Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2018/5820 K.2018/14406

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı, 2001 yılında davalı işverene ait işyerinde hizmet sözleşmesi ile çalışmaya başladığını, müvekkilinin iş sözleşmesinin 17.08.2009 tarihinde davalı işveren tarafından haksız ve sebepsiz olarak feshedildiğini, bu sebeple işe iade davası açıldığını ve mahkemece feshin haksız olduğuna ve müvekkilinin işe iadesine karar verildiğini kesinleştiğini, çalıştığı dönemdeki, fazla mesai, hafta tatili ve bayram tatili alacaklarının da ödenmediğini beyan ederek, davalıdan kıdem tazminatı ile bir takım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı, davacının kesinleşen işe iade kararından sonra, iki defa işe başlaması konusunda davacıya ihtar gönderildiğini, yapılan ihtarlara rağmen davacı şirket yetkilisi ile görüşmeden ve işe başlamadan işyerine gelip geri gittiğini, fakat ihtara rağmen davacının işe haksız olarak başlamadığını, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatının verilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dairemce 22.12.2015 tarihinde hizmet süresi yönünden araştırılması ve talep edilmeyen dönemler konusunda Mahkemece değerlendirme yapılması noktasında 2014/25054 esas ve 2015/35294 sayılı karar ile bozma kararı verilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyularak bozma kararındaki hususlar konusunda yeniden araştırılarak, bilirkişiden ek rapor alınmış ve yeniden kısmen kabul yönünde karar verilmiştir.

Temyiz:

Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasında bozma ilamının davalı yararına usuli kazanılmış hak oluşturup oluşturmadığı, davacının davalıya ait işyerindeki hizmet süresi ve fazla çalışma yapıp yapmadığı konuları uyuşmazlık konusudur.

Bilindiği üzere; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda (keza 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda) "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Yargıtay İBK 9.5.1960 tarih 21/9, RG. 28.6.1960-10537) Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usulü kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Kazanılmış haklar hukuk devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2. maddesinde açıklanan "Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir" hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Somut uyuşmazlıkta, Dairemizin 22.12.2015 tarih, 2014/25054 esas ve 2015/35294 karar sayılı bozma ilamı ile, hizmet süresinin araştırılması ve davacının dava dilekçesinde talep etmediği dönemler açısından karar verilmemesi gerektiği hususlarında verilen karar bozulmuştur. Bozma ilamı içeriğinden anlaşıldığı üzere; davacının fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili alacakları bozma kapsamı dışında bırakılarak kesinleşmiştir.

Kesinleşmiş bu kısımlar davacı lehine olup, davacı açısından usuli kazanılmış hak oluşturur.

Dairemizce verilen bozma kararından önce Mahkemece kabul edilen fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili alacakları açısından herhangi bir indirim yapılmayarak kabul edilmesi karşısında, davacının bozma kararı sonrası hesaplanan fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili alacaklarına %30 indirim uygulanmak suretiyle yapılan hesaplamaya itibar edilerek hüküm kurulması hatalıdır.