Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/361 K.2025/4200

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar, davalı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, duruşma isteminin nitelikten reddine, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili; davalı şirketin yasalara aykırı şekilde abone/tüketicilerden aylık fatura bedellerini kredi kartı ile ödemeleri esnasında her bir tüketiciden hizmet bedeli adı altında 1,50 TL kesinti yaptığını, bu hususun münferit olmayıp tüm tüketicileri kapsayan genel birer uygulama niteliğinde olduğundan tüketicileri koruma derneği olarak müvekkilinin taraf ehliyetinin bulunduğunu ileri sürerek; davalı şirketin abone tüketicilerden aylık fatura bedellerini kredi kartı ile ödemeleri esnasında her bir tüketiciden hizmet bedeli adı altında yaptığı 1,50 TL kesinti uygulamasına son verilmesine,

davalı şirketin acentalarına başvuran tüketicilere bugüne kadar yapılan kesintilerin ayrı bir mahkeme kararına ihtiyaç olmaksızın ödemesine ve başvurmayan tüketicilere bir sonraki fatura dönemine yansıtılarak iadesinin sağlanmasına, bu kararın ulusal düzeyde yayınlanan en az 3 gazetede ilan edilmesine ve ilan ücretinin davalı şirketten tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; dava konusu edilen 1,50 TL fatura ödemeye aracılık hizmeti nedeniyle ödeme hizmeti sağlayıcısı tarafından alınan hizmet bedeli olup bu tutarı müvekkili şirketin tahsil etmediğini, müvekkil şirketin taraf sıfatının bulunmadığını savunarak, davanın husumet yokluğundan reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.03.2022 tarihli kararıyla; ... Sicil Müdürlüğünce verilen müzekkere cevabından dava konusu kesintilerin aktarıldığı şirket olan "...

Ödeme ve Elektronik Para Hizmetleri A.Ş." (...) ile davalı arasında organik bağlantı olduğunun tespit edildiği, bu nedenle davalının husumet itirazının yerinde görülmediği, 5464 sayılı Banka ve Kredi Kartları Kanunu'nun 17/1 maddesine göre ''üye işyerleri kart hamillerinden kartın kullanılması dolayısı ile komisyon vb isim altında ilave bir ödemede bulunmasını isteyemez .'' 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri Ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanunun "Ödeme Hizmeti" başlıklı 12/2-b maddesinde ''...

Aşağıda yer alan işlem ve hizmetler bu Kanun kapsamında ödeme hizmeti olarak değerlendirilmez: … ''...

Ödeme işleminin, gönderen ya da alıcı namına mal veya hizmet pazarlığına ya da alım satımına yetkili olan ticari temsilci aracılığıyla yapılması” şeklinde düzenlendiği, burada ''... gönderen ya da alıcı namına mal veya hizmet pazarlığına ya da alım satımına yetkili olan ticari temsilci aracılığıyla yapılması...'' şeklinde ifade edilen ve işlemi gerçekleştiren kurumların davalı ... şirketinin acentaları olduğu ve bu kurumların ödeme kuruluşu niteliği taşımadığı,

yasal düzenlemeler gereği davalı ile arasında organik bağlantı olduğu anlaşılan ...'ın kredi kartı ile fatura ödemesi yapılmasının durumlarında günümüz ekonomisi koşullarında nakit parası bulunmadığı için kredi kartı ile ödeme yapma seçeneğine yönelen tüketicilerden 1.5 TL ilave tahsilat yapılması hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davalı şirketin abone - tüketicilerden aylık fatura bedellerini kredi kartı ile ödemeleri esnasında her bir tüketiciden hizmet bedeli adı altında yaptığı 1,50 TL kesinti uygulanmasına son vermesine,

davalı şirketin acentelere başvuran tüketicilere bugüne kadar yapılan kesintilerin ayrı bir mahkeme kararına ihtiyaç olmaksızın ödemesine ve başvurmayan tüketicilere bir sonraki fatura dönemine yansıtılarak iadesinin sağlanmasına, bu kararın 6502 sayılı Kanun'un 73/7 maddesi kapsamında ulusal düzeyde yayınlanan en az üç gazetede ilan edilmesine ve ilan ücretinin davalı şirketten tahsiline karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin 09.02.2023 tarihli kararıyla; davacı dernek tarafından GSM faturasının kredi kartı ile ödenmesi sırasında karşı tarafça alındığı ileri sürülen 1,5 TL'lik hizmet bedelinin alınmaması yönünden tespit davası niteliğinde topluluk davası açabilirse de alınan bedellerin iadesi talepli davanın açılamayacağı, davacı derneğin topluluk davası niteliğinde 1.5 TL hizmet bedelinin iadesi talebi yönünden davada aktif husumet ehliyeti bulunmadığı, davalı bayisinden kredi kartı ile ödeme belgelerinde 1,5 TL hizmet bedeli alındığı, alınan 1,5 TL hizmet bedelinin fatura tahsilat ücreti olduğu,

bu ücretin 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkındaki Kanun'un 12.1 (e) maddesi uyarınca ödeme kuruluşu tarafından fatura ödemelerine aracılık hizmetine karşılık alınan hizmet bedeli olduğu, davalı şirket tarafından tahsil edilmediği, faturayı tahsil eden ... ünvanlı başka şirket tarafından alınan hizmet bedeli olduğu, bu ödemenin aracılık eden dava dışı şirkete ödenmesi sebebiyle davalı şirketten talep edilemeyeceği, abonelerin ödeme yapma seçeneklerinin bulunduğu,

seçmiş olduğu ödeme şekline göre müşterinin aracılık hizmet ücretini ödemesi gerektiği, bu hususun davalı şirketin web sitesinde "faturamı nasıl ödeyebilirim" başlıklı bölümde ayrıntılı olarak anlatıldığı, bu açıdan tüketicilerden alınan işlem ücretinin yasal dayanağının 6493 sayılı Kanun olduğu gerekçesiyle davalının istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında davanın usulden reddine karar verilmiş, karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Dairece verilen 26.06.2024 tarihli ilamla; davacı derneğin davaya konu kesintilerin başvuran tüketicilere ödenmesi ve başvurmayan tüketicilerin de faturalarına yansıtılarak iadesinin sağlanması ve kararın gazetede ilan edilmesi taleplerinin Hukuk Muhakemeleri Kanun'un ilgili maddesi gereğince tespit ya da muarazanın giderilmesi niteliğinde olmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin bu taleplerine ilişkin temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra,

... abonelerinin fatura ödemeleri sırasında fatura ödemelerine aracılık edilmesine yönelik hizmet bedeli olarak dava dışı ... tarafından tahsil edildiği ve ilgili yönetmelik hükmüne göre ödeme kuruluşunun fatura üreten kurum ile adlarına tahsilat yapılabilmesi konusunda sözleşme yapması şartı nazara alındığında sözleşmenin tarafı olmayan tüketicilerden hizmet bedeli adı altında tahsilat yapmasının yerinde görülmediği,

ayrıca, 6502 sayılı Kanun'un 4/3. maddesi uyarınca aralarında organik bağ olduğu anlaşılan davalı şirket ile dava dışı bahsi geçen ödeme kuruluşunun faturanın tahsili sırasında tüketiciden ek bir bedel talep etmesinin de doğru görülmediği,

davacının bu yöne ilişkin taleplerini davalı şirkete karşı ileri sürebileceğinden Bölge Adliye Mahkemesince, abone tüketicilerin fatura bedellerini kredi kartı ile ödemeleri esnasında her bir tüketiciden hizmet bedeli adı altında aldığı hizmet bedelinin uygulamasına son verilmesi talebi hakkında davacı lehine muarazanın giderilmesine karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla.

Yargıtay bozma ilamı kapsamında, davacının sözleşmenin tarafı olmayan tüketicilerden hizmet bedeli adı altında tahsilat yapılmaması gerektiğine ilişkin taleplerini davalı şirkete karşı ileri sürebileceği gözetilerek,abone tüketicilerin fatura bedellerini kredi kartı ile ödemeleri esnasında her bir tüketiciden hizmet bedeli adı altında aldığı hizmet bedeli uygulamasına son verilmesi talebi hakkında davacı lehine muarazanın giderilmesi yönünden davanın ispatlandığı,

fazla talebin ise reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile abone tüketicilerin fatura bedellerini kredi kartı ile ödemeleri esnasında herbir tüketiciden hizmet bedeli adı altında alınan hizmet bedeli uygulamasına son verilmesine, taraflar arasındaki muarazanın bu haliyle giderilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili;abonelerin kredi kartı ile ödeme yapmayı tercih etmeleri durumunda da, yaptıkları ödemeler için ilgili mevzuata uygun bir şekilde yetkilendirilmiş ve ayrı bir tüzel kişiliğe sahip 3. kişilere tahsilata aracılık ücreti ödemeleri söz konusu olduğunu, bu ücretlerin, ödeme kuruluşu tarafından tahsil edildiğini ve kendi uhdesinde kaldığını, müvekkili şirket veya bayileri müvekkili şirket adına kredi kartından herhangi bir tahsilat yapılmadığını, aracılık hizmeti sunulmadığını, ve dolayısıyla bu kapsamda yapmış oldukları herhangi bir tahsilatın da bulunmadığını, ödeme kanalının abone tarafından seçildiğini,

bozma kararı sonrası sundukları uzman görüşünde de savunmalarının doğrulandığını, uzman görüşünün dikkate alınmadığını, müvekkili ile dava dışı şirket arasında organik bağ bulunmadığını, kararın gerekçe içermediğini, abonelerin PTT veya banka şubesine giderek ödeme yaptıklarında, bankalar ve PTT işlem ücreti olarak abonelerden ücret tahsil edebildiğini ve abonelerden tahsil edilen bu tutarların kendi uhdelerinde kaldığını,

ayrı bir tüzel kişiliğe sahip dava dışı ...'ın yetkili ödeme kuruluşu olarak tahsil ettiği ve fatura bedelleri dışında kendi uhdesinde bıraktığı aracılık hizmetine ilişkin tutarlar nedeniyle müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının ve müvekkili şirket hakkında hüküm kurulmasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, hem müvekkili şirketin, hem de dava dışı ... açısından Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkını ihlal edildiğini, her bir tüketiciden alınan hizmet bedeli uygulamasına son verilmesinin, uygulamayı gerçekleştiren ... ayrı bir tüzel kişiliğe sahip müvekkili şirket tarafından yerine getirilmesinin olanaklı olmadığını,

davalı ile dava dışı ... arasındaki hukuki ilişkinin ilgili mevzuat hükümleri kapsamında bir zorunluluk olduğunu, kararın açıkça "Fonksiyon Gaspı" niteliğinde olduğunu ve dava dışı olan şirketin faaliyetleri hakkında sonlandırma niteliğinde karar verildiğini, ihtilafın idari yargı alanına ilişkin olduğunu, karara dayanak alınan Yönetmeliğin mülga olduğunu, huzurdaki ihtilafta 6493 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatın hükme esas alınması gerektiğini,

belirtilen mevzuat hükümlerinde davalı ile ... arasındaki sözleşmenin tarafı olmayan ve "tek seferlik ödeme" ilişkisi bulunan tüketicilerden hizmet bedeli adı altında tahsilat yapılabileceği düzenleme altına alındığını, ödeme hizmeti sağlayıcısı bir şirketin vermiş olduğu bu hizmeti ücretsiz yerine getirmesini beklemenin ticari hayatın olağan akışına ve ticari hayatın gereklerine aykırı olduğunu, bu durumun, Anayasanın 18. maddesinde hüküm bulan "Angarya Yasağı"na da aykırı olduğunu, ilgili Bakanlıklarca da işlemin mevzuata uygun olduğunun belirtildiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, fatura ödeme hizmeti bedelinden doğan muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme yapılarak karar verildiği, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş yönlerin incelenmesinin artık mümkün olmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VII. KARAR