Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2014/5506 K.2014/12477

Taraflar arasında görülen Tüketici Hakem Kurulu Kararına itiraz davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde; Manyas Tüketici Hakem Heyetinin verdiği 20/01/2012 tarih ve 2011/9 sayılı kararı ile davalının elektrik faturalarındaki kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedellerinin tüketiciye iadesine karar verdiğini, tüketici hakem heyetinin verdiği kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, oysaki bu bedellerin Elektrik Piyasası Kanununun verdiği yetkiye dayanılarak belirlenen EPDK kurul karaları ve tebliğleri çerçevesinde faturalara yansıtıldığını, bu nedenle Manyas Tüketici Hakem Heyetinin verdiği 20/01/2012 tarih ve 2012/10 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini, görev itirazının yerinde olmadığını, bedeli dağıtım şirketinin tahsil ettiğini, ödemeyi ise tüketicinin yaptığını, bu nedenle 4077 sayılı yasa kapsamında hakem heyetlerinin görevli olduğunu, ticari faaliyete olan enerji dağıtım işinde olan firmanın, dağıtıcı firmanın bu riskleri öngörerek gerekli yatırımları yapması, alacakları tahsil etmesi ve kayıp-kaçağı önlemesinin esas olduğunu, tüketicinin almadığı mal veya hizmetin bedelini ödemekle sorumlu tutulamayacağını, üçüncü kişilerce kullanılan enerji bedelinden sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, davanın reddini talep etmiştir.

Mahalli Mahkemece; davalının elektrik aboneliğinden dolayı adına tahakkuk ettirilen Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül 2011 dönemlerine ait faturalarda kendisinden haksız yere tahsil edilen 1.387,00 TL kayıp-kaçak bedelinin davacı şirketten tahsili için Manyas Kaymakamlığı Tüketici Sorunları Hakem Heyetine başvurduğunu, 20/01/2012 tarihli ve 2011/10 karar sayılı karar ile tüketicinin talebinin kabulü ile 1.387,00 TL kayıp-kaçak bedeli ile birlikte sayaç okuma bedeli, perakende satıs hizmeti bedeli,

iletişim sistemi kullanma bedeli ve dağıtım bedeli adı altında 1.759,28 TL'nin kesinti yapılan tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tüketiciye iadesine karar verildiğini, davacı şirketin tahakkuklarının yönetmelikler ve EPDK kurul kararlarına dayandığını, mevzuat yürürlükte olduğu sürece kayıp-kaçak ve diğer bedellerin tahsilinin yasal olduğunu, ayrıca fatura bedellerinin belirlenmesine yönelik tarifelerin EPDK tarafından belirlendiğini, davacı şirketin EPDK tarafından belirlenen tarifeleri uygulamakla yükümlü olduğunu,

davalının taleplerinin ancak idari yargıda çözümlenmesi gereken bir uyuşmazlık iken hakem heyetinin görev ve yetkilerini aşarak karar verildiğini ve uyuşmazlığın tüketici hakem heyetinin görev alanına giren bir uyuşmazlık olmadığı gerekçesi ile kararın iptaline ilişkin eldeki davayı açtığını, davacı şirket ile davalı arasında 03/06/2011 tarihli yüksek gerilim elektrik enerjisi satışına ilişkin perakende satış sözleşmesi akdedildiğini ve davalı tüketiciye 10000046590 abone numarası ile elektrik hizmeti sunulduğunu, elektrik nakil işleminde teknik kaybın olacağını, kayıpsız elektrik üretiminin söz konusu olamayacağını,

2011 yılı öncesinde ilgili mevzuatlar gereği teknik kayıpların tüm tüketicilere yansıtılırken elektrik kaçağını içeren teknik olmayan kayıpların dağıtım şirketlerinin kayıp-kaçak hedefleri de dikkate alınarak serbest olmayan tüketicilere yansıtıldığını, 2011 yılına ilişkin yapılan değişiklikler ile yalnızca perakende satış lisansına sahip dağıtım şirketlerinden enerji satın alan abonelerin değil dağıtım sistemini kullanan her bir tüketicinin hizmet sunulmasında oluşan tüm maliyetlere katlanmasının öngörüldüğünü, tarifelerin uygulanmasının tüm lisans sahibi şirketler bakımından yasal zorunluluk olduğunu,

lisans sahibi şirketlerin tarifeyi değiştiremeyecekleri gibi tarifede yer almayan bir bedeli de tahsil edemeyecekleri veya düzenlenen tarifeler kapsamında belirtilmiş bir bedeli de tahsil etmeme gibi bir davranışta bulanamayacaklarını, perakende satış lisansı sahibi şirketlerin tarifeyi uygulayıp uygulamama ve kayıp-kaçak bedeli ile diğer bedellerin tahsil etmeme gibi bir inisiyatiflerinin bulanmadığını, tarifelere uyma yükümlülüğünün bir gereği olarak kayıp-kaçak bedeli ile diğer bedellerin tarifenin unsuru olarak faturalarda yer aldığını,

bedellerin EPDK'nun kanunun kendisine verdiği yetki çerçevesinde ve kanunun temel amaçlarına uygun bir şekilde belirlediğini, bedellerin belirlenmesi için alınan kurul kararının EPDK'nun düzenleyici bir işlemi olarak tüm tüzel ve gerçek kişileri bağlayacağını, dağıtım şirketlerinin kurul kararlarına aykırılık teşkil edecek her hangi bir işlemde bulanamayacaklarını, bu halde tüketicinin korunması hakkındaki kanun gereğince tüketici sorunları hakem heyetinin kendi görevine girmeyen konuda karar verdiğini, ayrıca tüketici müracâatında sadece kayıp-kaçak bedelini talep etmesine rağmen kararda sayaç okuma bedeli, perakende satış hizmet bedeli,

iletişim sistemi kullanma bedeli ve dağıtım bedelinin de yer aldığını, Manyas Kaymakamlığı Tüketici Sorunları Hakem Heyeti Başkanlığı kararının iptaline karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedeli adı altında davacının elektrik abonesi olan davalıdan tahsil ettiği bedelin alınmaması gerektiği yönündeki Manyas Kaymakamlığı Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptaline ilişkindir.

Davalı elektrik aboneliğinden dolayı davacının elektrik faturalarına yansıttığı kayıp-kaçak bedelinin yasal olmadığını öne sürerek 05/12/2011 tarihinde Manyas TSHH'ne başvurmuş, Manyas Tüketici Sorunları Hakem Heyeti davalının talebini haklı bularak 20/01/2012 tarih 2011/10 sayılı kararı ile.

4077 sayılı Kanunun 4/a ve 6. maddeleri gereği tüketicinin talebinin kabulüne ve kayıp-kaçak, sayaç okuma, perakende satış hizmet, iletişim sistemi kullanım ve dağıtım bedeli adları adı altında alınan 3.146,28 TL nin satıcı/sağlayıcıdan (davacıdan) alınarak davalıya verilmesine karar vermiş, davacı kurum 28/02/2012 tarihli dava dilekçesi ile Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararının iptali için mahalli mahkemeye başvurmuş, yerel mahkeme yaptığı inceleme sonunda Tüketici Sorunları Hakem Heyetinin görev sınırları dışında kalan bir uyuşmazlığa baktığı gerekçesiyle TSHH kararının iptaline karar vermiştir.

4077 sayılı Kanunun 22/5. maddesine göre; “değeri beşyüz milyon liranın (2012 yılı için 1.161,67 TL, 2013 yılı için 1.191,52 TL, 2014 yılı için 1.272,19 TL, 6502 sayılı Kanuna göre İlçe Tüketici Sorunları Heyeti görev sınırı 2.000 TL, İl Tüketici Sorunları Hakem Heyeti görev sınırı 3.000 TL) altında bulunan uyuşmazlıklarda Tüketici Sorunları Hakem Heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar tarafları bağlar.

Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar bu kararlara karşı on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilirler. İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hâkim, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir.

Tüketici Sorunları Hakem Heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir.

Değeri beş yüz milyon lira (2012 yılı için 1.161,67 TL, 2013 yılı için 1.191,52 TL, 2014 yılı için 1.272,19 TL, 6502 sayılı Kanuna göre İlçe Tüketici Sorunları Heyeti görev sınırı 2.000 TL, İl Tüketici Sorunları Hakem Heyeti görev sınırı 3.000 TL) ve üstündeki uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem heyetlerinin verecekleri kararlar, tüketici mahkemelerinde “delil” olarak ileri sürülebilir.

Kararların bağlayıcı veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat artışı oranında artar.

Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde Resmî Gazetede ilan edilir.Somut olayda, davalının kayıp-kaçak bedeli adı altında kendisinden tahsil edilen kayıp-kaçak bedelinin iadesi için TSHH'ne başvurduğu, hakem heyetinin ise 3.146,28 TL yi karar altına alarak kendisine iadesine karar verdiği, davacının ise bu kararın iptali için yargı yoluna başvurarak TSHH kararını iptal ettiği aşikârdır.

İlçe Tüketici Sorunları Hakem Heyetinin kararlarına karşı itiraz merci Tüketici Mahkemeleridir (TKHK mad. 22/5). O hâlde, TSHH'ye intikal ettirilen uyuşmazlığın türü ne olursa olsun bu merci tarafından verilecek bütün kararlara karşı itiraz merci münhasıran Tüketici Mahkemesidir.

Kaldı ki, tüketici hukuku kapsamında olmayıp da genel hükümler çerçevesinde çözümlenmesi gereken bir uyuşmazlık hakkında her nasılsa Tüketici Sorunları Hakem Heyetine başvurulmuş ve buradan işin esası hakkında bir karar alınmışsa dahi itiraz merci, yine Tüketici Mahkemesidir. O hâlde, Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal ettirilen uyuşmazlığın türü ne olursa olsun bu merci tarafından verilecek bütün kararlara karşı itiraz merci münhasıran Tüketici Mahkemesidir.

Tüketici hakem heyeti kararı delil olarak değerlendirilip sonucuna göre karar verilmelidir.