Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/2377 K.2025/5905

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında 2020 yılı başlarında ... isimli kafeteryanın işletilmesi hususunda önce sözlü, sonra yazılı adi ortaklık ilişkisi kurulduğunu, müvekkilinin ortaklığı idareye sevk ve ilzam etmeye, sulh ve ibraya yetkili olduğu halde davalının anahtarını personelden almak suretiyle fiilen işletmeyi sevk ve idare etmeye başladığını, böylece adi ortaklık sözleşmesini ihlal ettiğini, personele karşı ilk günden itibaren huzursuzluk çıkararak istifa etmesine sebebiyet verdiğini, eylemlerinin sözleşmeye aykırılık teşkil ettiğini, ihtarname ile bu durumun davalıya bildirildiğini,

adi ortaklık sözleşmesinde işletmenin dükkân donanımının (klima, bulaşık makinası hariç) müvekkili tarafından satın alındığını, bu demirbaşların bakım, onarım ve değişim masraflarının ortaklık bütçesinden karşılanacağının belirtildiğinden müvekkilinin adi ortaklığa sermaye olarak koyduğu malların ve yapılan tadilatın maddi değerinin tespitini yaptırdığını, ortaklık kararı olmadan davalının ortaklığı borç altına sokmaya çalıştığını, işletme fiilen davalıya geçtiği halde kârdan müvekkile hiçbir ödeme yapmadığını, davalı her ay pos cihazının bağlı olduğu banka hesabından kendi namına 11.000,00 TL alırken,

2023 yılı Mart ayından bu yana müvekkiline hiçbir ödeme yapılmadığını, adi ortaklığa özgülenen gıda ruhsatnamesinin faaliyetin yürütüldüğü iş yerine ait olmadığını fark ettiğini, davalı müvekkilini zarara uğrattığından ve sözleşme hükümlerine aykırı davrandığından tasfiye payı tespit edilerek davalının ortaklıktan haklı sebeple çıkarılmasına karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek; davalının haklı sebeplerle adi ortaklıktan çıkarılmasına, davaya konu iş yerine ait kira sözleşmesinde davalı taraf kira sözleşmesinin tarafı göründüğünden kira sözleşmesinin adi ortaklığa ait olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının adi ortaklıktan çıkartılması talep edilmiş ise de, adi ortaklıktan haklı sebeple ihraç konusunda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda (6098 sayılı Kanun) özel bir düzenlemenin yer almadığı, anılan Kanunun 633. maddesinde sayılan hususlar dışında ortaklıktan çıkarma hususunun adi ortaklık açısından mümkün olmadığı, koşulları varsa adi ortaklığın fesih ve tasfiyesinin istenebileceği, Mahkemenin 2023/167 E. sayılı dosyasında taraflar arasında adi ortaklığın feshi ve tasfiyesine dair davanın derdest olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda adi ortaklığın iki ortaktan oluştuğu, ortaklardan birinin çıkması ve çıkarılması halinde ortaklığın fiilen sona ereceğinden adi ortaklığın tek ortaklı olarak devam etmesinin mümkün olmadığı, davalı tarafından davacı aleyhine davaya konu adi ortaklığın fesih ve tasfiyesi talebiyle açılan davanın derdest olduğu, iki ortaklık kollektif şirketlerde çıkma çıkarılma ile ilgili 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 257. maddesinin iki ortaklı adi ortaklıklarda uygulanamayacağı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; adi ortaklık sözleşmesinde, adi ortaklığın sürekli ve devamlılığına dair iradeyi gösteren hükümlerin olduğunu, davalının açtığı adi ortaklığın feshi davasının bu davadan önce açıldığını, müvekkilin adi ortaklığın başladığı 2020 yılı sonunda adi ortaklığa dair işletmeye 55.000 USD yatırım yaptığını, taraflar arasında halen adi ortaklığın bulunduğunu, ortaklıktan çıkarma davasının ikame edilebileceğini, kanunun aradığı "Bir ortağın fesih bildiriminde bulunması,

... hâlinde" şeklinde belirtilen bu ön koşul sağlandığını, "...sözleşmede ortaklığın diğer ortaklarla devam edeceğine ilişkin bir hüküm varsa" koşuluna dair ise davalı ile müvekkil arasında akdedilmiş adi yazılı şekilde düzenlenen sözleşmede zımnen bu yönde bir madde bulunduğunu, davalının kendisi dava açtığı halde hiç dava açmamış gibi dükkanı işletmeye devam ettiğini, bu süreçte müvekkile adi ortaklık payı olarak hiçbir ödeme yapmadığını, davalının adi ortaklığa ait dükkanı balık dürümcüye çevirdiğini,

haksız bir şekilde adi ortaklığın feshini talep ederek dava ikame etmesinin yanı sıra müvekkilinin yaptığı yatırımdan yıllarca nemalandığını, sonrasında adi ortaklığı ele geçirdiğini, davalının haksız fiilleri sebebiyle adi ortaklıktan çıkarılıp, adi ortaklığa özgülediği kira sözleşmesinin değeri ile adi ortaklık değeri tespit edilip, davalıya hakkına düşen bir alacak varsa ödenerek adi ortaklıktan çıkarılması gerektiğini, ihtarname ve delil tespiti ile müvekkilinin gerekirse ortaklığı tek başına devam ettirme iradesinde olduğunu da açıkça ortaya koyduğunu,

adi ortaklıkta diğer ortağın ortaklıkta çıkarılmasına dair yazılı beyan şartını sağladığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; adi ortağın, ortaklıktan çıkarılması istemine ilişkindir. Temyiz edilen kararda belirtilen gerekçeye, özellikle Mahkemenin 2023/167 E. sayılı dosyasında taraflar arasında adi ortaklığın feshi ve tasfiyesine dair davanın derdest olduğunun anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VII. KARAR