıp alınamayacağı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Somut olayda, davalı şirket dava dilekçesindeki taleplerine ilişkin olarak cevap dilekçesi ile zamanaşımı def’i ileri sürmüş olup hükme esas alınan bilirkişi raporunda da bu def’i dikkate alınarak davalı şirket açısından 10.09.2009 tarihi esas alınarak fazla mesai ile ulusal bayram ve genel tatil alacakları hesaplanmıştır.

Davalı asıl işveren ... açısından ise( ki dava zamanaşımı def’i ileri sürülmüş ancak süresinde olmamakla birlikte) talebi dava zamanaşımını esas almamış ve tüm çalışma süresi için kabul etmiştir. Ancak davalı ... asıl işveren olup sorumluluğu alt işverenin sorumluluğu ile sınırlıdır. Dolayısıyla alt işveren davalı Mak. Tem. Tur. Taah.

Tic.Ltd.Şti ‘nin yapmış olduğu dava zamanaşımı defi asıl işveren davalı kurum açısından da geçerli olup fazla mesai ve ulusal bayram ile genel tatil alacaklarının bu yönde hesaplanmalıdır. Bu itibarla davalı Mak. Tem. Tur. Taah. Tic.Ltd.Şti tarafından yapılan zamanaşımı defi’nin davalı ... içinde sonuç doğuracağı gözetilmeksizin hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

4- Davacı 27/09/2004 tarihinden itibaren davalı ... bünyesinde çalıştığını beyan etmiş ise de Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına ve dosyadaki belgelere göre davacı davalı işyerinde 16.10.2005 tarihinde işe başlamıştır. Davacının iddia etmiş olduğu 27.09.2004 ile 05.09.2005 tarihleri arasında davacının çalışmış olduğu 1005457 ve 1005421 işyeri sicil numarası olan işyerleri ile davalı Bakanlık aralarında hizmet alım sözleşmesi yapılıp yapılmadığının varsa ilgili hizmet alım sözleşmeleri getirilmek suretiyle yapılacak inceleme sonucunda karar verilmesi gerekir. Mahkemece bu durum açıklığa kavuşturulmadan eksik araştırma ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.