Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/4153 K.2025/13716

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen tarafın aleyhine bir durum oluşmadıkça Bölge Adliye Mahkemesi kararını istinaf etme hakkı bulunmamaktadır. İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmediği ve Bölge Adliye Mahkemesi tarafından İlk Derece Mahkemesi kararına göre davalı aleyhine bir durum oluşmadığı anlaşıldığından İlk Derece Mahkemesi kararını istinaf etmeyen davalı vekilinin temyiz hakkı bulunmadığının kabulü ile temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı idare vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa ili, ..., ... Mahallesi 19 77... ve 75 parsel sayılı taşınmazlardaki davalı hissesinin tamamının kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazlardaki hisselerinin davacı idare adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazların tamamının ... ilçesinde yüksek verim alınan kıymetli zeytinliklerin ortasında kaldığını, ticari ve turistik olarak değerli bir bölge içerisinde olduğunu, yerleşim yerleri ile iç içe bulunduğunu, ... Mahallesinin ortasında kaldığını, oldukça verimli sulu nitelikteki zeytinlikler olduğunu, davacı idarenin bedelinin kıymet takdir raporunda düşük belirlediğini, dava konusu taşınmazların gerçek rayiç değerinin tespitine karar verilmesini, taşınmazda kamulaştırma yapılan kısım üzerindeki her türlü muhdesatın kamulaştırma bedeline eklenmesini, her türlü masraf ve ücreti vekâletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep emiştir

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve dava konusu taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ünden fazla alınamayacağından bahisle masrafın brüt gelirin 1/3’ü olarak alınarak masrafların düşük alındığını, objektif değer artışının yüksek uygulandığını, ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce belirlenen 750,00 kg/dekar oranı dikkate alınmasının hatalı olduğunu, zeytin ürününde verimin Türkiye ortalamasında 400-500 kg/dekar olduğunu, münavebe seçiminin hatalı olduğunu, münavebeye buğday bitkisinin dahil edilmesi gerektiğini, kapitalizasyon faizinin %5 olarak alınması gerekirken % 4 alınmasını kabul etmediklerini, davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu 19 77... parsel sayılı ve sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu 19 77... parsel sayılı taşınmazlara ise 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesinde yöntem olarak bir isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazların keşif tutanağı ve bilirkişi raporu ile tespit edilen nitelikleri dikkate alındığında sulu arazi olarak kabulünün yerinde bulunduğu,

dava konusu taşınmazların niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının uygun olduğu, dava tarihi olan 2023 verileri yerine 2022 yılı verilerine göre hesap yapılmış olması hatalı ise de Daireden aynı bölgeden 2018 yılında geçen dosyalardaki bedeller (dava tarihine endekslendiğinde) dikkate alındığında istinafa gelenin sıfatına göre eldeki davada belirlenen metrekare birim fiyatının uygun olduğu, bilirkişi heyeti raporunda kapama zeytin hesabı yönteminde bir isabetsizlik bulunmadığı,

ayrıca davacı vekilinin Yargıtay 18. Hukuk Dairesinin kararlarında Türkiye zeytin verim ortalamasının 400-500 kg/da alınabileceği dikkate alındığında bilirkişilerce zeytin veriminin 750 kg/da olarak alınmasının doğru olmadığını ifade etmiş ise de alınan verim miktarının resmi tarım verileri ile uyumlu olduğu gözetildiğinde dava konusu taşınmazların bulunduğu yörenin özellikleri de dikkate alınarak bu husustaki itirazın yerinde olmadığı anlaşıldığından İlk Derece Mahkamesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Kapama zeytin bahçesi ve sulu arazi niteliğindeki dava konusu 19 77... ve 75 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazların hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.

5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR