Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2010/9425 K.2010/10545

Davacı ... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği ve diğerleri vekili Avukat ... ... tarafından, davalı ... ve diğerleri aleyhine 22/03/2004 gününde verilen dilekçe ile muarazanın men'i istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın aktif husumet yokluğundan ve esastan reddine dair verilen 24/05/2004 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacılar vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Davalılardan ...'na yönelik temyiz istemi yönünden; dava, ... Müzesi'nde bulunan kültür varlıklarının başka yerlerde sergilenmesi önlenerek çekişmenin giderilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, dava hem aktif husumet ehliyeti yokluğundan, hem de esas yönden reddedilmiş; karar, davacılar tarafından temyiz olunmuştur.

Davacılar ...’e 60 km uzaklıkta bulunan baraj sahasından çıkarılarak ... müzesine konulan Zeugma mozaikleri ve Mars heykelinin, davalılardan ... tarafından Real market ve Topkapı Saray'ında sergilenmek istendiğini, 2863 sayılı Yasa'nın 6. maddesi uyarınca mozaiklerin taşınamaz kültür varlığı olduğunu, taşınması için zorunlu bir durum olmadığı gibi yetkili üst kuruldan izin de alınmadığını, mozaikleri taşınmak üzere hazırlayan diğer davalı ... ve çalışanlarının yetki ve izin belgeleri bulunmadığını belirterek, sergilenmek istenen kültür varlıklarının ... Müzesi dışına çıkarılması engellenerek çekişmenin giderilmesini istemişlerdir.

Davalılar ise, yetkisiz ve izinsiz bir işlem yapılmadığını, tabiat ve kültür varlıklarının denetim yetkisinin ...'na ait olduğunu, sergi ile ilgili çalışmaların Müsteşarlık eliyle yürütüldüğünü, davalı Bakanlığın ücretli çalışanı olan uzman ... ile Müze Müdürü ... ve İl Kültür Müdür vekili olan ...’a husumet düşmeyeceğini, davanın idari yargı yerinde açılmasını gerektiğini ileri sürerek istemin reddedilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

Yerel Mahkemece, baraj sahasından sökülerek müzeye konulan mozaikler taşınır eşya durumuna geldiğinden, taşınmaz varlıklara ilişkin 2863 sayılı Yasa'nın 20. maddesinin değil, taşınır eser ve kültür varlıklarına ilişkin 24. maddesinin kapsamında kaldığını, gerekli işlemlerin yerine getirildiği, aynı Yasa'nın 5. maddesi uyarınca kültür varlıklarının Devlet malı niteliğinde olup çekişmenin giderilmesinin özel mallar için söz konusu olduğu, Devletin kamu gücünü kullandığı bir idari işlem bulunmadığı, Devlet malı ve Dünya mirası niteliğindeki mozaikler konusunda davacıların aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle istem reddedilmiştir.

Davalılardan ...'nın ... Müzesi'nde bulunan kültür varlıklarından Zeugma mozaikleri ve Mars heykelinin Real market ve Topkapı Saray'ında sergilenmesine yönelik karar ve işlemleri, idari eylem ve işlem niteliğindedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından açılan tam yargı davalarına idari yargı yerinde bakılacağından, davalılardan ... yönünden yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddedilmemiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.

2-Diğer davalılar ... ve ...'a yönelik temyiz itirazına gelince; davalılardan ...'nın ücretli çalışanı olan ... ile diğer davalılar Müze Müdürü ... ve İl Kültür Müdür vekili ...’ın pasif husumet ehliyetleri bulunmadığından, adı geçen davalılar hakkındaki istemin pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmemiş olması doğru olmadığından, karar bu nedenle de bozulmalıdır.