Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/4381 K.2025/5030

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından duruşma istemli, davalı vekili ve fer'i müdahil vekili tarafından duruşmasız temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 21.10.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir Belli edilen günde gelen davacılar vekilleri Avukat .. ile Avukat .. ve davalı vekili Avukat ..'nin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davalının açtığı ihaleye müvekkil şirketlerin ayrı ayrı 4.000.000,00 TL tutarında geçici teminat mektupları sunduğunu ve 15.06.2017 tarihli ikinci oturumda müvekkil şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının ihaleyi kazandığını, davalı şirketin 01.08.20 17... .08.2017 tarihli yazıları ile müvekkil şirketleri sözleşmeyi imzalamaya davet ettiğini, ancak 03.07.2017’de Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 71. maddesinde ihaleye konu inşaat alanında önemli bir azalma öngörülmesi nedeniyle müvekkil şirketlerin revizyon ve inşaat süresi uzatımı talebinin davalı şirketçe 11.08.2017 tarihinde reddedildiğini,

sözleşme imzalama süresinin kısıtlanması ve haksız tavır nedeniyle sözleşmenin imzalanamadığını, bunun üzerine davalı şirketin geçici teminat mektuplarını irat kaydederek ihaleyi ikinci şirkete verdiğini, ihale dosyasında yer alan sözleşme tasarısı maddelerine göre emsal inşaat alanında azalışın yüklenicinin kusuru dışında meydana gelmesi durumunda teminat mektuplarının irat kaydedilemeyeceğini, müvekkil şirketlerin iradesi değerlendirilmeden teminat mektuplarının irat kaydedilmesinin sözleşme tasarısına aykırı olduğunu ileri sürerek; her bir şirketin irat kaydedilen 4.000.000,00 TL’lik teminat mektuplarının ..

İnşaat A.Ş.’nin 14.594,99 TL ve .. İnşaat A.Ş.’nin 5.734,25 TL’lik masraflarının avans faiziyle davalıdan tahsiline, sözleşmenin davalının kusurundan dolayı imzalanamaması nedeniyle her iki şirketin 50.000,00 TL’lik maddi ve 20.000,00 TL’lik manevi zararlarının 15.08.2017’den itibaren avans faiziyle ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı vekili; davacıların ihale sözleşmesinde uyarlama şartlarının oluşmadığını bilmelerine rağmen dürüstlük kuralına aykırı şekilde dava açtıklarını, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği değişikliğinin sektör tarafından bilindiğini ve taslağın 23.03.2017 tarihinde Bakanlık web sitesinde yayımlandığını, davacıların sözleşme öncesi bu değişiklikten haberdar olduklarını, uyarlama talebinin sözleşme sonrası ortaya çıkan koşullara dayanması gerektiğini, yeni yönetmeliğin 03.07.2017 tarihinde yayımlanmış olmasına rağmen ruhsat almanın ve ihale işine başlamanın sözleşme tarihinde mümkün olduğunu, emsal inşaat alanında azalma olmadığını,

Geçici 3. maddeye göre 15.08.2017 tarihine kadar sözleşme imzalanması halinde 01.10.2017 öncesi ruhsat alınabileceğini ve davacıların sözleşme imzalamaya çağrıldıkları halde gelmediklerini savunarak, davanın reddini istemiştir.

2. Fer'i Müdahil .. Spor Kulübü Derneği vekili müdahale dilekçesinde; dava konusu işlem müvekkili ile davalı .. A.Ş. arasında imzalanan protokoller çerçevesinde yürütüldüğünden davalı yanında fer'i müdahale talebinin kabul edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtile kararıyla; imar değişikliğinin ihaleden 18 gün sonra yürürlüğe girdiği, ihale anında henüz imar değişikliğinin gerçekleşmediği, hatta ihalenin davacılar tarafından kazanıldığının imar değişikliğinden sonra 01.08.2017 tarihinde davacılara bildirildiği, dolayısıyla davacıların henüz ihaleyi kazandıklarını bilmeden evvel imar değişikliğinden önceki imara göre inşaat izni almalarının mümkün olmadığı,

davacıların ihaleye girerken yasalaşıp yasalaşmayacağı belli olmayan, yasalaşsa dahi ne zaman yasalaşacağı ve yürürlüğe gireceği belirsiz olan bir taslağa göre pozisyon almalarının beklenemeyeceği, davacının ihalenin feshine haksız olarak sebep olmadığı, sonradan gerçekleşen bir imar değişikliği nedeniyle revize talep ettiği, öte yandan idarenin de sonradan gerçekleşen bir imar değişikliği sebebiyle artık ihaleyi revize etme gibi bir zorunluluğunun bulunmadığı, bu yüzden her iki tarafın da feshe haksız olarak sebep olduklarının söylenemeyeceği, bu nedenle artık idarenin teminat mektuplarını paraya çevirmemesi,

çevirmişse çevirdiği tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davacılara geri vermesi; davacıların ödediği ..'lerin de 30 günlük faizsiz ödeme süresi sonunda faiz işletilmeye başlayarak davacılara geri ödemesi gerektiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne davacı ...Ş. yönünden 4.000.000,00 TL tutarlı teminat bedelinin 17.08.2017 tarihinden, ayrıca 14.594,99 TL ... ve komisyonlar gereği bedelin 15.09.2017'den, davacı ...Ş. yönünden.

4.000.000,00 TL tutarlı teminat bedelinin 17.08.2017 tarihinden, ayrıca 5.734,25 TL ... ve komisyonlar gereği bedelin 15.09.2017'den itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Dairenin kaldırma kararında işaret edilen hususların ve belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda mahkemece verilen kararda maddi vakıa ve hukuki denetim yönlerinden usul ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili; somut olayda ihale makamı olan davalı şirketin, müvekkil şirketlerin teklifini kabul etmesiyle birlikte sözleşmenin kurulmuş olduğunu, bu nedenle ihale dokümanında yer alan ve davalı şirket tarafından hazırlanan ''Sözleşme Tasarısı'' hükümlerinin bağlayıcı hale geldiğini, sözleşmenin 10. maddesinde sözleşmenin imza tarihinden sonra ilgili mevzuatta değişiklikler olması nedeniyle emsale esas inşaat alanında azalış olması halinde sözleşme şartlarının uyarlanacağının düzenlendiğini, dosyaya sunulan teknik uzman görüşünde yeni yönetmelik hükümlerinin emsale esas inşaat alanında %35 kayba sebep olduğunun açıklandığını,

mevzuat değişikliğinin davacı şirketlerin gelirlerinde neden olacağı azalma göz önüne alındığında edimler arasındaki dengeyi aşırı şekilde bozduğunu, davalı şirket tarafından şartlar oluşmasına rağmen uyarlama talebi reddedilerek işin devam etmesine engel olunduğunu, bu halde davalı şirketin taraflar arasında kurulmuş olan sözleşmeye aykırı davrandığını ve müvekkil şirketlerin kar kaybına sebep olduğunu, ek rapor alarak müvekkil şirketlerin yoksun kaldığı kar talebi yönünden inceleme yapması gerekirken haklı davanın kısmen reddine karar verilmesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili; müvekkili şirketin taraflar arasında tek geçerliliği bulunan şartnameye uygun davranmış olup, davacıya karşı hiçbir sorumluluğu bulunmadığını, davacı taraf yasal süre içerisinde sözleşme imzalamaya gelmediği için, teklif alma şartnamesinin ilgili hükümleri gereği geçici teminat mektubunun nakde çevrilerek irad kaydedildiğini, davacı Şirketlerin Taslak Sözleşmeyi verilen süre içerisinde imzalamaması sebebiyle taraflar arasında geçerlilik ihtiva eden tek belge olan Şartname uyarınca geçici teminatlar haklı sebeple irat kaydedilmiş olup davanın teminat mektupları yönünden kısmen kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

imzalanmamış taslak sözleşme hükümlerine göre karar tesis edilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, davacı şirketler tarafından iddia edildiği gibi yönetmeliğin emsale esas inşaat alanını azaltmadığını, yönetmelik hükümleri yürürlüğe girmeden evvel davacı şirketlerin yapı ruhsatı almasının mümkün olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

3. Fer'i Müdahil vekili; davacı tarafın basiretli bir tacir gibi davranmadığını, sözleşme imzalamaktan haksız şekilde kaçındığını, davacıların davete rağmen sözleşme imzalamaya gelmediğini, uyuşmazlığın çözümünde taraflar arasında hukuki geçerliliği bulunan tek belge olan Şartname hükümlerine itibar edilmesi gerekmekte olup akdedilmemiş Taslak Sözleşme hükümlerinin uygulanmasının hukuka aykırılık teşkil edeceğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ihale şartnamesi hükümleri gereği irat kaydedilen teminat mektubu bedelleri ve masrafların iadesi ile sözleşme hükümlerinin revize edilmemesi ve ihalenin başka bir şirkete bırakılması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir. Mahkeme kararında belirtilen gerekçeye, hükme esas alınan raporun taraf, Mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli olduğunun anlaşılmasına göre taraf vekilleri ile fer'i müdahil vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR