Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2017/41309 K.2017/21931

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalılardan ... Lokomotif ve ... Sanayi Genel Müdürlüğü’nde (...) 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçi olarak görev yapmakta iken, önce Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından geçici olarak görevden uzaklaştırıldığını, 01.09.2016 tarih ve 29818 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname ekindeki (EK-1 sayılı) listede isminin yer alması nedeniyle işine son verildiğini, müvekkilinin işten çıkartılmasına gerekçe olarak gösterilen suçu işlemediğini beyan ederek, dosyanın somut norm denetimine tabi tutulmak üzere ... Mahkemesi’ne gönderilmesine, fesih işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunun tespitine ve müvekkilinin işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı ..., davacının 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ekindeki liste ile kamu görevinden çıkartıldığını, ...’nın 148. maddesi gereğince Olağanüstü Hal döneminde çıkartılan kanun hükmünde kararnamelerin iptali için ... Mahkemesi’nde dava açılamayacağını, kanun hükmünde kararname gereği işten çıkartılan davacının yeniden kamu görevine dönmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ..., davacının 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki liste ile kamu görevinden çıkartıldığını, Anayasanın 148. maddesi gereğince, Olağanüstü Hal döneminde çıkartılan kanun hükmünde kararnamelerin iptali için ... Mahkemesi’ne başvurulamayacağını, kanun hükmünde kararnameler ile yapılan düzenlemelere karşı kazanılmış hak iddiasında bulunulamayacağını, davacının yeniden kamu görevine dönmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ..., davacının iddiasının hiçbir yasal dayanağının bulunmadığını, davacının kamu görevinden çıkartıldığını, Anayasanın 148. maddesi gereğince, Olağanüstü Hal döneminde çıkartılan kanun hükmünde kararnamelerin iptali için ... Mahkemesi’ne dava açılamayacağını, keza bu işlemlerin yasa işlemi niteliğinde olduğunu, yasama işlemine karşı ne adli ne idari yargıda dava yoluna başvurulabileceğini ileri sürerek, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun ...’ya aykırılık itirazının ve davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:

İlk Derece Mahkemesince, davacının 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1/ç maddesi uyarınca kamu görevinden çıkartıldığı anlaşıldığından dosya incelenmeksizin ret kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın reddine, taraflarca yapılan yargılama giderlerinin ilgili taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davacı vekili kanun hükmünde kararname kapsamında yapılan işlemin iş akdinin feshine yönelik olduğu, bu bakımdan 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1. maddesi gereğince iş mahkemelerinin görevli olması gerektiği, mahkeme kararının ...’ya ve ... İnsan Haları Sözleşmesi’ne aykırı olduğu ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle; davalı ... vekili ise davanın reddine karar verilmesine rağmen, davalı İdare lehine vekalet ücreti takdir edilmemesinin hatalı olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Davacı vekilinin istinaf başvurusu yönünden ise, davacı vekilinin dosyaya sunduğu 03.04.2017 tarihli dilekçe dikkate alınarak, davacının 29.03.2017 tarihli 30022 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 688 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile işe iade edildiği, böylece ihraç işleminin iptal edildiği, davacının iş akdini sona erdiren işlemin ortadan kalktığı ve davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına,

işe iade davası konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, 688 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede boşta geçen süre ve tazminata ilişkin düzenleme bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, davacı tarafça yatırılan yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

Temyiz Başvurusu: Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir. Gerekçe: Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kanun hükmünde kararname kapsamında kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı dava açan davacının, dava devam ederken başka bir kanun hükmünde kararname ile görevine iade edilmesi halinde, gerek davacının işe iade talebi ve işe iadenin mali sonuçları, gerekse yargılama giderleri ile ilgili olarak Mahkemece herhangi bir karar verilip verilemeyeceği noktasındadır.

01.09.2016 tarih ve 29818 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin “Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı 2. maddesinde, “(1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan.

Ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz.

Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir.(2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından, Jandarma Genel Komutanlığı teşkilatından ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatından çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler...” düzenlemesi yer almaktadır.

29.03.2017 tarihinde 30022 sayılı Resmi Gazetenin mükerrer sayısında yayınlanan 688 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1. maddesine göre ise, “(1) Ekli listede yer alan kamu görevlileri, ilgili kanun hükmünde kararnamenin eki listelerin ilgili sıralarından çıkarılmıştır.

(2) İlgili kanun hükmünde kararname hükümleri, birinci fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ilgili kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Söz konusu personelden bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren on gün içerisinde göreve başlamayanlar çekilmiş sayılır.

Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.

Bu personelin görevlerine iadesi, kamu görevinden çıkarıldıkları tarihte bulundukları yöneticilik görevi dışında öğrenim durumları ve kazanılmış hak aylık derecelerine uygun kadro ve pozisyonlara atanmak suretiyle de yerine getirilebilir. Bu maddeye ilişkin işlemler ilgili bakanlık ve kurumlar tarafından yürütülür.”

Somut olayda davacının kanun hükmünde kararname ile kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı 28.09.2016 tarihinde işe iade davası açtığı, ilk derece mahkemesi tarafından 12.12.2016 tarihinde söz konusu işlemin kanun hükmünde kararnameden kaynaklandığı belirtilerek, davanın işin esası incelenmeksizin reddine ve taraflarca yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına dair karar verildiği, karara karşı davacı vekili ve davalılardan ... vekili istinaf yoluna başvurduğu, davacının istinaf aşamasında, 29.03.2017 tarihli ve 688 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevine iade edilerek, 03.04.2017 tarihinde fiilen eski görevine başladığı hususu sabittir.

Dosya kapsamına göre, mahkemenin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin KHK’nin denetimini yapma görevinin bulunmadığı, Bakanlar Kurulu tarafından 02/01/2017 tarihinde çıkarılan ve 23/01/2017 tarih ve 29957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 685 sayılı KHK. ile "Olağanüstü hal kapsamında Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmasına" karar verildiği, işbu KHK.' nin 2. maddesi ile Komisyonun görevlerinin belirlendiği, 690 sayılı KHK.'nin 56. maddesi ile 685 sayılı KHK.'nin Geçici Madde 1. maddesinin 3. fıkrasının değiştirildiği,

yapılan değişiklikle 685 sayılı KHK.'nin 690 sayılı KHK.'nin 56. maddesi ile değiştirilen geçiş hükümleri başlıklı Geçici Madde 1. maddesinin 3. fıkrasının ; "(3) Komisyonun görev alanına giren konularda daha önce herhangi bir yargı merciine başvurmuş veya dava açmış olanlar için de 7 nci maddedeki usul ve süreler uygulanır.

Bu dosyalar hakkında yargı mercilerince karar verilmesine yer olmadığına ve tarafların yaptıkları masrafların üzerlerinde bırakılmasına dosya üzerinden kesin olarak karar verilir, vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu dosyalar, yeni bir başvuru şartı aranmaksızın incelenmek üzere Komisyona gönderilir.” şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır.

Bu düzenlemeler karşısında, mahkemenin açılan davanın esası hakkında karar vermesi mümkün olmayıp, dosyanın yürürlükteki KHK doğrultusunda, doğrudan Olaganüstü Hal Komisyonuna gönderilmesi gerektiği açıktır.

Hal böyle iken, Bölge Adliye Mahkemesinin işe iade davasının konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına, 688 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de boşta geçen süre ücreti ve tazminata ilişkin düzenleme bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen tahsiline karar vermesi isabetli olmamıştır.

Ayrıca, davanın açıldığı tarih itibariyle kamu görevinden çıkarılma işleminin hukuki denetimini yapamayan mahkemenin, dava tarihinden sonra davacının kamu görevine iade edilmesi sebebiyle, bu denetimi yapmakla görevli hale geldiğinden söz edilemez. Bir diğer ifade ile, davacının dava tarihinden sonra bir başka KHK ile kamu görevine iade edilmesi, mahkemenin davanın esası hakkında karar veremeyeceği sonucunu değiştirmez.

Şayet davacının kamu görevine iade işlemi nedeniyle, iadenin mali sonuçlarına yönelik talebi mevcut ise, bu talep ancak ayrı bir davanın konusunu oluşturabilir.

Açıklanan nedenlerle İlk Derece Mahkemesi ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve 685 ve 690 sayılı KHK hükümleri gözönüne alındığında Mahkemenin KHK'nin hukuki denetimini yapma görevi bulunmadığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, dosyanın Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu'na gönderilmesine dair karar vermek gerekmiştir.