Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2016/7284 K.2017/11795

Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, duruşmalı olarak incelenmesi davalılar vekili tarafından istenilmekle; daha önceden belirlenen, 12.09.2017 tarihli duruşma günü için yapılan tebligat üzerine; temyiz eden asıl ve birleşen davada davalılar vekili Av.... geldi. Asıl ve birleşen davada davacı adına gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için saat 14.00'e bırakılması uygun görüldüğünden, belli saatte dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı vekili asıl davada; davalıların ortak murisi ...'tan 17.5.1991 tarihli harici satış sözleşmesi ile davaya konu taşınmazın 117 m2'lik kısmını 6.000.000 TL (eski TL) bedelle satın aldığını, taşınmaza zilyed olmasına rağmen, tapu devrinin gerçekleştirilmediğini belirterek davalıların murisine ödenen 6.000 TL'nin davalılardan denkleştirici adalet ilkesi uyarınca tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar; davacı ile yapılan harici satış sözleşmesinin geçersiz olduğunu, geçersiz sözleşme gereğince, davacının ancak ödediği 0,60 kuruşu talep edebileceğini, bu parayı ödemeye hazır olduklarını belirterek, davanın reddini dilemişlerdir.

Birleşen davada davacı; davalıların ortak murisi ...'tan 17.5.1991 tarihli harici satış sözleşmesi ile davaya konu taşınmazın 117 m2'lik kısmını 6.000.000 TL (eski TL) bedelle satın aldığını, satın aldığı taşınmaz üzerindeki evde tadilat yaptığını, ödediği 6.000 TL bedelin geri ödenmesi için açılan davada keşif sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda 28.120,00 TL'lik tadilat yapıldığının tespit edildiğini, bu bedelin yasal faizili birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Birleşen davada davalılar, davacı talebinin zamanaşımına uğradığını, dava konusu taşınmaz üzerindeki eve yapılan tadilatların murisleri tarafından yapıldığını, imar planında davacıya satılan yerin otopark olarak görülmesi nedeni ile yapılan tadilatların davalılara bir katkı sağlamadığını, dava konusu taşınmazın halen davacının zilyetliğinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Asıl dava yönünden mahkemece, davacının haricen satın aldığı taşınmazı ve üzerindeki evi halen kullanmaya devam etmesi nedeniyle, dava tarihi itibariyle oluşan bir zarar bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin söz konusu kararı temyiz etmesi üzerine Dairemizin 06.02.2014 gün ve 2013/17036 Esas-2014/1663 Karar sayılı ilamı ile "Harici satıma konu edilen taşınmazın davacı tarafından kullanılıyor olması, davacının harici satım sözleşmesi gereğince ödediği bedeli davalılardan sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsil etmesine engel değildir.

Taşınmazın davacı tarafından kullanılıyor olması, faizin başlangıcı yönünden önem arzetmekte olup, davacı kullandığı taşınmazı iade etmediği takdirde, ödediği satış bedeli için faiz talep edemez.Hal böyle olunca mahkemece; davacı tarafça 17.05.1991 tarihli harici sözleşme ile ödenen satış bedelinin, ifanın imkansız hale geldiği tarih saptanarak bu tarih itibariyle, ifanın imkansız hale geldiği tarihin saptanamaması halinde dava tarihi itibariyle, enflasyon, üretici ve tüketici fiyatları endeksleri, altın ve döviz kurlarındaki artışlar,

memur maaş ve işçi ücretlerindeki artışlar gibi çeşitli ekonomik etkenlerin ortalamaları alınmak suretiyle ulaşacağı alım gücünün yukarıda açıklanan ilke ve esaslar altında uzman bilirkişi veya kurulundan nedenlerini açıklayıcı, taraf, hâkim ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak belirlemesi ve bu miktara hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile taşınmazın halen davacı tarafından kullanılmaya devam edilmesi nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş...." gerekçesi ile mahkeme kararı bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyulmuş, davacının söz konusu taşınmaza yapmış olduğu tadilatlar nedeniyle yapmış olduğu masrafların tahsiline yönelik açılan dava, iş bu dava ile birleştirilmiş ve yapılan yargılama sonucunda asıl davanın kısmen kabulü ile 10.025,24 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, birleşen davanın kabulü ile 28.120,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen davanın davalıları tarafından temyiz edilmiştir.

1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre; davalı tarafın sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Birleşen dava, haricen satın alınan taşınmaza yapılan tamirat bedelinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalılardan tahsili istemine ilişkindir.

02.02.1991 gün 1990/1 E.-1991/1 K.sayılı YİBK'da vurgulandığı gibi iade borcunun kapsamını belirlemede öncelikle fakirleşme ve zenginleşme zamanının tespit edilmesi gerekir. Sebepsiz zenginleşme nedeniyle iade isteminde bulunabilmek için bir tarafın mal varlığının diğer tarafın mal varlığı aleyhine çoğalması gerekir.

Bu azalma ve çoğalmanın dava konusu taşınmazın davacı tarafından davalılara teslim edildiği tarihte gerçekleştiğinin kabulü zorunludur.

Somut olayda; davacı, taşınmazda zilyet olduğunu açıklamış, zilyetliğin sona erdiğine ilişkin de delil sunulmamıştır.

Bu durumda, mahkemece; sebepsiz zenginleşme olgusunun henüz gerçekleşmediğ gözetilerek, birleşen davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırıdır.