Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/4147 K.2025/3925

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı İdarenin 09.07.2020 tarihinde yaptığı Arsa Satış Müzayedesinde 21.432,00 m² yüz ölçümlü arsanın müvekkili şirkete satıldığını, sonrasında 31.08.2020 tarihli sözleşmenin 19.01.2021 tarihli Mutabakat Tutanağının düzenlendiğini, Corona tedbirleri nedeniyle müvekkilinin süresi içinde söz konusu ihale bedelini ödemesinin imkansız hale geldiğini, 20.05.2021 tarihli fesih yazısı ile ihalesinin feshedildiğinin müvekkiline bildirildiğini, kesinleşen ihalenin feshi kararının tebliğ edildiği tarih olan 20.08.2021 tarihinden itibaren Corona tedbirleri nedeniyle alıcının imkansızlık içinde kaldığının hesaplanması gerektiğini,

Cumhurbaşkanlığı kararı ve Corona yönünden idare tarafından ek süre verilmesi için yapılan taleplerinin ise göz önünde bulundurulmadığını, davalı idare tarafından müvekkilinin ödemesi gereken meblağ bildirildiğinde, taksitler halinde müvekkilinin ödemeye hazır olduğunu ileri sürerek. 30.03.2021 tarihli sözleşmeninin feshinin hukuka aykırı olduğunun tespiti ile sözleşmenin feshi işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; gerek Arsa Satış Sözleşmesi ile gerekse de Mutabakat tutanağı ile verilen süre zarfında ödenmesi gerekli peşinat bedeli için ödeme yapılmadığını, 16.02.2021 tarihli ihtarname ile 31.01.2021 tarihi itibarıyla peşinat tutarının ihtarnamenin tebliğini müteakip 20 (yirmi) gün içerisinde ödeme gününe kadar Sözleşme ve Mutabakat Tutanağı mucibince işleyecek faizi ile birlikte ödenmesinin ve söz konusu süre içerisinde ödeme yapılmadığı takdirde taraflar arasında imzalanmış bulunan Gayrimenkul (Arsa) Satış Sözleşmesinin feshedileceğinin ihtar edildiğini,

ihtarnamede geçen 20 günlük süre sonunda da yine davacı tarafça herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu nedenle davacı ile idareleri arasında akdedilen sözleşmenin feshinin doğru ve yerinde olduğunu, davacı tarafın mücbir sebep iddialarının yerinde olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu ihaleye ilişkin 09.07.2020 tarihinde satış işleminin yapılıp sözleşmenin akdedildiği, 31.08.2020 tarihinde taksit ödemelerinin vadesinin başladığı, davacı yana peşinat ödemesi için 3 ay süre verildiği, ardından ek süreye 1 ay daha eklenerek 4 ay süre verildiği, toplamda peşinat ödemesi için verilen 4 aylık sürenin sonunda davacı tarafça peşinatın ödenmemesi üzerine, bu defa da 19.01.2021 tarihinde davacı şirket ile idare arasında "Mutabakat Tutanağı" akdedilerek 15 gün daha süre verildiği, ancak davacı/alıcı şirketin bu süre bitiminde de peşinatı ödemediği,

dava konusu ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (4734 sayılı Kanun) ve Kamu İhale Genel Tebliğine tabi olmayıp Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği kapsamında olduğu, bu nedenle 02.04.2020 tarihli ve 31087 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin dava konusu arsa satış işleminde uygulanamayacağı, dava konusu sözleşmenin ve mutabakat metninin akdedildiği tarihten önce 11.03.2020 tarihinde pandemi ilan edildiği,

davalı İdarece sözleşme feshedilmeden önce davacı şirkete 4 ay 15 günlük ek süre verildiği, davacı taraf her ne kadar pandemi nedeniyle ödeme güçlüğünde olduğunu iddia etse de sözleşmesel edimi yükümlendiği tarihten önceki zamanda zaten pandemi şartlarının başladığı, bu şartlar devam ederken davacı şirket ihale ve mutabakat metnindeki ödeme edimini yerine getireceğini tarihteki ekonomik şartlarını bilebilecek durumdayken, artık pandeminin somut uyuşmazlıkta mücbir sebep oluşturduğundan bahsedilemeyeceği gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; basiretli bir tacir gibi davranması beklenen davacının imzalamış olduğu sözleşme ve ekleri ile bağlı olduğu, ödemelerin yapılmaması nedeni ile davalı İdarenin sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz yoluna başvurmuştur.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davacı vekili. Corona virüs nedeniyle ülke genelinde alınan tedbirlerin, edimin ifasını geciktirici zorlaştırıcı hatta imkansızlaştırıcı etkisi olduğunu, 4734 sayılı Kanun kapsamında imzalanan sözleşmelerin COVID-19 salgını nedeniyle sözleşme konusu işin yerine getirilmesi geçici veya sürekli olarak,

kısmen veya tamamen imkansız hale gelmişse, yüklenicilerin buna ilişkin başvuru yapmaları gerektiğini bu başvuruların COVID-19 salgını nedeniyle sözleşme konusu işin nasıl imkansız hale geldiğine ilişkin durumun belgelendirilmesi suretiyle sözleşmenin karşı tarafı olan idareye yapıldığını, müvekkili şirketin piyasadan olan alacaklarını alamaması nedeniyle ödeme yapmasını engellediğini, müvekkili tarafından Corona nedeniyle pandemi sürecinde davalı İdareye iki kez süre uzatımı dilekçesi verilmiş olup bu dilekçelere yanıt verilmediğinini ve söz konusu mücbir sebep nedeniyle hiçbir ek süre de tanınmadığını,

davalı İdare tarafından müvekkilin ödemesi gereken meblağ, davalının da hak kaybına uğramaması adına faizleri ile birlikte bildirildiğinde bu meblağın taksitler halinde müvekkil tarafından ödenmeye hazır olduğunu, ancak bu taleplerinin Mahkeme tarafından değerlendirilmediğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; idari tarafından yapılan sözleşmenin feshi işleminin hukuka aykırı olduğunun tespiti ile sözleşmenin feshi işleminin iptaline karar verilmesini istemine ilişkindir. Davalı Toplu Konut İdaresinin 09.07.2020 tarihinde yaptığı Arsa Satış Müzayedesinde, İzmir ... Köyündeki 25697 ada 1 parsel 21.432,00 m² yüz ölçümlü arsa davacı şirkete satılmış olup, akabinde 31.08.2020 tarihli sözleşme ve 19.01.2021 tarihli Mutabakat Tutanağı düzenlenmiştir. Sözleşmeye göre davacı şirketin ödemesi gereken peşinat tutarını süresinde ödememesi üzerine, davalı İdare tarafından ihtar gönderilmiş, verilen süre içinde ödeme yapılmayınca da sözleşme feshedilmiştir.

19.01.2021 tarihli Mutabakat tutanağında; ''Alıcı, imzaladığı sözleşme ve/veya tutanak ile imza altına aldığı ve vadelendirdiği peşinat bedelini, yine imza altına alarak kararlaştırılan vade tarihinde ödemezse, İdare hiçbir ihtara gerek kalmaksızın sözleşme ve tutanağı feshedebilecek olup, fesih halinde sözleşmedeki (7.2.) maddedeki hususlar aynen geçerli olacaktır.'' şeklinde düzenlemenin yer aldığı, ilk sözleşmeye ilaveten davalı İdare tarafından davacıya 15 gün daha süre verildiği, ancak davacı/alıcı şirketin bu süre bitiminde de peşinatı ödemediği, bunun üzerine davalı İdare tarafından ihtarname gönderildiği,

sözleşmenin ve mutabakat metninin akdedildiği tarihten önceki tarihte pandeminin ilan edildiği, davalı İdarece sözleşme feshedilmeden önce davacı şirkete ek süreler verildiği anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR