Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/2291 K.2025/1721

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirkete ait otelin 78 oda 156 kişi kapasiteli kısmının 30.08.2022 giriş ve 04.09.2022 çıkış olmak üzere toplam 5 gün bloke edildiğini ve bu hususta 17.08.2022 tarihinde sözlü anlaşma yapıldığını, 19.08.2022 tarihinde davalı kurum protokol müdürü tarafından gönderilen mail ile sözleşmenin de kesin olarak onaylandığını ancak konaklama yapılmadığından bahisle ödeme yapılmadığını bu nedenle düzenlenen faturanın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, Samsun'da düzenenen Teknofest etkinliği nedeniyle şehirdeki tüm otellerin dolduğunu, birçok işletmenin kazanç sağladığını,

ancak müvekkili şirketin bu kazançlardan faydalanamadığını ve büyük ekonomik zarara uğradığını, müvekkili tarafından sözleşme ile ilgili Samsun Valiliğinden herhangi bir itiraz veya olumsuz yanıt gelmediği gibi sözleşmenin kabul edildiği için 14.09.2022 tarihinde düzenlenen faturaya da itiraz edilmediğini, müvekkili tarafından başlatılan icra takibine davalı tarafça yapılan itirazın haksız olduğunu belirterek, itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili; müvekkili ile davacı arasında sözlü veya yazılı herhangi bir sözleşme yapılmadığını, davalı idare görevlileri ile davacı şirket yetkilileri arasındaki görüşmelerin bilgi alma amaçlı yapıldığını savunarak, davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; ... ile Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının ayrı tüzel kişiliklerinin bulunduğu, icra takibinin yapıldığı hasmın, itirazın iptali davasında davalı olarak bulunması gerektiği, icra takibinde borçlu olarak gösterilen kişi ile itirazın iptali davasında davalı olarak gösterilen kişinin farklı olamayacağı, davalı olarak gösterilen Samsun Valiliğine karşı yapılmış bir takip olmadığı gerekçesiyle davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içerisinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin 06.05.2024 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; icra dosyasına sunulan itiraz dilekçesi ekinde ... tarafından yetkilendirilen vekaletnamenin sunulduğunu, yerel mahkemece verilen red kararı sonrasında, süresinde itiraz edilmediği ve yetkisiz kimse tarafından itiraz edildiği için takibin kesinleştirilmesi yönündeki taleplerinin İcra Müdürlüğü tarafından reddedildiğini, red kararına karşı şikayet yoluna başvurulması üzerine, Samsun 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 2024/80 E., 2024/122 K. sayılı kararı ile ''......

Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının başkanının ''vali'' olması, ... adına verilen vekaletnamenin genel vekaletname oluşu, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 6360 sayılı kanunla Valiliklere bağlanmış oluşu dikkate alındığında itirazın halen geçerli olduğu ve bu anlamda takibin kesinleştirilmesine yönelik talebin icra dairesince reddedilmesi kararının yerinde olduğu...'' gerekçesiyle şikayetin reddine karar verildiğini, eldeki davada verilen kararla icra mahkemesi kararı arasında çelişki olduğunu, ayrı tüzel kişilikleri bulunan kurumların temsili için ayrı vekaletname ve yetki verilmesi gerektiğini,

davanın husumet yönünden reddi kararının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, faturanın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

1. Dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkinin varlığı medeni usul hukukumuzda "sıfat" olarak tanımlanmaktadır ve bir davada taraf olarak gösterilen kişilerin o dava ile ilgili kimseler olması zorunludur. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olmasına karşın, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir. Sübjektif bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine ait olduğundan, anılan hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı da hakkın sahibine aittir ve buna aktif husumet denilmektedir.

Bir sübjektif hak kendisinden istenebilecek olan kişi ise, o hakka uymakla yükümlü olan kimsedir ve bu da pasif husumet (davalı sıfatı) olarak adlandırılmaktadır. Sübjektif hakkın sahibi olan kimse ile o hakka uymakla yükümlü bulunan kişinin kimler olduğunun saptanması, bir başka anlatımla davada davacı ve davalı sıfatlarının kimlere ait olduğu hususu, dava konusu (sübjektif) hakkın özüne ilişkin maddi hukuk sorunudur.

Dava açan veya aleyhine dava açılan kişiler o davada davacı veya davalı olarak taraf sıfatına sahip değillerse, Mahkemece dava konusu hakkın esası (var olup olmadığı) hakkında inceleme yapılmadan dava sıfat yokluğundan reddedilir.

Taraf sıfatı (husumet) ve sıfat yokluğu, davada taraf olarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itiraz niteliğindedir ve yargılamanın her aşamasında, isteme gerek kalmaksızın Mahkemece kendiliğinden gözetilmesi zorunludur.

2. Somut olayda, itirazın iptaline konu icra takibi ... Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı aleyhine yapılmıştır. İcra takibine itirazın ... adına vekaleten yapılması ve takibin durması üzerine, davacı alacaklı vekili tarafından şikayet yoluna başvurulduğu, Samsun 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 20.02.2024 tarihli, 2024/80 E. ve 2024/122 K. sayılı kararı ile Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının Başkanının "Vali" olması,

... adına verilen vekaletnamenin genel vekaletname olup, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 6360 sayılı kanunla Valiliklere bağlandığı oluşu hususları dikkate alındığında, icra dairesine yapılan itirazın geçerli olduğu ve bu anlamda takibin kesinleştirilmesine yönelik talebin icra dairesince reddedilmesi kararının yerinde olduğu kanaatine varıldığı, kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği, takip hukuku açısından davalı Valiliğin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

3. ... tarafından dosyaya iletilen 28.11.2022 tarihli yazı ile dava dilekçesinde ismi geçen İl Basın ve Halkla İlişkiler Müdürü ....'nin konaklama tarihlerinde Protokol Şube Müdür Vekili olarak görev yaptığının bildirildiği, tanık beyanlarından davacı otel yetkilisi ile sözleşme görüşmelerinin davalı Valiliğe bağlı protokol şube müdürü vekili tarafından yapıldığı değerlendirildiğinde, husumetin davalı Valiliğe yöneltilmesi gerekecektir.

Hal böyle olunca İlk Derece Mahkemesince; davalı ... Valiliğinin davalı sıfatı bulunması nedeniyle yargılama yapılarak hasıl olacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın sıfat yokluğundan (husumetten) reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Bozma nedenine göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.

VI. KARAR