Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3810 K.2025/3332

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin davalıya ait Konya ili, ...

İlçesi 138 ada 10 parselde kayıtlı taşınmazda uzun yıllardır kiracı olarak akaryakıt istasyonu işletmekte olduğunu, taraflar arasında daha evvel kiracılık ilişkisinden kaynaklı uyuşmazlıklar bulunduğunu, müvekkilinin faaliyetlerini sürdürdüğü akaryakıt istasyonu için alınmış bulunan iki ayrı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile akaryakıt istasyonu lisansının bulunduğunu, davalının müvekkili firma ile yeni kira sözleşmesini imzalamak için eski tarihli, aktif olarak kullanılmayan ruhsat ve lisansın tarafına devredilmesini şart koştuğunu,

işyerine ihtiyacı olan ve faaliyetlerinin kesintiye uğramasından endişe eden müvekkilinin bu istemi kabul ettiğini ve ... 5. Noterliğinden onaylanmış 17.06.2021 tarihli ve ... yevmiye numaralı kira sözleşmesi ile yine ...

5. Noterliğinden onaylanmış 17.06.2021 tarihli ve ... yevmiye numaralı ruhsat devir sözleşmesini imzaladığını, devir ve kira sözleşmesinin tanzim edildiği tarihin ertesi günü davalının müvekkili şirketin yetkilisini arayarak imzalarda eksiklik olduğu ve resmiyetin tamamlanması için notere gelmesi gerektiğini beyan ettiğini, aynı notere giden müvekkili şirket yetkilisine daha evvel düzenlenmiş olan ruhsat devir evraklarının alelacele imzalattırıldığını, sonradan düzenlenen ...

5. Noterliğinin 18.06.2021 tarihli ve ... yevmiye numaralı noter senediyle.

03.07.2019 tarihli ve 41 sıra sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile 18.07.2019 tarihli ve Bay/939-82/41823 sayılı bayilik lisansının devrinin sağlandığını, hileli davranışlar ile müvekkili yanıltarak eski tarihli ruhsat ve lisansın yanında aktif olarak kullanılan ruhsat ve lisansın da devrinin yapıldığını, daha sonra davalının bu ruhsatları belediye nezdinde iptal ettirerek müvekkilinin kiralanan taşınmazı kullanma amacına uygun olarak kullanmasını imkansız hale getirdiğini, müvekkili firmanın davaya konu ruhsatı davalının aldatması üzerine devrettiğinden sözleşmeyle bağlı olmayacağını ileri sürerek; ...

5. Noterliğinin 18.06.2021 tarihli ve ... yevmiye numaralı noter senedi ile yapılan. 03.07.2019 tarihli ve 41 sıra sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile 18.07.2019 tarihli ve Bay/939-82/41823 sayılı bayilik lisansının devri sözleşmesinin geçersizliğinin tespiti ile devrin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı; süresinde davaya cevap vermemiş, davalı vekili beyan dilekçesinde; davaya konu edilen devirlerin, davacının hür iradesi ve bilgisi dahilinde gerçekleştiğini, davacının hile ve gabinin varlığına dair iddialarının mesnedsiz, hakikatten yoksun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı her ne kadar 17.06.2021 tarihinde noterde sözleşme yapıldığını, akabinde davalı tarafın eksiklikler nedeni ile ertesi gün olan 18.06.2021 tarihinde notere davacı tarafı tekrar çağırdığını ve alelacele dava konusu sözleşmeyi hile ile imzalatıldığını beyan etmiş ise de, dosya kapsamında dinlenen davacı tanıklarının dava dilekçesinde iddia edilen vakıayı doğrulamadığı, tanıklardan Abdulselam'ın iddia edilen vakıadan farklı vakıalara ilişkin beyanda bulunduğu,

kaldı ki dava konusu sözleşmenin imzalandığı tarihte bu tanığın hem şirketin sahibinin akrabası olduğu hem de sözleşmede davacı vekili olarak yer aldığı, bu nedenlerle beyanlarının sağlıklı olamayacağı, diğer tanık ...'in ise dava konusu olaya ilişkin görgüye dayalı bilgisinin olmadığı, diğer tanık ...'a ise ulaşılmadığından beyanın alınamadığı, bu halde de davacı tarafın davasını ispat edemediği, davacı tarafın tacir olduğu bu nedenle de basiretli bir tacir gibi davranması gerektiğinden bahisle; davanın reddine karar verilmiş karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın dayanağını teşkil eden noter sözleşmesinin davacı ile dava dışı ... arasında akdedildiği, davacı tarafça noter sözleşmesinin iptali talebinin sözleşmenin tarafı hasım gösterilerek açılması gerektiği, davalı olarak gösterilen ...'ın iptali istenen noter sözleşmesinin tarafı olmadığı, Mahkemece, davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddi gerekirken esas yönünden inceleme yapılarak davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle;

davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yapılan hatanın düzeltilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; aleyhe bozma yasağına aykırı davranıldığını, davalı ... ile dava dışı ... dede torun olduklarını, davacı ile sürekli ...'ın irtibata geçmesi nedeni ile ... farklı kişi olduğunun anlaşılamadığını, hileye dayalı işlemi gerçekleştiren şahsın davalı ... olduğunu, daha önce davacı aleyhine başlatılan takip ve davalarda ...'ın taraf olduğunu, davalının pasif husumet itirazının olmadığını, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124. maddesi uyarınca iradi taraf değişikliği yapılarak ... davaya dahil edilmesi gerektiğini, davalının aldatma kastı ile hareket ettiğini,

ruhsat devrinin hile gerçekleştiğinin ispatlandığını, bağlantılı sözleşme yasağı gereğince kira sözleşmesinin akdi için davacıya şart koşulan ruhsat devir sözleşmesinin geçersiz oludğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile bayilik lisansının devri sözleşmesinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca hile nedeniyle iptali istemine ilişkindir. Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye, davacının sözleşmeyi ... ile imzaladığı, davalı olarak gösterilen ...'ın iptali talep edilen sözleşmede taraf olmaması husumetin yöneltilmeyeceği anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR