Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2015/33318 K.2018/14554

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraflar vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili, müvekkilinin, ... 54. Bakım Merkezi Komutanlığında çalışmakta olduğunu, ...

Sendikası üyesi olduğunu, toplu iş sözleşmesinden yararlandığını, başka bir birimde görevlendirilmesi nedeniyle görevlendirmeyi yapanlara beddua etmiş olduğu iddiasıyla kendisine 2 saat ve 16 saat ücretinin kesildiğini, işyerinde yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin 14. maddesi hükmüne göre işçilere ceza verilmesinde hassas davranılmasının öngörüldüğünü, toplu iş sözleşmesinin 88. maddesinde verilecek cezaların, ihtar, ücret kesimi (2-4, 6-10 ve 16 saatlik), işten çıkarma şeklinde olduğunu, fiili işleyen işçiye fiilin durumuna göre sadece bu cezalardan birinin verileceğini,

ayrıca toplu iş sözleşmesinin 24. dönem Toplu İş Sözleşmesinin 85. maddesine göre, işçilerin ceza cetvelinde belirtilen hususlara uygun hareket etmek zorunda olduğunu, ceza cetvelinde belirtilen fiiller için karşılarında gösterilen cezalardan başka bir disiplin cezasının verilemeyeceğinin belirtildiğini, müvekkilinin çalıştığı tırtırlı araçlar bölümünden başka bir bölüme nakli konusunda görüşünün sorulduğunu, naklini istememiş olmasına rağmen ve başka istekliler bulunmasına rağmen naklinin yapıldığını, bu görevlendirmede etkisi olduğunu ve naklinin yapılmasına sebep olduğunu düşündüğü Sendika ...

Şube Başkanına hitaben, "beni görevlendirenlerin çoluğundan, çocuğundan çıksın" dediğini, işverene olan yazılı savunmasında da bunu belirttiği halde dikkate alınmadığını,ceza verilmesini gerektirecek bir durum olması durumunda bile tekerrür olmamasına rağmen üst seviyedeki cezaların verildiğini belirterek müvekkiline verilen cezanın iptal edilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, 24. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 36. maddesinin (a) fıkrasındaki "işveren vekili ihtiyaç olduğunda işçiyi işyeri içinde ve dışında sağlık durumunu tehlikeye sokmayacak şekilde işçinin kendi mesleğinde, mesleğine uygun veya yakın başka işlerde (branşlarda) yeterli bilgiyi vermek suretiyle çalıştırabilir." ve ilgi (b) sözleşmesinin işverenin iş ve işyerini idare yetkisi başlığı altındaki 14. maddesinin (a) fıkrası.

"İş unvanlarının tespiti işçi ve iş değerlendirilmesinin yapılması, çalışma ve üretim metotları, üretim ölçüleri ve çalışma zaman ve kalite standartlarının işin icap ettirdiği miktarlarda ve nitelikte işçi, istihdamı işyerinin idaresi hakkında işveren, müstakilen karar verme yetkisine sahiptir." hükmüne amir olduğu, bu kapsamda deneyimli bir usta olması münasebetiyle işveren vekilince iş yükü/iş gücü dengesi kapsamında ilk işe giriş mesleğinde (elektrikçi) görevlendirildiğini, Sendika ...

Şube Başkanlığı tarafından yapıldığı düşüncesinin mesnetsiz olduğunu, tırtıllı araçlar bölümünde görevlendirilen davacının yeni görev yerine gitmek istemeyerek, sarfettiği sözlerin işveren vekiline söylediğinin açık olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, toplu iş sözleşmesi disiplin cezalarına ilişkin onüçüncü bölümündeki düzenlemeler ile ceza cetvelinin 4/b ve 9/ç deki suçun kategorisi,suçun nevi, düzenlemesi ve davacının savunmasına göre davacıya verilmiş olan onaltı saat ücret kesim cezasının yerinde olmadığı, ancak davacının görev sırasında yasak olmasına rağmen cep telefonu ile görüşme yaparak mesai saatlerine riayet edilmediğinden toplu iş sözleşmesi eki ceza cetvelinin 4-b maddesi gereğince iki saat ücret kesimi cezasının yerinde olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karar taraflar vekillerince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre,davalının tüm davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacı hakkında verilen disiplin cezasının toplu iş sözleşmesi ekindeki ceza cetveline uygun olup olmadığı noktasındadır.

Dosya içeriğine göre 28/11/2014 tarihinde görevlendirmeyi yapanların çoluğundan çocuğundan çıksın beyanı nedeniyle toplu iş sözleşmesi ceza cetveli 9-ç uyarınca onaltı ücret kesme cezası ile 31/12/2014 tarihinde mesai saatleri içinde cep telefonu ile konuşmasından dolayı davacıya toplu iş sözleşmesi ceza cetveli 4-b uyarınca iki ücret kesme cezası verildiği anlaşılmaktadır.

Dosyaya sunulan 01.03.2011-28.02.2013 dönemini kapsayan 23. dönem Toplu İş Sözleşmesinin 95. maddesinde, "İşçiler, ekli ceza cetvelinde belirtilen hususlara uygun hareket etmek zorundadırlar. Ceza cetvelinde belirtilen fiiller için karşılarında gösterilen cezalardan başka bir disiplin cezası verilemez. Bu sözleşme ile düzenlenen cezalar aşağıdaki şekilde ve ekli ceza cetveline göre verilir. İşçiye aynı fiilden dolayı iki ceza verilmez. İşveren vekili bizzat gördüğü suçlardan dolayı işçilere, inceleme ve istişare kuruluna gitmeden işçinin savunması alınmak kaydıyla ceza vermeye yetkilidir. Şu kadar ki, işçiye savunma için en az 24 saat süre tanınır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yine toplu iş sözleşmesinin 98. maddesine göre ceza gerektiren herhangi bir fiil işlendiğinde verilecek cezalar; ihtar, ücret kesme (2-4, 6-10 ve 16 saatlik), işten çıkarmadır. Cezayı gerektiren herhangi bir fiilin ve hareketin derecesine göre, bu sözleşme ile o fiilin karşısında gösterilen cezalardan biri verilir. Tekerrür başlığını taşıyan 100. maddeye göre de, tekerrür halinde bir fiilin karşısında gösterilen cezalardan bir önce verilen cezanın bir üstü verilir. Tekerrürden maksat aynı fiilin aynı işçi tarafından bir önceki işleniş tarihinden itibaren 1 yıl içinde tekrar işlenmesidir.

Toplu İş Sözleşmesi Eki Ceza Cetvelinin 4. Sırasının "b" bendinde, "Çalışma hayatının tanzimi bakımından ilgili kanun, yönetmelik ve kararname ile bu sözleşmede yazılı olan hususlara istinaden işveren vekili tarafından, yazılı ve ya sözlü olarak yapılan tamim, tebliğ ve ilanlara, ayrıca iş yerinin adet ve teamülünden bulunan bilcümle emir, talimat ve nizamlara riayet etmemek' fiilinin işlenmesi halinde, birinci defasında yazılı ihtar, ikinci defasında 2-4 saat, ücret kesme cezası verileceği," hükmü yer almaktadır.

Mahkemece davacıya verilen onaltı ücret kesme cezasının iptaline ilişkin karar yerindedir. Ancak davacıya toplu iş sözleşmesinin ek 13 ceza cetvelinin 4-b maddesi gereğince verilen iki saat ücret kesme cezası bakımından, ceza tertibinde ceza cetvelindeki sıraya uyulması gerektiği, toplu iş sözleşmesinin 90.maddesinde "tekerrür halinde bir fiilin karşısında gösterilen cezalardan bir önce verilen cezanın bir üstü verilir "hükmünün bulunduğu, davacıya ilk defa işlenen suçun karşılığı ceza cetvelinde belirtilen ilk cezanın verilmesi gerektiğinden iki saat ücret kesme cezası verilmesinin usulüne uygun olmadığı anlaşılmakla, bu disiplin cezasının da iptali gerekli iken mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.