Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/2697 K.2026/238

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı Kurum tarafından 25.02.2016 tarihinde yapılan ...Bölge Müdürlüğü Sulanıcı Tesisleri Ölçüm Cihazları Mal Alımı ihalesini, 1.297.370,00 TL bedelle müvekkili şirketin kazandığını ve 22.07.2016 tarihinde sözleşme imzalandığını, sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 29.03.2017 olarak belirlendiğini, malzemelerin tamamının 08.10.2016'da muayene edilmek üzere davalı idare ambarlarına teslim edildiğini, örnek sistem kurulumu, kalibrasyon lab testleri ve ön muayenenin 06.12.2016'da tamamlanarak ön muayene kabul tutanağının düzenlendiğini,

ancak sulama tesisleri ölçüm cihazlarının yerine takılabilmesi için teslim edilmesi gereken sanat yapılarının teslim edilmemesinden dolayı idarenin kusurunda dolayı gecikme yaşandığını, işin bitim tarihinin 20.12.2018'e uzatıldığını, idareye teslim edilen ürünlerin tamamı ithal olup, idare için özel olarak getirtildiğini, idarenin gecikmesinden dolayı geçen zaman zarfında kur artışlarından büyük ölçüde zarar oluştuğunu, müvekkilinin süre uzatımından doğan zararını gidermek için davalı idareye 14.07.2017,

12.02.20 18... .9.2018 tarihlerinde 3 ayrı yazı yazılarak işin teslimi ve sözleşmenin 14.1 maddesine göre fiyat farkı talep ettiğini ancak bu yazıların hiçbirine cevap verilmediğini, sözleşme gereğince fiyat farkının ödenmesi gerektiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ödenmeyen 50.000,00 TL'nin işin bitim tarihi olan 29.03.2017'den itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların Kapsam başlıklı 2. maddesi hükmüne göre mal alım ihalelerinde fiyat farkı hesabının hangi ürünler için uygulanabileceğinin açık olduğunu, bu sebeple bahsi geçen işte süre uzatımı verilse dahi sulama tesisleri ölçüm cihazları için fiyat farkı hesaplanmasının mevzuatta yeri olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.06.2021 tarihli, 2019/321 E., 2021/189 K. Sayılı kararıyla; taraflar arasındaki sözleşmenin 14. maddesinde fiyat farkının istenebileceğine dair düzenleme bulunsa da yüklenici davacının hakedişleri ihtirazı kayıt koymadan aldığı ve süresinde itiraz etmediği, kesin hakedişi itirazsız yüklenici aleyhine imzalanarak kesinleştiği, bu aşamadan sonra sözleşmenin 14. maddesine göre fiyat farkını talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin 28.09.2022 tarihli kararıyla; taraflar arasında imzalanan 22.07.2016 tarihli mal alımına ait sözleşme, sözleşme eki şartnameler ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre İhale Edilen Mal Alımlarında uygulanacak fiyat farkına ilişkin esaslar kapsamında sözleşme konusu malın niteliğine göre fiyat farkı talep edilemeyeceğinin anlaşılmış olmasına göre; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz yoluna başvurmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Dairece verilen 10.04.2023 tarihli kararla; davacı vekilinin talebi doğrultusunda sözlü yargılama için ayrı bir duruşma günü tayin edilip davacı vekiline söz hakkını tanınarak sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken, ayrı gün talebi olmasına rağmen söz konusu duruşmada sözlü yargılama sonlandırılıp karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına, bozma nedenine göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

2.Bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma doğrultusunda, tahkikatın bittiği bildirilerek, sözlü yargılama için 15 günden az olmamak üzere gün verildiği, her iki tarafın da sözlü yargılama günü hazır bulunmaları ile, sözlü yargılamada taraf vekillerine son sözlerinin sorularak hüküm verildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin ekleri arasında sayılan.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi başlıklı 40. maddesinin 11. fıkrası yollamasıyla 39. maddesinde, hakedişlere itirazın ne şekilde yapılacağının gösterildiği, davacı yüklenicinin 22.12.2017 tarihinde 397.800,00 TL, 14.12.2008 tarihinde 442.000,00 TL hak edişleri icmalini ihtirazı kayıt koymaksızın imzaladığı taraflar arasındaki sözleşmenin 14. maddesinde fiyat farkının istenebileceğine dair düzenleme bulunsa da yüklenici davacının hakedişleri ihtirazı kayıt koymadan imzalaması ve süresinde itiraz etmemesi nedeniyle kesin hakedişin itirazsız yüklenici aleyhine imzalanarak kesinleştiği,

bu aşamadan sonra sözleşmenin 14.maddesine göre fiyat farkını talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; açıkça talep olmasına rağmen ıslah için süre verilmediğini, dosyada bulunan rapora itiraz etmelerine rağmen ek rapor alınmadan karar verildiğini, ödemelerden evvel ve ödemeler sırasında davalıya ihtar çekilerek ihtirazi kayıt iradesinin gösterildiğini, 14.07.2017, 12.02.2018, 11.09.2018 tarihlerinde 3 ayrı ihtar çekildiğini, işin teslimi ve sözleşmenin (14.1.) maddesine göre zararının tazmini ve fiyat farkı talep edildiğini, söz konusu ihtarların ihtirazi kayıt niteliğinde olduğunu, sözleşmede de konuya ilişkin hüküm bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin bitim süresinin uzatılması nedeniyle fiyat farkı istemine ilişkindir.

C. Deliller

1. .... Bölge Müdürlüğü Sulanıcı Tesisleri Ölçüm Cihazları mal alımı ihalesi 25.02.2016 tarihinde yapılmış, ihale sonucunda 1.297.370,00 TL bedelle davacı şirket ile davalı Kurum arasında 22.07.2016 tarihinde sözleşme imzalanmış, sözleşmeye göre işin bitim tarihi 29.03.2017 olarak belirlenmiştir.

Sözleşmenin Fiyat Farkı başlıklı (14.1.) maddesinde ve İdari Şartnamenin (45.1) maddesinde "Fiyat farkı hesaplanmayacaktır. Ancak, mücbir sebepler veya İdareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esaslar dikkate alınarak fiyat farkı hesaplanacaktır" hükmü bulunmaktadır.

Sözleşme eki Teknik Şartnamenin İdare tarafından Yükleniciye verilecekler başlıklı 8. maddesinde "8.1.- Elektronik Ölçüm Tesisinin dış etkenlerden korunması için en az , 1,70,x 1,70 m dış alana sahip, C40 betonu kullanılarak betonarmeden imal edilmiş bir yapı ile İdare tarafından yaptırılarak yükleniciye verilecektir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşmeye göre; sulama tesisleri ölçüm cihazlarının yerine takılabilmesi için teslim edilmesi gereken "Sulama Tesisleri Ölçüm Cihazları Sanat Yapılarının” teslim edilmemesinden dolayı gecikme yaşanmış olup; gecikme davalı idarenin kusurundan kaynaklanmaktadır.

Davacı şirket 14.07.2017 tarihinde davalı Kuruma hitaben gönderdiği yazıda; malzemelerin tamamı ithal kalemler olup aradan gecen zaman içindeki döviz kurlarındaki artış ve işin tamamlanamamasından dolayı uğranılan mağduriyet ve kaybın en ivedi şekilde sonuçlandırılması için gerekenin yapılmasını talep ettiklerini, 12.02.2018 tarihinde gönderilen yazıda; sözleşmenin (14.1) maddesine göre fiyat farkı hesaplanmasını talep ettiklerini, yine 11.09.2018 tarihinde gönderilen yazıda da; sahanın teslim edilememesi nedeni ile işin tamamlanamamasından dolayı sözleşme bedeli toplamı olan 1.297.370,00 TL üzerinden 29.03.2017 tarihinden itibaren fiyat farkı hesaplanmasını talep ettiklerini bildirmiştir.

Her ne kadar mahkemece.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi başlıklı 40. maddesinin 11. fıkrası yollamasıyla 39. maddesinde belirtilen şekilde hak edişlere itiraz edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin (8.2.) maddesinde sözleşmenin ekleri; idari şartname, teknik şartname, sözleşme tasarısı ve yazılı açıklamalar olarak sayılmış olup yapım işleri şartnamesinin sözleşmenin ekleri arasında sayılmadığı,

sözleşmenin Fiyat Farkı başlıklı (14.1.) maddesinde ve idari şartnamenin (45.1.) maddesinde yer alan ve yukarıda yer verilen hükümler gereği davalı İdarenin kusuru nedeniyle süre uzatımı kararı verildiğinden davacının fiyat farkı talep edebileceği, aksi şekilde düşünülse dahi davacının davalı Kurum'a hitaben gönderdiği yazılarda sözleşme hükümleri gereği fiyat farkı talebinde bulunmuş olmasının ihtirazi kayıt niteliğinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile usul ve kanuna aykırı olan kararın bozulmasına karar verilmiştir.

2. Bozma nedenine göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA,