Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/2427 K.2025/6044

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı şirket tarafından müvekkilinin kaçak elektrik kullandığından bahisle 30 adet fatura dolayısıyla kaçak elektrik cezası tahakkuk ettirildiğini, müvekkilinin kaçak elektrik kullanmadığını belirterek; şimdilik her bir fatura için 1,00 TL olmak üzere toplamda 30,00 TL borçlu bulunmadığının tespitine ve davalı şirket aleyhine kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiş, yargılama sırasında dava değerini 786.898,53 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili; müvekkili şirketin alacağının yönetmelik hükümlerine göre tahakkuk ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; menfi tespit davasında ispat yükünün alacaklı olduğunu iddia eden davalı şirkete ait olduğu, bununla birlikte davalı şirketin cevap süresinde ve delillerin ibrazı için verilen kesin süre içerisinde delil ibraz etmediği, süresinden sonra ibraz edilen/edilecek olan delillere davacı tarafın muvafakatının da olmadığı gerekçesiyle; davanın kabulüne, davacının davalı şirkete 30 adet fatura nedeniyle toplam 786.898,53 TL borçlu bulunmadığının tespitine, davacı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili istinafa başvurmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; Mahkemece gerekli ve yeterli araştırma yapılmadığını Yargıtay içtihatları gereğince kaçak tutanaklarının aksi sabit oluncaya kadar resmi belge gibi geçerli olduğunu, kaçak kullanımının kuşkuya yer vermeyecek derecede kesin ve sabit bulunduğu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kaçak elektrik kullandığı gerekçesiyle tahakkuk eden fatura bedelleri nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

Somut olayda; davacının kaçak elektrik kullandığı yönündeki tespit tutanaklarına dayanılarak yapılan tahakkuklar ve icra takiplerinden dolayı borçlu olmadığının tespiti talebiyle açılan davada, ispat yükünün davalı şirkete ait olduğu, davalı vekiline ihtar içerir duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edildiği halde cevap dilekçesine kaçak elektrik tespit tutanaklarını eklemediği, Mahkemenin usulüne uygun olarak yaptığı ihtara rağmen anılan delillerin süresinde dosyaya sunulmadığı, Mahkemece 23.01.2023 tarihli duruşmada 6100 sayılı Hukuk Usulu Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 140/5. maddesi gereğince;

aynı Kanun'un 139. maddesi uyarınca yapılan ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verildiği, hâkimin yargılamayı belli sürede bitirmeleri hususunda adil yargılama kapsamında hukuki sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmakla, davalı şirket vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 10.12.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

Dava, kaçak elektrik kullanılması sonucu gönderilen faturalar nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemidir. Mahkemece davanın ispatlanamaması nedeniyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

6100 sayılı Kanunun 139/1-ç maddesinde, “Davetiyenin tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde tarafların dilekçelerinde gösterdikleri, ancak henüz sunmadıkları belgeleri Mahkemeye sunmaları veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapmaları, bu hususların verilen süre içinde yerine getirilmemesi hâlinde o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacaklarına karar verileceği” çıkarılacak davetiyede ihtar edileceği düzenlenmiştir.

Yerel Mahkemece, ispat yükünün davalıda olduğu belirlenerek davalı vekiline verilen kesin süre içerisinde kaçak elektrik kullanımına ilişkin belgeler sunulmaması nedeniyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Yerel Mahkeme, davalının HMK 195. maddesi uyarıca elinde bulunan belgeleri sunması gerektiğini belirtmiştir.

Öncelikle tarafın HMK 139/1-ç maddesinde tarafın elinde bulunan belgeyi sunması veya başka yerden getirtilecek belgelerin getirtilebilmesi amacıyla gereken açıklamayı yapması gerekmektedir. Yine HMK 195/1. maddeye göre, “Tarafların ellerinde bulunmayan ve incelenmesine karar verilen delillerin getirtilmesi için, Mahkemece ilgili resmî makam ve mercilerle üçüncü kişilere bu husus bildirilir. Mahkemeye getirtilmesi mümkün olmayan deliller, bulunduğu yerde incelenebilir veya dinlenebilir.”

Kanuna göre, taraflar ellerinde bulunan delilleri sunmak, ellerinde bulunmayan delillerin ise nerede bulunduğuna ilişkin bilgi vermek durumundadırlar. Tarafların ellerinde bulunmayan delillerin incelenmesine karar verilmesi durumunda, Mahkemece ilgili resmî makam ve mercilerle, üçüncü kişilere delillerin getirilmesi için, gerekli bildirim yapılacaktır. Kaldı ki, Mahkemece de davalı şirkete müzekkere yazılmıştır. Artık bunun sonucunun beklenmesi gerekmektedir. Nitekim ön inceleme duruşmasından önce yazılan müzekkereye cevap verilmiş ve tahkikat aşamasına geçildiğinde kaçak elektrik belgeleri dosyada mevcuttur.

HMK 145. maddeye göre, “Taraflar, Kanunda belirtilen süreden sonra delil gösteremezler. Ancak bir delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, Mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir.”