Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2018/4380 K.2018/8183

......... Taraflar arasındaki tazminat davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacılar, çocukları ...... elektrik akımına kapılarak vefat ettiğini, davalının kusursuz sorumlu olduğunu, maddi ve manevi zarar gördüklerini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere 1.000.00.- er TL maddi, 50.000.00.- er TL manevi tazminatın olay tarihinden yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı, çocuğu korumadıklarını, kendi kusurlarından faydalanamayacaklarını belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, söz konusu eylemde tüm kusurun vefat edene ait olduğu, davacıların aradan 7 yıl geçtikten sonra davayı açtıkları, davalıya yüklenecek herhangi bir kusurun söz konusu olmadığı, tehlikelidir uyarı levhasının ve tırmanışı engelleyen demir bloğun söz konusu olduğu, davacıların sebepsiz zenginleşmeye çalıştıkları, davanın ispat edilemediği gerekçesi ile reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava; desteğin ölümünden kaynaklanan, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık; davacıların desteğinin ölümünden, davalı ... şirketinin sorumlu tutulup tutulamayacağı, buna bağlı olarak da, davacıların, elektrik dağıtım şirketinden tazminat istemlerinin kabul edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Kusur aranmaksızın sorumluluğun düzenlendiği haller, kusursuz sorumluluk halleri olarak ifade edilmektedir.Doktrinde kusursuz sorumluluk hallerinin olağan sebep sorumluluğu-tehlike sorumluluğu şeklinde ikili ayırıma tabi tutarken, TBK tarafından açıklanan hakkaniyet sorumluluğu-özen (sebep) sorumluluğu-tehlike sorumluluğu şeklinde ayırıma tabi tutulduğu görülmektedir. Denetleme ve gözetimde özen (cura in custodio) gereği, kusur unsur olarak aranmaz.

.........

Özen sorumluluğuna dayalı kusursuz sorumluluğun düzenlendiği Borçlar Yasası'nın 58. maddesi gereğince "…imal olunan herhangi bir şeyin maliki, o şeyin fena yapılmasından yahut muhafazadaki kusurundan dolayı mesul olur." ( TBK .69. maddesi ). TBK'nun 71/1.maddesine göre de; "Önemli ölçüde tehlike arzeden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğu takdirde, bu zarardan işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumludur."

Belirtilen yasal düzenlemeler gereğince, davalı, zararlandırıcı sonucun doğmasına yol açan enerji hattının yapım ve bakım eksikliklerinden kaynaklanan zararlardan sorumludur. Bu tesislerden meydana gelmiş bir zararın bulunması halinde, zararla tesisin faaliyeti arasında uygun illiyet bağı olması ve hukuka aykırılık unsurları gerçekleştiği takdirde, kusur aranmaksızın sorumluluk doğacaktır. Kaldı ki, bu tesisin yapımındaki bozukluk ve bakımındaki eksiklik de tesis sahibinin kusurunu gösterir. Burada malike kurtuluş kanıtı sunma olanağı tanınmamıştır. Malik ancak illiyet bağını kesen sebeplerin (mücbir sebep, zarar görenin tam kusuru, üçüncü kişinin ağır kusuru gibi) varlığı durumunda sorumluluktan kurtulabilir.

Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği 5. maddesi gereğince; kuvvetli akım tesisleri her türlü işletme durumunda, cana ve mala herhangi bir zarar vermeyecek ve tehlike oluşturmayacak bir biçimde yapılmalıdır. Herhangi bir kimsenin dikkatsizlikle de olsa yaklaşabileceği uzaklıktaki kuvvetli akım tesislerinin gerilim altındaki bölümlerine (aktif bölümler) dokunulması olanaksız olmalı ve ilerideki bölümlerde belirtilen emniyet mesafeleri ile koruma önlemleri sağlanmalıdır.

Ağır özen yükümlülüğü doğuran bir hizmet yürüten davalı, gerekli güvenlik uzaklıklarına uymak, dava dışı şahıslar ya da kurumlarca güvenlik uzaklıklarının ihlal edilmesi halinde gerekli denetim ve koruma önlemlerini almakla yükümlüdür. Buna göre, davalı ... şirketi, yüksek gerilim iletkenlerine güvenli yaklaşma sınırının aşılmamasını sağlayıcı önlemleri almalı, gerekli uyarı levhalarını herkesin kolaylıkla görebileceği yerlere koymalı, bu tesislerin can ve mal güvenliğine zarar vermemesi için yerleşim yeri dışındaki tesislere oranla çok daha kısa aralıklarla kontrollerini yapmalıdır.

Somut olayda, Olay Yeri İnceleme Raporunda direkte ölüm tehlikesi levhası bulunduğu , direğe çıkışı engelleyen demir çubuklar olduğu belirtilmiştir. Davacı ...'ın jandarma görevlilerine verdiği ifadesinde ise ağılın önündeki elektrik trafosuna yıldırım düştüğü, kabloların sallandığı, vefat edenin zarar gelmesin diye trafodaki elektriği kesmek için kolu indirmek istediği, kolu tutunca elektrik çarptığı anlatılmıştır.Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından davacılar Abbas ve ... hakkında taksirle ölüme neden olma suçundan yürütülen soruşturmada ise çocukları Tugay Karabulut'un vefatından dolayı acı ve zarar gördükleri gerekçesi ile takipsizlik karar verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266.maddesinde hakimin bilirkişiye başvurması gereken haller; çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren haller olarak düzenlenmiştir.Yine aynı Kanun'un 281.maddesinde mahkemenin bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada, sözlü olarak açıklamalarda bulunmasını da isteyebileceği ve gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla, tekrar inceleme de yaptırabileceği ayrıca 282. maddesinde de hakimin, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği açıklanmıştır.

Davaya konu olay ise teknik bir konudur, uzman bilirkişi görüşüne başvurulmaksızın hakimin hukuki bilgisi ile aydınlatarak çözüme kavuşturabileceği bir uyuşmazlık değildir. Bilirkişi raporu alınmaksızın yargılamanın bitirilmesi isabetli bulunmamıştır.

.....

Mahkemece; davalı kurum açısından yapı malikinin sorumluluğuna ilişkin; davacılar açısından ise, olaydaki bölüşük kusura ilişkin değerlendirmeler içeren, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğine göre somut olayı aydınlatan, taraf ve Yargıtay denetimine elverişli, tarafların kusur oranlarının da gerekçeleriyle belirtildiği, oluşturulacak üç kişilik konusunda uzman bilirkişi kurulundan (elektrik mühendisi ) rapor alınarak varılacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken; eksik inceleme ile teknik inceleme yaptırılmaksızın hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bu konu bozmayı gerektirmiştir.

........