Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/4147 K.2025/5013

İlk Derece Mahkemesince kesin olarak verilen kararın kanun yararına temyizen incelenmesi Adalet Bakanlığı tarafından istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; taraflar arasında 20.09.2022 tarihli kira sözleşmesi düzenlendiğini, her ne kadar kira sözleşmesinde; kira borcunun banka yoluyla ödeneceği kararlaştırılmış ise de, davalının istemesi nedeniyle kira bedellerinin elden ödendiğini, davalının Haziran ayı kira bedelini almaması nedeniyle tevdi mahalli tayini talep edilmesi için başvurduğunu, kira borcu olmadığı halde hakkında icra takibi başlatıldığını, davalı kiraya verenin müvekkilinin tahliye edebilmek için kendisine elden yapılan ödemeleri inkar ederek haksız menfaat elde etmeye çalıştığını ileri sürerek;

icra takibine konu edilen Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarına ait kira borçlarının ödendiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında icra tehdidi altında takip dosyası borcunun ödenmesi nedeniyle, davanın istirdat davası olarak devamını, 4.389,55 TL ile 14.440,00 TL ödemenin, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının ödeme iddiasını kabul etmediklerini, davacının tanıkla ispat iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, bir yıllık kira bedeli olan 21.600,00 TL'nin senetle ispat sınırının üzerinde olduğunu, davacının tanık dinletmesine muvafakat etmediklerini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu kira bedellerini davalının işyerine gelerek aldığı, Mayıs ayı kirasının davacının eşi ile birlikte davalının yanına gidilerek ödendiği, haziran ayı kirasını işyerine almaya gelmemesi üzerine PTT kanalıyla ödemek istediği, bu ödemenin de kabul edilmemesi üzerine tevdi mahalli tayini yoluyla ödeme yapılmasına karar verildiği, icra takibine konu kira bedellerinin davacı tarafça yatırılmış olması ve icra tehdidi altında tekrar ödenmesi nedeniyle yapılan ödemelerin istirdatının gerektiğinden bahisle; davanın kabulüne, 4.389,55 TL'nin 29.11.2023 tarihinden, 14.440,00 TL'nin 01.12.2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. KANUN YARARINA TEMYİZ

A. Kanun Yararına Temyiz Sebepleri

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik Adalet Bakanlığınca; taraflar arasında 20.09.2022 başlangıç tarihli, 1.800,00 TL kira bedelli ve üç ay süreli kira sözleşmesinin varlığı hususunda herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı,

yıllık kira bedeli senetle ispat sınırının üzerinde olduğu gibi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) senede karşı tanıkla ispat yasağını düzenleyen 201. maddesine göre de, senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemlerin ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamayacağı, yıllık kira bedeli senetle ispat sınırının üzerinde olduğu,

bu itibarla davacı kiracı tarafından kira borcunun ödendiği hususu kesin delille ispat edilmesi gerekirken Mahkemece tanık beyanlarına dayanarak yazılı şekilde karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek, kanun yararına temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kira alacağının tahsili için başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin olup, dava konusu borcun ödenmiş olması nedeniyle dava istirdat davasına dönüşmüştür.

6100 sayılı Kanunu 190/1 maddesinde; ''İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.'';

200/1 maddesinde; “Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle iki bin beş yüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz.” ;

201. maddesinde ise; “ Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Kural olarak, kira ilişkisinin varlığını ve aylık kira bedelinin ne kadar olduğunu ispat külfeti kiraya verene, kabul edilen kira bedelinin ödendiğinin ispat külfeti ise kiracıya düşer. Kiraya verenin talep ettiği yıllık kira bedeli, 6100 sayılı Kanunun 200. maddesi uyarınca belirlenecek senetle ispat sınırının üzerinde ise; kira bedelini kesin delille ispatlamak zorundadır. Yine kiracı da kira bedelinin senetle ispat sınırının üzerinde olması durumunda, kira borcunu ödediğini kesin delille ispat etmelidir.

Somut olayda; taraflarca imzalanan 20.09.2022 başlangıç tarihli yazılı kira sözleşmesinde, aylık kira bedeli 1.800,00 TL olarak kararlaştırılmıştır. Davalı kiraya veren tarafından başlatılan icra takibinde aylık 1.800,00 TL kira bedeli üzerinden Ocak-Haziran 2023 dönemine ait 10.800,00 TL kira alacağının tahsili talep edilmiş, davacı kiracı kira bedellerinin elden ödendiğini ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Her ne kadar, İlk Derece Mahkemesince; tanık beyanlarına dayanılarak davacı kiracının kira bedellerini ödediği sonucuna varılmış ise de, yıllık kira bedeli senetle ispat sınırının üzerinde olduğundan, kiracı iddiasını kesin delille ispat etmekle yükümlüdür. Aynı zamanda senede karşı tanıkla ispat yasağını düzenleyen 6100 sayılı Kanunun 201. maddesine göre de, taraflar arasında yazılı kira sözleşmesi bulunduğundan, kira bedellerinin ödendiği hususunda tanık dinlenemez.

Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince; davacının kira bedellerini ödediğini tanık beyanlarına ile ispatlamayacağı göz önünde bulundurularak değerlendirme yapılması gerekirken, tanık beyanlarına dayanarak yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan, Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz isteminin kabulü gerekmiştir.

VI. KARAR