Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/118 K.2025/4541

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davalı ile 04.06.1992 tarihinde .. ... santralının kurulması, işletilmesi ve üretilecek elektrik enerjisinin Türkiye Elektrik Kurumu'na satışına izin verilmesine dair sözleşme yapıldığını, taraflar arasında sözleşmeden sonra sözleşmenin uygulamasını gösteren 02.09.1998 tarihli Ek Protokol-1 imzalandığını, .. ...

Santralinin (HES) 02.10.1998 tarihinde yer teslimi yapılarak santralin inşaat işlerine başlandığını, Ek Protokol-1 ile sözleşmedeki mutabakatın değiştirildiğini, 2 yıllık inşaat yatırım (tesis kurma) ve 15 yıllık işletme süresinin, 2 yıl inşaat tesis ve 20 yıl ticari işletme süresi olarak yeniden belirlendiğini, Ek Protokol-1'in imzalanmasından sonra HES'in yapımına başlandığını, ekonomik kriz nedeniyle finansman zorluğu yaşandığından sözleşme süresinin revize edilmesi için 16.07.2002 tarihinde Ek Protokol-2'nin yapıldığını, buna göre İnşaat süresi olarak 2 (iki) yıl,

İşletme süresi ticari işletme tarihinden itibaren 20 (yirmi) yıl olmak üzere toplam 22 (yirmi iki) yıl olarak belirlendiğini, HES yapımının tamamlandığını ve 07.11.2002 tarihinde davalının kabulü ile ticari işletmeye geçildiğini, HES devir tarihi tesisin ticari işletmeye geçtiği tarihten itibaren 20 yılın sonunda, yani 07.11.2022 tarihinde olmasına rağmen, davalı idarenin 28.12.2021 tarih ve E-43496062-226.02-97429 sayılı yazısı ile HES teslim tarihinin sehven hatalı hesaplandığını, sözleşmeye göre ticari işletme süresi 30.12.2020 tarihinde dolduğundan tesisin 06.01.2022 tarihinde teslim edilmesinin istendiğini,

ayrıca davalı idarenin ticari işletme süresinin 31.12.2020 tarihinde dolduğunu belirtilerek 31.12.20 20... .11.2021 tarihleri arası için ödenen fatura bedelinin (512.305,93 ABD Doları) fazla ödeme olarak iadesini de istediğini belirterek çekişmenin önlenmesi ile davalı tarafından 28.12.2021 tarih ve E-43496062-226.02-97429 sayılı yazıya göre yapılacağı belirtilen .. HES'nin devrine ilişkin işlemin tüm hüküm ve sonuçları ile iptaline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davacı ile yapılan sözleşmeye göre 02.10.1998 tarihinde yer tesliminin yapıldığını ve sözleşmede inşaat süresi 2 yıl olarak belirlenmesine rağmen, yer tesliminden itibaren yaklaşık 4 yıl süre geçtiğini, taraflarca düzenlenen Ek Protokol-2 ile sözleşmedeki sürenin revize edildiğini, davacı tarafından HES'in 2 yıl gecikmeli şekilde 07.11.2002 tarihinde işletmeye açıldığını, Ek Protokol-2 uyarınca gecikilen sürenin (90 gün hariç) kalan kısmı işletme süresinden düşülerek,

HES'in 2 yıl içinde 30.12.2000 tarihinde işletmeye açılması ve buna göre işletme süresinin 30.12.2020 tarihinde sona ermesi gerektiğini, ancak 22.10.2021 tarihli yazı ile sözleşme süresinin 13.10.2022 tarihinde bittiğinin davacıya sehven bildirildiğini, sehven tespit edilen tarihe göre HES devrinin yapılamadığını, sürenin sehven hatalı hesaplanması nedeniyle tesisin geri alınması gerektiğini, 28.12.2021 tarihli yazı ile HES devir işlemlerinin 06.01.2022 tarihinde yapılmasının davacıdan istendiğini, Ek Protokol-2'ye göre inşaatın geç bitirilmesinden davacının sorumlu olduğunu,

gecikilen sürenin HES işletme süresinden düşülmesi gerektiğinin Ek Protokol-2'de şarta bağlandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini dilemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; .. İli, .. İlçesi sınırları içinde bulunan 11,1 MW gücündeki .. HES ile ilgili olarak, taraflar arasında 04.06.1992 tarihinde yapılan sözleşmenin 02.09.1998 tarihli Ek Protokol-1 ile revize edildiği, davacıya 02.10.1998 tarihinde yer tesliminin yapıldığı, son olarak 16/07/2002 tarihli Ek Protokol-2 ile bu kez sözleşme süresinin revize edildiği, davalının 28.12.2021 tarihli yazı ile ..

HES'e ilişkin sözleşme süresi bitim tarihinin sehven 13.10.2022 bildirilmesine rağmen Ek-Protokol-2'ye göre yapılan incelemede bu sürenin 30.12.2020 tarihinde sona erdiği sonucuna varıldığı ve davacıya 06.01.2022 tarihinde devir işlemlerinin yapılmasının bildirildiği, 06.01.2022 günü saat 23:59'da HES'in Elektrik Üretim A.Ş.'ye devredildiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın yap-işlet-devret modeli ile davacı tarafından inşa edilen ve belirli bir süre işletilen HES'in devir tarihinin tespiti hususunda olduğu,

davacının HES işletme süresi 07.11.2002 tarihinde başladığından ve 20 yıllık işletme süresi 07.11.2022 tarihinde dolduğundan davalının yaptığı işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasında bulunduğu, Ek Prokotokol-1'de 2 yıllık inşaat süresi içinde HES'in bitirilememesi halinde toplam 90 gün sözleşme süresinin uzatılabileceği, bu sürenin sonunda inşaatın tamamlanamaması halinde sözleşmenin feshedilebileceğinin belirtildiği, inşaat süresinin 90 günlük ek süre ile 31.12.2000 tarihinde bitmesinden sonra, davalının 20.04.20 01... .10.2001 tarihli yazıları ile inşaatın bitirilmesi için davacıya uyarıda bulunduğu,

sözleşmenin fesih hakkının kullanılmadığı, davacının 06.06.2002 tarihli süre uzatım talebine istinaden 16.07.2002 tarihli Ek Protokol-2 ile sözleşmenin 2. maddesinde "Tesisler inşaat süresinde tamamlanamadığı ve geçici kabul için Bakanlığımıza başvurulmadığı takdirde Madde 21’de belirtilen süre dışında (toplam 90 gün) herhangi bir süre verilmeyecek ve bunun dışında Sözleşme süresi uzatılmayacaktır.

İnşaat süresindeki uzatım işletme süresinden düşülecektir." şartının düzenlendiği, Ek Protokol-2'nin 2. maddesindeki sözleşme süresiyle ilgili "90 günlük süre uzatımının" 2 yıllık inşaat süresinden sonra başladığının kastedildiği ve inşaat süresindeki uzatımın işletme süresinden düşülmesi hususunun geçmişe dönük uygulanması gerektiği, ..

HES'in 02.10.1998 yer teslim tarihinden itibaren 2 yıl (inşaat süresi) + 90 gün (süre uzatımı) içinde 30.12.2000 tarihinde işletmeye geçmesinin öngörüldüğü, Ek Protokol-2 kapsamında ticari işletme süresinin 30.12.2020 tarihinde sona erdiği, davalının 06.01.2022 tarihinde HES devir işlemlerini yapmasının uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflarca 16.07.2002 tarihli Ek Protokol-2'nin düzenlenme amacının sözleşmeye devam edilerek HES tesisinin tamamlanıp işletmeye açılması olduğunun anlaşıldığı, davacıya 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu çerçevesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından 25.05.2016 tarihinde EÜ/6294-7/03516 sayılı üretim lisansı verildiği, davacıya verilen üretim lisansının bitiş süresinin 07.11.2022 tarihi olduğu,

HES inşaatının henüz tamamlanmadığı 16.07.2002 tarihinde yapılan Ek Protokol-2'de inşaat süresi 2 (iki) yıl, işletme süresi ticari işletme tarihinden itibaren 20 (yirmi) yıl olmak üzere toplam 22 (yirmi iki) yıl olarak belirlendiğine göre, mahkeme kabulünün aksine, dava konusu HES'in davalı idareye devir tarihinin, tesisin davalı idarenin onayı ile ticari işletmeye geçtiği 07.11.2002 tarihinden itibaren 20 yıl sonra, yani 07.11.2022 tarihinde olduğunun kabulü gerekeceği, o halde mahkemece, taraflar arasında imzalanan 04.06.1992 tarihli uygulama sözleşmesi,

02.09.1998 tarihli Ek Protokol-1 ve 02.10.1998 inşaat yer teslim tutanağı, 16.07.2002 tarihli Ek Protokol-2 ile davalı tarafından sözleşme süresi boyunca yazılan yazılar, ..

HES gelir-gider ve fon akış tablosu ile davacıya EPDK tarafından verilen 25.05.2016 tarih ve EÜ/6294-7/03516 sayılı 07.11.2022 bitiş süreli elektrik üretim lisansı ve 06.01.2022 tarihli tesis devir tutanağı dikkate alındığında, davacının 20 yıllık ticari işletme süresi, ticari işletmeye geçildiği 07.11.2002 tarihinden başlayıp 07.11.2022 tarihinde sona erdiğinden davalı idarece davacı işletmeciye tebliğ edilen 28.12.2021 tarih ve E-43496062-226.02-97429 sayılı ..

HES devir işlemleri konulu yazı çerçevesinde yapılacağı belirtilen ..

HES'nin devrine ilişkin işlemin tüm hüküm ve sonuçları ile sözleşmeye aykırılığının tespiti ile iptali suretiyle muarazanın önlenmesine karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde hatalı kabule dayalı olarak davanın reddine karar verilmesinin yasa ve usule aykırı olup isabetsiz bulunduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına, davacının davasının kabulüne karar verilmiş; karara karşı davalı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, yargılama aşamasındaki beyanlarını tekrar ederek, taraflar arasındaki sözleme ve eki niteliğindeki iki adet protokol kapsamında işletme süresinin hesaplandığını ve buna göre işletme devrinin gerçekleştiğini, haksız davanın reddine dair İlk Derece Mahkemesi kararının yerinde olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yap-işlet-devret modeline göre davacı tarafından inşa edilerek işletilen HES'in teslim süresinin aşılmasına ilişkin davalı idarenin 28.12.2021 tarih ve E-..-226.02-.. sayılı yazısı çerçevesinde yapılacağı belirtilen .. HES'in devrine ve alacağa ilişkin işlemin tüm hüküm ve sonuçları ile sözleşmeye aykırılığının tespiti ile işlemin iptali suretiyle muarazanın önlenmesi istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle dosyaya kazandırılan sözleşme ve ek-1 ile ek-2 protokol hükümleri, davacıya verilen elektrik üretim lisansının geçerlilik süresi ve taraflar arasında yapılan yazışmalar neticesinde HES işletme süresinin 07.11.2022 tarihinde dolduğunun kabulünde isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. KARAR