Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2020/2598 K.2020/8665

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı İsteminin Özeti:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı işyerinde barutçu olarak çalıştığını, güvenli patlatma yapmadığı gerekçesi ile disiplin kuruluna sevk edildiğini, iş yerine gittiğinde hakkında disiplin soruşturması yürütüldüğünden bahisle işe alınmadığını, kendisine çalışma imkanı tanınmaması nedeniyle haklı olarak iş sözleşmesini feshettiğini beyan ederek, kıdem tazminatı ile bir kısım işçilik alacaklarının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı vekili, davacının işten uzaklaştırılmadığını, noter kanalı ile işe dönmesi için ihtarname gönderildiğini, varsa savunma ve mazereti bunları açıklaması için iş yerine davet edildiğini ancak davacının iş sözleşmesini feshettiğini, feshin haksız olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, davacının 06/10/2013 tarihinde patlatma mesafesine riayet etmemesi nedeniyle hakkında soruşturma açıldığı, ertesi gün işe geldiği ancak patlatma izni verilmediği, 08/10/2013 tarihinde ise ... tarafından ifadesinin alınacağı gerekçesiyle 1.vardiyaya girmesine izin verilmediği ancak 2.vardiyaya girmesine izin verildiği, bu tarihten sonra davacının rapor aldığı, araya bayram tatilinin girdiği, rapor dönüşü ise 20/10/2013 tarihinde işe alınmadığının ... tarafından bizzat belirtildiği, 21/10/2013 tarihinde ise davacının ...

2.Noteri ile iş yerine geldiği ve tespit yaptırdığı, yapılan tespitte insan kaynakları şefi ... tarafından davacının işe başlamasında her hangi bir sakıncanın olmadığının belirtildiği, 22/10/2013 tarihinde ise davacının özel aracıyla iş yerine gittiği, bütün işçilerin iş kıyafetleriyle tertip alanında olmasına rağmen davacının sivil vaziyette tertip alanında bulunduğu, davacıya iş kıyafetlerini giyip işe girebileceğinin söylendiği, buna rağmen davacının iş kıyafetlerini giymediği ve kimseye haber vermeden iş yerinden ayrıldığı, ve aynı gün ...

2.Noterliği kanalıyla 22/10/2013 tarihinde işe alınmadığı gerekçesiyle iş sözleşmesini feshettiği, fesih bildiriminin 25/10/2013 tarihinde işverene tebliğ edildiği, fesih bildirimin tek taraflı yenilik doğuran bir hak olduğu, karşı tarafa ulaşmasıyla bütün sonuçlarını doğuracağı ve karşı tarafın rızasına bağlı olmadığı bu nedenle iş sözleşmesinin 25/10/2013 tarihinde davacı tarafından feshedildiği, Soma 2.Noterliğince yapılan tespitte davacının işe başlamasında bir sakıncanın olmadığının iş veren yetkilisi tarafından bildirildiği, 22/10/2013 tarihinde davacının iş yerine özel aracıyla geldiği ve tertip alanında sivil vaziyette bulunduğu,

kendisine iş kıyafetlerini giyerek madene girebileceği söylenmiş olmasına rağmen davacının madene girmediği ve iş yerinden ayrılarak fesih bildirimi gönderdiği, davacının madene girilmesine izin verilmediği yönündeki fesih gerekçesini ispat edemediği, istifanın haklı nedenle yapıldığını ispata elverişli başkaca bir delil sunmadığı davacının kıdem tazminatına hak kazanmadığı değerlendirilerek kıdem tazminatının reddine karar verilmiştir.Kararın davacı vekilince temyizi üzerine Dairemizce sair temyiz itirazlarının reddine karar verilerek,

kıdem tazminatının hüküm altına alınması gerektiğine yönelik gerekçe ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Bozmaya uyan Mahkemece, kıdem tazminatı hüküm altına alınmış, bozma dışı kalan ve bozmadan önce reddedilen diğer bir kısım alacağın da kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz: Kararı davalı vekili temyiz etmiştir. Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, kararın bozmaya uygun olmasına delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.2-Bilindiği üzere. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda (keza mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda) "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır.

Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir.

Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Yargıtay İBK 9.5.1960 tarih 21/9, RG.

28.6.1960-10537) Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usulü kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir.

Kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).Kazanılmış haklar hukuk devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır.

Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2. maddesinde açıklanan "Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir" hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.

Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada, ya taraflar ya Mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir.

Somut olayda; bozma öncesi verilen karar, davacı tarafından temyiz edilmiş olup Dairemizce sair temyiz itirazları reddedilerek kıdem tazminatının hüküm altına alınması gerektiğinden bahisle bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyulduğuna ve sadece kıdem tazminatı yönünden bozma yapıldığına göre, bozmadan önce reddedilen diğer alacaklar yönünden davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşmuştur.Mahkemece bozmaya uyulmakla davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak dikkate alınmadan, daha önce reddedilen izin ve ücret alacaklarının da hüküm altına alınması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.