Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2019/407 K.2019/867

........

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik verilen hükmün süresi içinde davalılar ......., ... ve ..., ..., ... ve ..., ..., ..., ..., ... ile ... vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davacı arsa sahibi ile davalılardan.......arasında düzenleme şeklinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca taşınmazın yükleniciye devredildiğini ve kat irtifakı kurularak diğer davalılar adına tescil edildiğini, ancak yüklenicinin inşaata başlamadığını öne sürerek taraflar arasında imzalanan sözleşmenin feshi ile davalılar adına kayıtlı olan tapuların iptali ile haciz ve ipoteklerden ari olarak müvekkili adına tescilini talep ve dava etmiştir.

Davalılar ayrı ayrı davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı şirketin inşaatı belirlenen sürede teslim etmediği gibi inşaata dahi başlamadığı, diğer davalıların ise henüz ortada tamamlanmış bir inşaat yokken, davalı şirketten veya davalı şirketin temlik yaptığı üçüncü kişilerde......aire satın aldığı, davacı yanın inşaat yapmak amacı ile davalı şirkete verdikleri taşınmazlarında inşaatın süresinde yapılmamış olması nedeni ile bu taşınmazlarını geri talep etmelerinde hakları ve hukuki yararları bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı bir kısım davalılar vekilleri ayrı ayrı temyiz etmiştir.

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalılar ...., ... ve ..., ..., ... ve ..., ..., ..., ..., ... ile ... vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

.../...

S.2

MUHALEFET ŞERHİ

Taşınmaz mülkiyeti edinme tapu sicili ile mümkündür. Tapu sicili herkese açıktır. İlgili herkes, tapu kütüğündeki ilgili sayfa ve belgelerin kendisine gösterilmesini veya bunların örneklerinin verilmesini tapu memurundan isteyebilir. Tapu kütüğüne yapılmış her tescil, bir ayni hakkı karşılar. Geçerli bir tescil, sicil dışı meydana gelen bir değişiklik sonucu sonradan yolsuz tescil haline gelebilir. Bu durumda bile iyi niyetli üçüncü kişiler bakımından, tescilin olumlu hükmü uygulanır. Yani, iyi niyetli üçüncü kişilerin böyle bir tescile güvenerek kazandıkları ayni haklar korunur.(MK. m.1023)

Üçüncü kişinin yolsuz kayda dayanarak ayni hak kazanımının korunabilmesi için tescilin yolsuzluğunu bilmemesi veya bilebilecek durumda olmaması gerekir. Bu bağlamda, üçüncü kişilerin Medeni Kanun’un 3. maddesi çerçevesinde iyi niyetli olması esastır. Buna göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen, tescilin yolsuz olduğunu bilen veya bilebilecek durumda olan üçüncü kişiler iyi niyet iddiasında bulunamazlar.

Burada aranan iyi niyet, tescil isteminin yevmiye defterine kaydı esnasında mevcut olmalıdır. Ancak kütükteki tescilin belgelerle çeliştiğini bilmesine ya da şüphelenmesine rağmen bunu incelemekten veya gerekli özeni göstermekten kaçınır ise iyi niyet iddiasında bulunamaz. Üçüncü kişinin iyi niyetli olmadığını ispat etme yükü, iddia eden tarafa aittir. Ancak iyi niyetin olmadığını kanıtlamak zor olduğundan bunu iddia eden bazı fiili karinelerden yararlanabilir.

Örneğin, ayni hak kazanan kişiyle yakın bir ilişkinin bulunması, malın el değiştirmesinin kısa sürede olması veya düşük bir bedelle el değiştirmesi durumlarında iyi niyet iddiasında bulunulamayacağı karine olarak kabul edilebilir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, bünyesinde gayrimenkul satış vaadi ve eser sözleşmesini barındıran bir sözleşmedir. Bu sözleşmede arsa sahibi, sözleşmeye uygun koşullarda arsasını yükleniciye teslim etmek, yüklenici kendisine karşı edimini yerine getirdiğinde ise yükleniciye bırakılan bağımsız bölümlerin tapusunu ona devretmek ile yükümlüdür.

Sözleşmenin diğer tarafı olan yüklenicinin edim borcu ise sözleşmede kararlaştırılan koşullarda binayı yapıp arsa sahibine teslim etmektir. Aynı zamanda arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ani edimli bir sözleşmedir. Ani edimli sözleşmenin kural olarak geriye etkili feshi ve tasfiyesi mümkündür. Geriye etkili fesihte sözleşmenin tarafları verdiklerini sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri isteyebilirler.

Uygulamada arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldıktan sonra yüklenici henüz edimlerini yerine getirmeden, arsa sahibi, arsa veya kat irtifak tapularını veya bir kısmını yüklenici adına tescil ettirmekte ve yüklenici finans ihtiyacını karşılamak için devredilen bağımsız bölüm veya arsa hisselerini üçüncü kişilere satmaktadır.

Arsa payı veya bağımsız bölümlerin satılmasından sonra yüklenici edimlerini yerine getirmediği için sözleşmenin geriye etkili feshedildiği bir realitedir.

Yukarıda izah edildiği gibi, yükleniciden arsa hissesi veya bağımsız bölüm satın alan iyi niyetli üçüncü kişinin TMK nın 1023. maddesine istinaden "Tapuya güven ilkesi" gereğince iktisabının korunması gerekir. Bu ilkeden ancak üçüncü kişinin kötü niyetli olduğunun ispatlanması halinde vazgeçilebilir. Yüklenici adına yapılan tescil işlemini her halde "yolsuz tescil" kabul etmek, toplumda onarılmaz zararlara sebep olmakta ve adalet duygusuna zarar vermektedir. Yaptığı araştırmada tapu kaydının yüklenici adına olduğunu tespit eden birinin -aksi ispat edilmedikçe- iyi niyetli olmadığını söylemek mümkün olmadığı için "Tapuya güven ilkesine" istinaden mülkiyet kazanımının korunması TMK'nın 1023. maddesi ve hakkaniyet gereğidir.

.../...

S.4

Her arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden tapu intikali yapılan yükleniciden tamamen iyi niyetli olarak arsa payı veya bağımsız bölüm irtifak tapusu satın alanın bu iktisabını geçersiz saymak TMK'nın 1023. maddesi karşısında açıkça Kanuna aykırı davranmak olacaktır. Arsa sahibi iyi niyetli ve risk almak istemiyorsa, tapu devrinin, sözleşme nedeniyle yapıldığını tapunun beyanlar hanesine şerh vermek suretiyle üçüncü kişilerin iyi niyet iddialarını bertaraf edebilir. Tapu siciline basit bir şerh vermekten kaçınan arsa sahibinin tamamen iyi niyetli üçüncü kişiler karşısında ve onların zararına sebep olacak şekilde korunması menfaatler dengesine aykırı olduğu gibi, taşınmaz hukukunun temeli olan "Tapuya güven ilkesine" de açıkça aykırıdır.

Somut olayda, davacı-arsa sahibi ... ile davalı yüklenici ......... arasında 15.10.2009 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmıştır. Sözleşme konusu olan 4478 ada, 6 parsel yüklenici şirkete tapuda devir işlemleri yapıldıktan sonra yüklenici şirket kat irtifakı kurmak suretiyle davalı üçüncü kişilere kat irtifak tapusuyla bağımsız bölümleri satmıştır.

Sözleşme tapuya tescil edilmediği gibi davalıların kötü niyetli oldukları davacı tarafından ispat edilememiştir. Davalı üçüncü kişiler davanın tüm aşamalarında arsa payı karşılığı sözleşmesinden haberdar olmadıklarını, iyi niyetli olduklarını beyan etmişlerdir.

Hal böyle olunca yukarıda izah edilen temel ilkeler gereğince, yerel mahkeme kararını temyiz eden davalılar, ..., ...... ..., ..., ..., ..., .......TMK nın 1023. maddesi çerçevesinde “Tapuya güven” ilkesinden yararlanmaları kanuni zorunluluktur.

Bu nedenle, yerel mahkemenin hüküm fıkrasının diğer kısımlarının onanmasına dair Dairemizin çoğunluk görüşüne katılmakla birlikte, yukarıda isimlerini saydığım davalılara yönelik tapu iptali tescil isteminin kabulüne yönelik yerel mahkeme kararının bu kısmının bozulması gerekirken MK'nın 1023. maddesi göz ardı edilerek kötü niyetli oldukları ispatlanmayan bu davalıların iktisaplarının geçersiz sayılması sonucunu doğuran kararın tamamen onanmasına yönelik Sayın çoğunluğun görüşüne açıklanan nedenle muhalifim.