Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2016/20502 K.2017/11834

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı; ... İli, ...

İlçesi,...Beldesi hudutlarında bulunan 232 Ada, 3 Parsel de kayıtlı 162,91 m2 arsa vasfındaki taşınmazın davalıların kök murisi ...'ın vekili ... tarafından 15/02/1989 yılında harici sözleşme ile davacıya satıldığını, o tarihten itibaren bu yana kesintisiz ve nizasız olarak tarafından kullanıldığını, davalıların murisi ...'ın ölümü ile dava konusu taşınmazın 27.01.2005 tarihinde davalılar adına tescil edildiğini, davalıların müvekkilinin tüm istem ve uyarılarına rağmen haricen satın alınan taşınmazın davacı adına temlik ve tescilini sağlamadıklarını, müvekkilinin ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/232 E. sayılı dosyası ile açtığı tapu iptal-tescil davası sonucunda, 14.06.2010 tarihli karar ile davasının kabul edildiğini ve taşınmazın adına tescil edildiğini, 15.02.1989 tarihinde davalıların murisinin, davacının harici sözleşme gereği yaptığı 1.170.000 TL(bir milyon yüz yetmiş lira) ödemeye ve harici satışın yapılmadığına herhangi bir itirazının olmadığını, şu an için geçersiz olan harici sözleşme gereği ödenen bedel yönünden davalıların sebepsiz zenginleştiğini ileri sürerek,

harici satış sözleşmesi gereğince davalıların murisine yapılan ödemenin denkleştirici adalet ilkesi doğrultusunda bugünkü alım gücüne tekabül eden şimdilik 10.000 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar; davacının ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı 2008/232 Esas-2010/305 Karar sayılı dosyada tapu iptali ve tescil davasının reddine karar verildiğini, dolayısıyla bahsi geçen bedelin ödendiğinin ispat edilemediğinin anlaşıldığını, ... isimli kişinin davacılar adına işlem yapamayacağını, 23.02.1988 tarihinde azledildiğini dolayısıyla davalılar veya murislerine kesinlikle ödeme yapılmadığını, dava konusu ödemenin yapıldığı iddia edilen 15/02/1989 tarihi üzerinden yaklaşık 22 yıl geçtiğini B.K'nun

125. Ve devamı maddeleri gereğince hak düşürücü süreden davanın reddinin gerektiğini, ayrıca Borçlar Kanunu'nun 60.maddesi ve devamı hükümler gereğince de zaman aşımı def'i dikkate alınarak davanın reddini talep etmiş, esas yönünden de davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece; ''..., 1.170 tl verildiğine ilişkin kayıt olmadığı, sözleşme tarihi 15/02/1989 tarihinde Borçlar Kanunun'da düzenlenen genel zamanaşımı süresinin geçtiği...'' gerekçesiyle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 2014/8808 esas 2015/1577 karar sayılı 28/01/2015 tarihli ilamıyla “Eldeki dava öncesinde, davacı tarafından, davalılar aleyhine, dava konusu harici satın almaya dayalı zilyetlik ve kullanım durumuna göre, tapu iptal tescil,

bunun mümkün olmaması halinde Türk Medeni Kanunu'nun 724. maddesi gereğince uygun bir bedele karşılığında davalılar adına kayıtlı olan tapu kaydının iptali ve davacı adına tescili istemine ilişkin dava sonucunda, ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 14.06.2010 gün ve 2008/232 E-2010/305 K. sayılı karar ile; ''...davacının harici satın almaya dayalı olarak ileride arsanın mülkiyetininin geçirileceği inancıyla iyiniyetli olarak taşınmaz üzerine yaklaşık 20 yıl kadar önce temelli kalmak amacıyla yapı yaptığı ve nizasız ve fasılasız halen davacı tarafından konut olarak kullandığı yapının değerinin arsanın değerinden açıkça fazla olduğu, yine taşınmazın ifraz sonucu parsele ayrılarak şu anki halinin yapının ve zorunlu kullanım alanları kapsar nitelikte olduğu, davalılar ve murisleri tarafından bu güne kadar herhangi bir karşı koymanın olmadığı,

yine davacı tarafından bedelin ödendiğine yönelik iddiaların ispat edilemediği...'' gerekçesi ile tapu iptali ve tescil davasının reddine, temliken tescil davasının kabulü ile dava konusu taşınmazın 13.032,80 TL bedeli karşılığında davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiş, verilen bu hüküm tarafların kararı temyiz etmemesi üzerine 31.07.2010 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Taraflar arasındaki dava konusu harici satım sözleşmesine konu taşınmazın tapulu olduğu yönünde bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Tapulu taşınmazın satışına ilişkin sözleşme resmi biçimde yapılmadığından hukuken geçersizdir. (MK.705, BK.213, Tapu K.26 ve Noterlik K.60 maddeleri). O nedenle geçerli sözleşmelerde olduğu gibi, taraflarına hak ve borç doğurmaz. Bu durumda taraflar verdiklerini haksız iktisap kuralları gereğince geri isteyebilirler. Ancak, taraflar arasında harici de olsa bir sözleşme olduğundan dava BK.nun 125.maddesine (6098 sayılı BK.'nun 146.maddesine) göre, 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Ayrıca zamanaşımı, borcun muaccel olması ya da ifanın imkansız hale geldiği tarihte başlar.

Somut olayda, taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunması nedeniyle B.K. 125. maddesi gereğince ihtilafta uygulanacak zamanaşımı süresi 10 yıldır. Zamanaşımının başlangıç tarihi ise; akdin ifasının imkansız hale geldiği tarih olan, davacı tarafından davalılar aleyhine açılan tapu iptal ve tescil davasının kesinleştiği 31.07.2010 tarihidir. Buna göre, dava tarihine kadar geçen sürede zamanaşımı süresi dolmamıştır. Bu nedenle, davanın esasına girilip, taraf delilleri toplanarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken mahkemece, bu husus gözetilmeden yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde davanın zamanaşımı nedeniyle reddine ilişkin hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.” gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Söz konusu bozma ilamı uyarınca mahkemece; geçersiz taşınmaz satışı nedeniyle tarafların verdiklerini geri isteyebilecekleri gerekçesiyle denkleştirici adalet ilkesi doğrultusunda hazırlanan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile 3.932,78 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, hüküm süresi içerisinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava konusu 15/02/1989 tarihli satış mukavelesi incelendiğinde; alıcının davacı, satıcının davalıların murisinin ... 4. Noterliğinin 23/02/1981 tarihli vekaletnamesine istinaden vekili ...’nin olduğu, taşınmazın 1,170,000 liraya satıldığının belirtildiği, ancak bedelin alındığına ilişkin kayıt bulunmadığı, ilk taksit olarak ( - ) aldım, kısmında bedel yazılı olmadığı, davalıların murisinin ... Noterliğinin 23/02/1988 tarihli azilnamesi ile vekili ...’yi azlettiği, dava konusu bedelin ödendiğinin belirlenemediği gibi davalıların murisine bedelin intikal ettiğinin de ispatlanamadığı görülmektedir.

Ayrıca; davacı tarafından davalılar aleyhine açılan harici satışa dayalı tapu iptali tescil olmadığı takdirde temliken tescil davasında geçersiz satışa dayalı tapu iptali tescil kararı verilemeyeceği, davacı tarafından bedel ödendiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle tapu iptali tescil davasının reddine, temliken tescil davasının kabulüne karar verildiği, mahkemece verilen hükmün temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmaktadır.

O halde; mahkemece; dava konusu harici satış sözleşmesine göre satış bedelinin davacı tarafından davalıların murisine ödendiğinin ispatlanamaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken; yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.