Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2009/13928 K.2010/10592

Davacı ... tarafından, davalı ... ve diğerleri aleyhine 12/09/2005 gününde verilen dilekçe ile maddi ve manevi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; ..., ..., ... Turizm İnş. AŞ hakkındaki davanın kısmen kabulüne, diğer davalılar yönünden husumetten reddine dair verilen 14/10/2008 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı asil, davalı ..., davalı ... Turizm İnş. AŞ vekilleri taraflarından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere göre davacının davalılardan ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Proje Organizasyon İşletmesi Taahhüt Ticaret AŞ, ... ile ...’ye yönelik temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davacının diğer davalılar ... ile ...’na yönelik temyiz itirazına gelince; dava, kişilik haklarına saldırı nedeniyle uğranılan manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, davalılardan ... ile ... hakkındaki istem ile davalılar ... Turizm ve İnşaat AŞ hakkındaki istemin bir bölümü kabul edilmiş; diğer davalılar hakkındaki istem ise husumet yönünden reddedilmiş; karar, davacı ... davalılardan ... Turizm ve İnşaat AŞ ile davalı ... tarafından temyiz olunmuştur.

Uyuşmazlığın, davalılardan ...'nın park yasağı bulunan yerlerde araçların park etmesini engelleyecek önlemleri almaması; diğer davalı ...’nın ise turizm belgesi bulunan beş yıldızlı oteli yeterince denetlememesi biçimindeki eylemsizliklerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı davalarına idari yargı yerinde bakılır. Görev konusu, hiç ileri sürülmese bile yargılamanın her aşamasında mahkemelerce kendiliğinden gözetilir.

Yerel mahkemece açıklanan yönler gözetilerek, mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddedilmesi gerekirken, işin esasının incelenmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

3-Davalılar ... Turizm ve İnşaat AŞ ile ...’ın temyiz itirazına gelince; manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan nesnel (objektif) eksilmedir. Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Acı ve elemin manevi zarar olarak nitelendirilmesi sonucu tüzel kişileri ve bilinçsizleri; öte yandan acılarını içlerinde gizleyenleri tazminat isteme haklarından yoksun bırakmamak için yasalar, manevi tazminat verilebilecek olguları sınırlamıştır.

Bunlar, kişilik değerlerinin zedelenmesi (Medeni Yasa 24), isme saldırı (Medeni Yasa 26), nişan bozulması (Medeni Yasa 121), evlenmenin feshi (Medeni Yasa 158), bedensel zarar ve ölüme neden olma (Borçlar Yasası 47) durumlarından biri ile kişilik haklarının zedelenmesidir (Borçlar Yasası 49). Bunlardan Medeni Yasa'nın 24. maddesi ile Borçlar Yasası'nın 49. maddesi daha kapsamlıdır.

Medeni Yasa'nın 24. maddesinin belli yerlere yollaması nedeniyle böyle bir olgunun bulunduğu yerde, onu düzenleyen kurallar (örneğin. Medeni Yasa'nın 26, 174, 287); bunların dışında Borçlar Yasası'nın 49. maddesi uygulanır.

Medeni Yasa'nın 24. ve Borçlar Yasası'nın 49. maddesinde belirlenen kişisel çıkarlar, kişilik haklarıdır. Kişilik hakları ise, kişisel varlıkların korunmasıyla ilgilidir. Kişisel varlıklar, bedensel ve ruhsal tamlık ve yaşam ile nesep gibi insanın, insan olmasından güç alan varlıklar ya da kişinin adı, onuru ve sır alanı gibi dolaylı varlıklar olarak iki kesimlidir. Tekniğin gelişimi ve yaşam koşullarına göre belirlenmiş varlıklar, açıklanan olgularla çevrelendirildiğinde, davaya konu olayın bu çerçeve dışında kalması durumunda manevi tazminat isteği reddedilmelidir.

Ortopedik özürlü olduğunu ve yaya olarak akraba ziyaretine gitmek istediğini belirten davacı, davalılardan ... Turizm ve İnşaat AŞ’ne ait otel önüne geldiğinde; park yasağına rağmen, otel yetkililerince, otele gelen müşterilere ait araçların yaya yolu üzerine gelişigüzel park edilmesi nedeniyle yaya kaldırımını kullanamadığını; trafik akışının yoğun olduğu araç yoluna girerek yoluna devam etmek zorunda kaldığını belirterek, uğradığı manevi zararın ödetilmesini istemiştir. Dava konusu olay, manevi tazminatın koşullarını düzenleyen Borçlar Yasası'nın 49. maddesinde belirtilen kişilik değerlerine saldırı oluşturacak nitelikte davacının iç huzurunu bozacak bir olgu olarak benimsenemez.

Yerel mahkemece, açıklanan olgular gözetilerek manevi tazminat isteminin tümden reddedilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle, adı geçen davalıların manevi tazminat ile sorumlu tutulmuş olmaları doğru olmadığından, karar bu nedenle de bozulmalıdır.