Yargıtay 4. Ceza Dairesi E.2024/11769 K.2025/4431

İmar kirliliğine neden olma suçundan şüpheli ... hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 19.10.2023 tarihli ve 2022/73648 soruşturma, 2023/41674 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara müşteki vekili tarafından yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine ilişkin Gaziantep 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 08.02.2024 tarihli ve 2024/1504 değişik iş sayılı kararını müteâkip, Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığınca belirtilen eksiklikler giderildiğinden bahisle itiraz hakkında karar verilmesi talebinde bulunulması üzerine,

karar verilmesine yer olmadığına dair Gaziantep 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 08.02.2024 tarihli ve 2024/1504 değişik iş sayılı kararının bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.11.2024 gün ve 2024/113423 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin;

“Dosya kapsamına göre, Gaziantep 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 08/02/2024 tarihli kararı ile eksik soruşturma sonucu karar verildiği gerekçesiyle, kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın kabulü ile soruşturmanın genişletilmesine karar verildiği anlaşılmakla, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir;

kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” ile aynı Kanun’un 173/4. maddesindeki “Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” şeklindeki düzenleme gereğince kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi hâlinde, Cumhuriyet savcılığınca belirtilen eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili bir karar verilmesi gerekirken,

daha önce kesin olarak karar verildiği ve sonrasında Cumhuriyet savcılığınca işlem yapılması gerektiğinden bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

5271 sayılı Kanun'un 160/1. maddesinde "Cumhuriyet Savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar." 2. fıkrasında, "Cumhuriyet Savcısı, maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür." 170/2. maddesinde fıkrasında, “Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet Savcısı, bir iddianame düzenler."

Aynı Kanun'un 173/1. maddesinde, "Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet Savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir., üçüncü fıkrasında "Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, O Yer Cumhuriyet Başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder;

itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet Savcısına gönderir. Cumhuriyet Savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.", Dördüncü fıkra. "Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir." şeklindedir.

Yukarıda yer verilen düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, 5271 sayılı Kanun'un “soruşturma” başlıklı 2. kitabında, Cumhuriyet Savcısının suç soruşturmasına ilişkin süreci nasıl yürüteceği ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi durumunda, itirazı incelemekle görevli mahkemenin görevleri açık bir şekilde düzenlenmiş bulunmaktadır. Bu çerçevede, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen hakimlik, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

5271 sayılı Kanun'un “soruşturma” başlıklı 2. kitabında, Cumhuriyet savcısının suç soruşturmasına ilişkin süreci nasıl yürüteceği ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi durumunda, itirazı incelemekle görevli hakimliğin görevleri açık bir şekilde düzenlenmiş bulunmaktadır.

Bu çerçevede, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya dosyada yer alan delillerin itirazla ilgili olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi için yeterli olmadığı durumlarda soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

Sulh Ceza Hakimliği'nin soruşturmanın genişletilmesine ilişkin kararı üzerine ise Cumhuriyet Başsavcılığı'nca gerekli soruşturmanın yapılmasını müteakip, soruşturma dosyasının itiraz ile ilgili karar vermek üzere soruşturma dosyası hakkında soruşturmanın genişletilmesi kararını veren Sulh Ceza Hakimliği'ne göndermesi gerekmektedir.

İnceleme konusu somut olayda; kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karara yapılan itiraz üzerine, mükerrer olduğu değerlendirilen soruşturma dosyası evraklarının dosya arasına alınıp encümen kararının farklı olup olmadığı araştırılarak şüphelinin hukuki durumunun değerlendirilmesi için soruşturmanın genişletilmesi kararı verilmesi üzerine Cumhuriyet Başsavcılığınca yeniden soruşturmaya kaydın yapılarak belirtilen eksiklikler tamamlanıp itirazı incelemek üzere dosyayı sulh ceza kimliğine gönderdikten sonra Sulh Ceza hakimi tarafından dosya incelenip itirazın kabulüne veya reddine karar verilmesi gerekirken,

soruşturmadaki eksiklikler tamamlanmadan itirazın kabulüne karar verilmesi, "Cumhuriyet Başsavcılığınca yeni bir karar verilmesi halinde ilgililerce itiraz olunması üzerine Hakimliğimizce değerlendirme yapılabileceği" şeklinde gerekçe ile dosyanın işlemsiz olarak iadesi hukuka aykırı olup Kanun yararına bozma istemi yerinde görülmüştür.

III. KARAR