Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3175 K.2025/2259

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili lehine davalılara ait, ... ili ... ilçesi ... mahallesi ... mevkinde bulunan ... ada ... parsel sayılı taşınmaza 20.07.1979 tarihinde ipotek konulduğunu, davalıların ipotekli alacağa ilişkin herhangi bir ödeme yapmadıklarını, ipotek bedelinin değişen ekonomik koşullar ile arsa fiyatları ile işlem temelinin çökmesine neden olacak düzeyde değerini kaybettiği için günümüz koşullarına uyarlanması gerektiğini ileri sürerek; ipotek bedelinin günümüz koşullarına uyarlanmasına fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 5.000,00TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş ıslah ile talep sonucunu 400.000 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; uygulamada emlak komisyoncuları vasıtasıyla satılan taşınmaz mallara teminat olmak üzere ipotek konulduğunu ve borç ödenmesine rağmen ipoteğin kaldırılmadığını, müvekkilinin davacıya borcu olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararıyla.

7181 sayılı ve 4/7/2019 tarihli Tapu Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 19. maddesiyle Medeni Kanun'un 883. maddesine ikinci fıkranın eklendiği, bununla ipoteğin süreli olarak kurulabileceğinin kabul edildiği ve ipotek süreli olarak kurulmuşsa, sürenin bitiminden itibaren otuz gün içinde ipotekli taşınmaz üzerinde İİK. m.150/c hükmünde belirtilen şerhin konulmaması halinde ipoteğin, malikin talebiyle tapu müdürlüğünce terkin edilebileceğinin öngörüldüğü, davacı lehine 2 yıl süreli 20.000,00 ETL bedelli ipotek tesis edildiği,

7181 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.01.2020 tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ipotekli taşınmaz üzerinde İİK'nın 150/c. maddesinde belirtilen şerhin konulmadığı, yasal süre içerisinde şerhin konulmaması nedeniyle davacı lehine tesis edilen 20.07.1979 tarihli ... yevmiye nolu ipoteğin maddi ve şekli anlamda sona erdiği, bu nedenle davacının maddi ve şekli anlamda sona ermiş iptoğe dayanarak herhangi bir hak ileri süremeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 7181 sayılı yasanın 19 ve 3. maddeleri ile belirli süreli konulmuş olan ipoteğin tapu maliklerinin müracaatları halinde tapu memurunca terkin edileceğinin düzenlendiği, bu nedenle alacak sona ermese dahi davacının ipotek bedelini tahsil etmeden terkin işleminin gerçekleşebileceği dikkate alındığında, ipoteğin kaldırılması halinde TMK'nın 883. maddesi gereğince uyarlanması gereken bir ipotekten söz etme olanağı bulunmayacağı kanaati ile İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; ipotek borçlusunun bugüne kadar, TMK m. 883/2 kapsamında herhangi bir talebinin olmadığını, ipotek borçlunun böyle bir talebi olmaksızın Mahkemece resen dikkate alınamayacağını, mahkemenin iddialarını ve delillerini değerlendirmediğini eksik incelemeyle karar verdiğini, Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinin yeterli açıklamayı içermediğini belirterek, kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ipotek bedelinin uyarlanması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince dava konusu ipoteğin süreli ipotek olup süresinin dolmasıyla sona erdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; ipotek akit tablosunda yer alan "... bakiye alacağı kalan 20.000 Lira için alıcıya 2 yıl vade tanıyarak satmış olduğu hissesinin tamamının şirket lehine kanuni ipotek tesisi suretiyle rehin edilmesini istediğini, ..." ifadesinden anlaşıldığı üzere 2 yılık süre, borcun vadesi olup, ipotek süreli değildir.

İpoteğin süreli değil ise de 20.07.1979 tarihinde tesis edildiği, dava tarihine kadar 41 yıldan fazla zaman geçtiği, muaccel hale gelen alacak için dava tarihine kadar tahsil yoluna gidilmediği, tahsil yolunun kullanılmasına engel teşkil edecek fiili ya da hukuki bir durumun ileri sürülmediği, kesin borç ipoteğinin ana para yanında gecikme faizi ile takip masraflarını da güvence altına aldığı gözetildiğinde TMK 2. maddesi gereği ipotek bedelinin uyarlanmasının talep edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden sonucu itibariyle doğru bulunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanmasına davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR