Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2023/3474 K.2024/1436

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılardan Yakacık Vergi Dairesi vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılardan Yakacık Vergi Dairesi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı İdare tarafından diğer davalı şirkete borcundan dolayı müvekkili şirkete 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un (6183 sayılı Kanun) 79 uncu maddesine göre alacaklarına ilişkin haciz bildirimi ve ödeme emirleri gönderildiğini, müvekkilinin dava dışı şirkete ticari ilişkiden kaynaklı borcunun bulunmadığını, borçların ödenerek ifa edildiğini, ödeme emirlerinin iptali için Vergi Mahkemesinde dava açıldığını ileri sürerek; müvekkilinin 22.12.2011 tarihli haciz bildiriminden ve ödeme emirlerinden borçlu olmadığının tespitine, müvekkili lehine tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili; ödenmemiş borçları bulunan diğer davalı şirketin davacıdan alacaklı olduğunun tespit edildiğini, daha sonra davacıya haciz bildirimi gönderildiğini, davacının 7 günlük sürede itiraz etmediğini, işlemlerin mevzuata uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. 2. Davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafından ödeme emirlerinin iptali amacıyla açılan davada İstanbul 3.Vergi Mahkemesinin 2018/1027 E., 2018/2170 K. sayılı kararı ile idarece varlığı açıkça tespit edilmeyen ancak davacı tarafından banka dekontu ile haciz bildirisinden çok önce ödendiği ispat edilen borç nedeniyle üçüncü şahsın vergi borcundan dolayı sorumlu tutulmasının hukuka uygun bulunmadığı, bu hususun "borcu yoktur" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu ödeme emirlerinde yasal isabet görülmediğinden bahisle davanın kabul edildiği,

geçerliliği kalmayan borçlardan davacının sorumluluğu bulunmadığı, her ne kadar kötü niyet tazminatı talep edilmiş ise de davalı kurumun davaya konu işlemde kötü niyetli ve davacıyı zararlamak kastıyla davrandıklarının ispatlanamadığı gerekçesiyle; davanın kabulü ile davacının davalıya 22.12.2011 tarih ve 389.513,79 TL bedelli haciz bildirisinden ve asıl mükellefi olduğu ödeme emirlerinden kaynaklı olarak borcunun bulunmadığının tespitine, kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Vergi Dairesi vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; bilirkişi incelenmesi yapılmadan, Vergi Mahkemesi kararına dayanılarak karar verildiğini, davacı haciz bildirisine süresinde itiraz etmediğinden borç yedinde sayıldığını, davacının basiretli tacir gibi davranmayarak müvekkili kurum aleyhine dava açtığını, müvekkili kurum aleyhine yargılama gideri ve nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla.

Danıştay denetiminden geçerek kesinleşen İstanbul 3. Vergi Mahkemesinin 2012/824 E., 2012/2763 K. sayılı kararıyla; davacı şirketin haciz bildirisinden çok önce asıl borçluya olan borcunu ödediği, vergi borçlusu şirkete herhangi bir borcunun olmadığı, 3. şahsın vergi borcundan dolayı sorumlu tutulmayacağı gerekçesiyle, davalı kurum tarafından davacıya gönderilen ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiş olmakla, haciz bildirisinin dayanağının kalmadığının ve ödeme emrinin tebliğ tarihi itibari ile davacının vergi borçlusu şirkete borcu bulunmadığının tespit edilmiş olmasına göre, bu hususlara yönelik istinaf itirazlarının yerinde olmadığı,

her ne kadar haciz ihbarnamesinin temelinin ortadan kalkması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekli ise de, bu hususta istinaf nedeni ileri sürülmeden sadece değinilmekle yetinildiği, ancak haciz bildirisine süresinde itiraz etmeyen davacının davanın açılmasına kendisinin sebebiyet verdiği gözetilmeden davalı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının doğru bulunmadığı gerekçesiyle; istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

yeniden esas hakkında davanın kabulü ile davacının 22.12.2011 tarihli ve 389.513,79 TL bedelli haciz bildirisinden ve asıl mükellefi olduğu ödeme emirlerinden kaynaklı davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötüniyet tazminatı talebinin reddine, davanın niteliği gözetilerek davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılardan Vergi Dairesi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili; haciz bildiriminin haksız olduğunu, bildirim tarihinde müvekkilinin davalı mükellefe borcunun bulunmadığını, yargılama borçtan sorumlu tutulamayacağının tespit edildiğini, müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir. 2. Davalı vekili; istinaf dilekçesinde bildirdiği sebepleri tekrar ederek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; 6183 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesine göre menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6183 sayılı Kanun'un "Üçüncü şahıslardaki menkul malların, alacak ve hakların haczi" başlıklı 79 uncu maddesi, 2. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun (1136 sayılı Kanun) 168 inci maddesinin ikinci fıkrası.

3. Değerlendirme

1. Davalı Kurun tarafından gönderilen ödeme emirlerinin iptaline karar verilen Vergi Mahkemesi kararıyla, davacının vergi borçlusu diğer davalı şirkete bir borcunun bulunmadığı anlaşılmakla; davalının temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6183 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile süresinde haciz bildirimine itiraz edilmediği takdirde borcu bulunmadığını iddia eden kişiye menfi tespit davası açabilme imkanı tanınmıştır. Davacı tarafın söz konusu yasal hakkını kullanarak menfi tespit isteminde bulunduğu ve yargılama sonucunda haklı olduğu belirlenmiştir. Bu itibarla Bölge Adliye Mahkemesince; 1136 sayılı Kanun'un 168 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca maktu vekalet ücretinin aleyhine hüküm verilen davalılardan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davacı lehine vekalet ücretine karar verilmemesi, doğru olmayıp bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 438 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca temyiz olunan Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR