Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/447 K.2025/4095

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalının Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğünce düzenlenen 16.06.2010 tarih 11863 sayılı kontrol belgesi ile 150 büyükbaş hayvan ile yine 08.08.2011 tarih ... sayılı kontrol belgesi ile 48 baş damızlık düveyi ABD den ithal ederek davalının ...da bulunan işletmesine getirdiğini, buna ilişkin davalı ile taahhütnameler imzalandığını, söz konusu hayvanların yasa ve yönetmeliğe uygun olarak İlçe Tarım Müdürlüğü teknik personeli aracılığıyla karantina altına alındığını, yapılan aşılar ve testler sonucunda karantina kaldırılarak toplamda gelen 198 baş hayvandan 179 tanesinin millileştirilmesinin tamamlandığını,

millileştirme sonrasında İlçe Müdürlüğü'nce bilinen ve ölümü sebebiyle sistem üzerinde düşümü yapılan 3 adet hayvan sayısı düşüldükten sonra davalının işletmesinde 176 baş hayvan kaldığını, davalı tarafın ...

Noterliğinde verdiği 19.04.2010 tarih ... numaralı ve 20.01.2011 tarih ... numaralı taahhütnameler ile yurt dışından satın aldığı damızlık düveleri 5 yıl süreyle satmayacağına, başka birilerine devretmeyeceğine, amacı dışında kullanmayacağına ve bakanlığın istemleri doğrultusunda faaliyetlerine ilişkin bilgileri periyodik olarak 6 ayda bir bağlı bulunduğu Tarım İl Müdürlüğü'ne vereceğine ilişkin taahhütte bulunduğunu,

davalının aynı taahhütname ile taahhütname maddelerinin ihlali halinde yurt dışından ithal edilen damızlık hayvanların ithal tarihindeki millileştirilmiş bedeli üzerinden hazineye ödeme yapacağını kabul ve taahhüt etmiş olduğunu,

yapılan kontrollerde davalı işletmesinde 176 baş hayvan olması gerekirken 100 adet hayvanın bulunduğunun ve 76 baş damızlık hayvanın olmadığının tespit edildiğini ileri sürerek taahhüdü ihlal eden davalıdan fatura bedeli dikkate alınarak birim değeri 3.500,00 $ olarak hesap edilen 76 hayvan değeri olan 266.000,00 $ alacağın TBK nun 99/3 üncü ve TTK'nun 711 inci maddeleri gereğince fiili ödeme tarihindeki rayice göre TL karşılığının Maliye Hazinesine ödemesinin hüküm altına alınmasına,

ayrıca davalının temerrüt tarihi olan dava tarihinden itibaren devlet bankalarının dolar üzerinden açılan 1 yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faiz oranı tespit olunarak hükmolunan yabancı para alacağına bu oranda faiz yürütülmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; hayvanlardan 4 tanesinin kendisine teslim edilmeden yolda öldüğünü yine 2 tanesinin teslim alındıktan kısa bir süre sonra öldüğünü, 3 adet inekte hastalık tespit edildiğini, 38 inekte bulaşıcı hastalık tespit edildiğini, bunların bir kısmının kendiliğinden öldüğünü, kalanların ise zorunlu olarak topluca imha edildiğini, 3 adet ineğin veteriner raporuna dayanarak kesildiğini, buna ilişkin Tarım İlçe Müdürlüğüne bildirim yapıldığını ve tutanak tutulduğunu, tutanakların davacı tarafın elinde bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 15.04.2015 tarihli kararıyla; davanın kabulü ile; toplam 266.000,00 USD alacağını fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankasının efektif kuru üzerinden TL karşılığının dava tarihi olan 14.06.2013 tarihinden itibaren Devlet Bankalarının dolar üzerinden açılan bir yıllık vadeli mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Yargıtay (Kapatılan) 13.Hukuk Dairesinin 17.05.2018 tarihli ilamı ile "davalının 19.04.2010 ve 20.01.2011 tarihli taahhüdü ihlal edip etmediği, davacı tarafından tutulan tüm tutanaklar celbedilerek gerekirse yerinde inceleme yapmak suretiyle tüm deliller toplandıktan sonra taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak hasıl olacak sonucu göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporu ile hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir." gerekçesiyle bozulmuştur.

2.Bozmaya uyan Mahkemenin 16.09.2021 tarihli kararıyla; dosyada mevcut 19.04.2010 tarihli taahhütnamede ve 20.01.2011 tarihli taahhütnamede davalının Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğüne ithal edilen hayvanları mücbir sebepler dışında 5 yıl süreyle satmayacağını, başka birine devretmeyeceğini, amacı dışında kullanamayacağını, Bakanlığın istemleri doğrultusunda faaliyetlere ait bilgileri periyodik olarak 6 ayda bir bağlı bulunduğu Tarım İl Müdürlüğüne vereceği yönünde taahhütte bulunduğu,

taahhüdün ihlali halinde yurt dışından ithal ettikleri damızlık hayvanları ithal tarihindeki millileştirilmiş bedeli üzerinden hazineye ödeme yapacağını kabul ve taahhüt ettiği, bilirkişi heyetince yapılan hesaplamaya göre işletmede 28 adet ineğin eksik olduğu,

bu sebeple davalının taahhüdünü ihlal ettiği kanaatine varılmış ve davanın kısmen kabulü ile 98.000,00 USD alacağın fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankasının efektif kuru üzerinden TL karşılığının dava tarihi olan 14.06.2013 tarihinden itibaren Devlet Bankalarının dolar üzerinden açılan bir yıllık vadeli mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

3. Dairemizin 14.03.2023 tarihli ilamıyla; döviz üzerinden yüksek bir bedelle satın alınan ve yüksek bir bedelle satın alındıktan sonra pazar değeri bulunmayan hayvanların kesim için veya kâr etmek için canlı olarak satımının işletmeye kardan çok zarar vereceğinin tespiti karşısında davalının bu hayvanları satmış veya kesmiş olması hayatan olağan akışına ve işletmenin asıl amacının kâr elde etmek olduğu dikkate alındığında mümkün olmadığı, davaya konu taahhütnamede yer alan "mücbir sebepler dışında" 5 yıl için taahhüt verildiği, bilirkişi kurulu raporunda hayvanların bir kısmının mücbir sebeplerle öldüğü ve davalının taahhüde aykırı davrandığının ispatlanamadığı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

4. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının taahhüde aykırı davrandığının ispatlanamaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı Hazine vekili; davacı tarafın eksik olan 76 adet hayvanın olmamasının mücbir sebebe dayandığı yönündeki iddiasını uygun belge ile ispat edemediğini, bilirkişi raporları arasındaki çelişki değerlendirilmeden karar verildiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı tarafından imzalanan taahhüde aykırılık nedeniyle cezai şartın tahsili istemine ilişkindir. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, kesinleşen yönlere ilişkin ise tekrar inceleme yapılamaycağı anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR