Yargıtay 23. Hukuk Dairesi E.2019/732 K.2020/876

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı şirketin sorumluluğu altında olan ve K.Maraş İş Mahkemesinin 2011/168 E, 2012/343 K sayılı kararı ile hüküm altına alınan alacağın davalı şirket tarafından ödenmemesi nedeniyle müvekkili tarafından ödendiğini, alacağın rücuen tazmini için davalı şirket aleyhine K.Maraş 4.İcra Müdürlüğünün 2012/3988 E sayılı takip dosyası ile ilamsız icra takibine başlanıldığını, ancak davalı borçlunun itirazı üzerine İcra Müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiğini, itirazın haksız ve yersiz olduğunu zira mahkeme kararına dayanak alacağın davalı şirket bünyesinde çalıştırılan işçi alacağından (kıdem tazminatı vs) kaynaklandığını ileri sürerek davanın kabulü ile icra inkar tazminatına hükmedilerek itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, sözleşmeye göre dava dışı üçüncü şahsın asıl işvereninin davacı kurum olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı ... tarafından başka bir şirkete ihale edilen hizmetin davalı şirkete devredildiği, aralarındaki sözleşmeye göre davacı kurumun üst, davalı şirketin ise alt işveren sıfatına haiz olduğu, bir yıllık hizmet süresi tamamlanan kıdem tazminatı alacaklarının rücu edilebileceği, takip tarihi itibariyle dava dışı işçinin davalı şirketteki hizmet süresinin bir yıldan az olduğu ve kıdem tazminatın da sorumlu olmadığı, mevcut durumda davacı belediyenin davalı şirketten alacaklı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.

Bu durumda mahkemece yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde, yani işyeri devrinin bir bütün olduğu işçinin alt işverenler yanında çalıştığı sürenin toplamının 1 yılı geçtiği dolayısıyla her bir alt işverenin kendi dönemine tekabul eden süre kadar sorumlu olduğu hususları gözönünde bulundurularak bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile davalı döneminde geçen çalışma süresinin 1 yıldan az olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.