Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2014/1917 K.2014/5446

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkilinin verdiği vekaletnamede kefil olma yetkisi olmadığı halde müvekkili adına yapılan usulsüz kefillik sebebiyle aleyhinde icra takibi yapıldığını ileri sürerek, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile Konya 14. İcra Müdürlüğü'nün 2013/1038 Esas sayılı icra takibinin iptaline, haksız yapılan icra takibi nedeniyle %40 tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Mahkemece, davacının yatırması gereken gider avansının 130,00 TL'sinin yatırıldığı ve 614,80 TL'nin eksik yatırıldığı tespit edilerek HMK 120/2 maddesinin "Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması halinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir." düzenlemesi gereği davacıya eksik 614,80 TL avansın yatırılması için iki haftalık kesin süre verildiği, buna ilişkin açıklamalı ve ihtarlı tebligatın 08.03.2013 tarihinde davacı vekiline tebliğ olmasına ve iki haftalık kesin süre geçmesine rağmen eksik avansı yatırmadığının anlaşıldığı, HMK 114/g maddesinde gider avansının dava şartı olduğu,

Hukuk Mahkemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin 45/3 maddesi ikinci cümlesinde "Dava şartı olan gider avansının yatırılmaması veya tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğundan reddedilir." ve HMK 115/2 maddesinde "Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." düzenlemelerinin bulunduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

1-Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 4. maddesinde tanık ücreti, keşif gideri ve bilirkişi ücretinin dava dilekçesinde bu delillere dayanılmış olması halinde yatırılacağı düzenlenmiştir. Mahkemece, 05.03.2013 tarihli tensip ara kararıyla toplam 618,80 TL eksik gider avansının tamamlanması için davacı vekiline ihtarat yapılmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, davacı vekilinin Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 4/a maddesindeki tebligat giderini ve 4/d maddesindeki maktu avansı yatırmış olduğu gözetilerek, uyuşmazlığın esasının incelenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, dava dilekçesinde dayanılmayan delillere ilişkin masraf ve ücretin kesin sürede yatırılmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde yanılgılı gerekçeye dayalı olarak hüküm kurulması doğru olmamıştır.

2- Kabule göre, YHGK'nın 12.12.2012 tarih ve 2012/9-1170 Esas, 1172 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere "mülga 1086 sayılı HUMK'nın 163. maddesi ile 6100 sayılı HMK'nın 94. maddesi uyarınca kesin süreye ilişkin ara kararının hiçbir duraksamaya yer vermeyecek biçimde açık olması, taraflara yüklenen yükümlülüklerin, yapılması gereken işlerin neler olduğunun açıklanması gerekir.

Ayrıca kesin süreye uymamanın doğuracağı hukuki sonuçların açık olarak anlatılması ve anlatılanların tutanağa geçirilmesi, bunlara uyulmaması durumunda mevcut kanıtlara göre karar verilip, gerektiğinde davanın reddedileceğinin açıkça bildirilmesi suretiyle ilgili tarafın uyarılması gerektiği her türlü duraksamadan uzaktır. Bazı hallerde kesin sürenin kaçırılması, o delile veya hakka dayanamamak gibi ağır sonuçları birlikte getirmekte, davanın kaybedilmesine neden olmaktadır.

Böyle bir durumda, geciken adaletin adaletsizlik olduğu düşünülerek, davaların uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere getirilen kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır. (Benzer ilkelere YHGK’nın 18.02.1983 gün 1980/1-1284 E., 1983/141 K.. 22.11.1972 gün 8/832 E., 935 K.. 13.10.2010 gün 17-510 E., 485 K..

28.04.2010 gün 2-221 E., 241 K. Ve 28.03.2012 gün 19-55 E., 249 K. sayılı ilamlarında da değinilmiştir.)

Somut olayda, mahkemenin, 618,80 TL eksik gider avansının tamamlanmasıyla ilgili 05.03.2013 tarihli tensip ara kararı ve bu kararı dayalı olarak davacı vekiline çıkarttığı meşruhatlı tebligatta istenen gider avansının hangi kalemlerden oluştuğu hususunda herhangi bir açıklık bulunmamaktadır. HMK'nın 94. maddesi uyarınca hakimin verdiği kesin sürenin sonuç doğurabilmesi için, ara kararda yapılması istenilen işlemlerin her biri için ne miktar ücret yatırılması gerektiği açık bir şekilde belirtilmelidir. Bu durumda, mahkemece verilen kesin sürenin usulüne uygun olmadığı hususu da gözetilerek, uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması da doğru olmamıştır.