Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2012/3336 K.2013/2825

Davacı ... vdl. vekili Avukat ... tarafından, davalı ... vdl. aleyhine 18/04/2007 gününde verilen dilekçe ile muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 20/10/2011 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalı ...'in tüm temyiz itirazları reddedilmelidir.

2-Davacıların temyiz itirazına gelince;

Dava, muvazaalı satış nedeniyle tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar, desteklerinin davalı ... tarafından 11/01/2007 tarihinde öldürülmesinden ve tutuklanmasından sonra, davalının tüm taşınmazlarını 18/01/2007 tarihinde vekaletname ile satış yetkisi verdiği vekili aracılığı ile .... Köyü 536 nolu ve yine aynı köy 251 nolu parseli 23/01/2007 tarihinde önce davalı ...'a, ...'in de kısa bir süre sonra bu taşınmazlardan 149 nolu parseli 26/03/2007 tarihinde davalı ...'e, 536 nolu parseli 02/04/2007 tarihinde davalı ...'e sattığını, satışların amacının davalı ... aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat davasından hak edecekleri alacak tutarını ödemekten kurtulmaya yönelik olup satış işlemlerinin muvazaalı olduğunu belirterek taşınmazların tapu kayıtlarının muvazaa nedeni ile iptalini ve davalı ... adına tapuya tescilini istemişlerdir.

Davalılar, satışların gerçek olduğunu, muvazaa bulunmadığını, bedel ödeyerek satın alındığını, satış bedeli ile taşınmazların gerçek değeri arasında fark bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

Yerel mahkemece, tarafların delilleri toplanmış, tanıklar dinlenilmiş, taşınmazların satış tarihi itibarı ile gerçek değeri belirlenmiş, taşınmazların tapudaki satış bedeli ile gerçek değeri arasında önemli bir fark bulunmadığı tespit edilmiş, tanık beyanlarına göre davalı ...'a satışı yapılan 251 parsel nolu taşınmazı halen davalı ...'in ailesi tarafından kullanıldığının belirlenmesi üzerine bu parsel yönünden muvazaa iddiası kabul edilerek davalı ... adına olan tapusunun iptali ile davalı ... adına tesciline, diğer parseller yönünden tapudaki satış bedeli ile tespit edilen gerçek bedelleri arasında fark tespit edilememesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Borçlar Kanunu'nun 18. maddesinde anlamını bulan muvazaa, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacı ile ve fakat kendi gerçek iradelerine uygun olmayan ve aralarında hüküm ve sonuç doğurmayan bir görünüş yaratmak hususunda anlaşmalarıdır, şeklinde tanımlanabilir. Demek ki, tarafların görünüşte yaptıkları işlemle, iradelerinin birleştiği işlem birbirinden farklılık taşıdığı durumlarda muvazaanın söz konusu olduğu kabul edilmelidir. Muvazaada görünüşteki işlemin her türlü hukuki sonuçtan yoksun olması, tarafların ortak iradelerinin gerçeği yansıtmamasındandır.

Kural olarak üçüncü kişi muvazaa nedeniyle zarara uğratıldığı takdirde, tek taraflı ve çok taraflı hukuki muamelenin geçersizliğini ileri sürebilir. Çünkü, muvazaalı bir işlem ile üçüncü kişinin zarar görmesi ona karşı işlenmiş bir haksız eylem niteliğindedir. Ancak, üçüncü kişilerin muvazaalı işlem ile zarar gördüklerinin benimsenebilmesi için, onun işlemi yapandan alacağının bulunması ve bu alacağın ödenmesini önlemek için muvazaalı işlemin yapılmış olması gerekir.

Davacıların bu davadaki amacı, tazminat davası sonucu hak kazanacakları alacaklarını tahsil edebilmek için hukuki muamelenin kendileri yönünden geçersizliğini sağlamaktır. Davacıların bu hakkı, ayni değil şahsi sonuç doğurur. Davada muvazaanın ispatı halinde tapunun iptaline değil (olayda kıyasen uygulanması gereken İİK'nun 283/1. maddesi uyarınca) iptal ve tescil olmaksızın da, taşınmazların haciz ve satışına karar verilebilecektir. Bu davanın amacı da budur.

Somut olayda davacıların desteği davalı ... tarafından 11/01/2007 tarihinde öldürülmüştür.

Olay nedeni ile tutuklanan davalı ... tüm taşınmazların satışı için olay tarihinden 7 gün sonra yetki verdiği vekili aracılığı ile dava konusu 149, 536 ve 251 parsel nolu taşınmazlarını 23/01/2007 tarihinde aynı köyden davalı ...'a, onun tarafından da çok kısa bir süre sonra bu taşınmazlardan 149 nolu parseli 26/04/2007 tarihinde davalı ...'e, 536 nolu parseli 02/04/2007 tarihinde davalı ...'e aynı bedellerle sattığı tartışmasızdır.

Davacılar satış işleminin muvazaalı olduğu iddiası ile bu davayı açmışlardır.

Dava dosyasındaki belge ve bilgilerden, davalı ... ve ailesinin taşınmazları ekip biçerek kazanç sağlarken davalı ...'in cezaevine girdikten hemen sonra her üç taşınmazını birden satmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, satın alan davalıların aynı köyden ve yakın köyden oluşları, satın alınan taşınmazların satın alındıktan çok kısa bir süre içinde aynı bedelle el değiştirmeleri, satın alınan taşınmazlardan bir bölümünün satan kişinin ailesi tarafından işlenmeye devam edilmesi, davalı ...'ün taşınmazı davalı ...'ten alacağına mahsuben aldığına ilişkin savunmasına karşın tapuda ...'tan aldığının anlaşılması,

bu şekildeki savunma doğru olsa bile borç karşılığı taşınmaz devrinin mutat ödeme vasıtası olarak değerlendirilemiyeceği, davalı ...'ın 251 nolu taşınmaz yönünden aleyhine karar verildiği halde kararı temyiz etmediği, tanık beyanları ile davalı ...'ın davalı ...'in damadının kardeşi olduğu hususları ile davacılar tarafından ... hakkında maddi ve manevi tazminat davası açıldığı, .....Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/142 Esas, 2011/517 Karar, sayılı dosyası ile maddi ve manevi tazminata hükmedildiği sabittir.

Dosyadaki mevcut delil durumuna göre, davalılar arasında satış işleminin gerçek olmadığı, satış işleminin davacıların tazminat davası nedeniyle kazanacakları tazminatın tahsilini karşılıksız bırakmak amacı güdüldüğü anlaşılmakla, dava konusu her üç parselin satış işlemi muvazaalıdır. Yerel mahkemece anılan yönler gözetilmeksizin 149 ve 536 nolu parseller yönünden davanın reddine, 251 parsel nolu taşınmaz yönünden de davacıların alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere davacılara taşınmazda haciz ve satış yetkisi tanınması yerine yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

(M)

KARŞI OY YAZISI

Dava, açılmış veya açılacak alacak veya tazminat davasını sonuçsuz (karşılıksız) bırakmak amacı ile kötü niyetli (borçlu) davalı ile 3. kişi arasındaki muvazaalı mal kaçırmaya ilişkin hukuki işlemlerin (tasarrufların) iptali davasıdır.

Söz konusu muvazaalı mal kaçırmaya ilişkin işlemlerin (tasarrufların) iptali davalarında yasa koyucu alacaklıların alacaklarını tahsil edebilmesi için kötü niyetli borçlular ile 3. kişiler arasındaki işlemlerin (tasarrufların)iptali için (kesinleşmiş bir alacağın olması, borçlunun borcunu ödemekten acze düşmesi nedeniyle aciz vesikasının verilmesi, vs.) gibi koşulların bulunması kaydı ile İİK nun 277 ve devamı maddelerinde düzenleme yapmış olmasına rağmen, Yargıtay 4. Hukuk Dairemizin sayın çoğunluğu alacak veya tazminat isteği ile açılmış bir davanın varlığını yeterli görerek,

İİK’ nun 277 ve devamı maddelerinde ön görülen koşulların varlığının araştırılmasına gerek görmeyerek açılan davada borçlu (davalı) olduğu iddia edilen kişinin alacak veya tazminatın doğumu tarihine yakın tarihte 3. kişilerle yaptığı hukuki işlemlerin (tasarrufların) B.K nun muvazaayı düzenleyen 18. maddesi gereğince iptal edilmesi görüş ve düşüncesindedir.

Açılan her davanın yasal dayanağının bulunması ve davanın açıldığı anda davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartlarındandır. Usul ekonomisi de nazara alınarak dava şartlarının bulunup bulunulmadığının mahkemece davanın başında re’sen araştırılıp değerlendirilmesi gerekir.

Bu anlamda dairemizin sayın çoğunlunun görüş ve düşüncesine göre açılan, İİK’ nun 277 ve devamı maddelerindeki koşulları taşımamasına rağmen sadece B.K nun muvazaayı düzenleyen 18. maddesine göre kabul edilen, borçlu olduğu iddia edilen kişi ile 3. kişi arasındaki mal kaçırmaya ilişkin hukuki işlemlerin (tasarrufların) iptali davalarında davaların yasal dayanağı, davacının dava açmakta hukuki yararı ve verilen kararın uygulanma (infaz) kabiliyeti yoktur.

Şöyleki,

1- İİK nun 277 ve devamı maddelerindeki koşulları taşımayan hukuki işlemlerin (tasarrufların)iptali davalarında dairemizin sayın çoğunluğunun yasal dayanak olarak kabul ettiği B.K nun 18. maddesi, tüm muvazaalı işlemlerde uygulanan genel ve işlemlerin yorumlanması ile ilgili bir madde olup, tek başına bu davaların yasal dayanağını oluşturmaz.

Yargıtay 4. Hukuk dairemizin sayın çoğunluğu dahi, B.K nun 18. maddesine dayanılarak hukuki işlemlerin (tasarrufların) iptaline ilişkin kararlarda İİK nun 283. maddesine uygun hüküm kurulmasını aramaktadır. Bu uygulama dahi, B.K nun 18.maddesinin açılan hukuki işlemlerin (tasarrufların) iptali davalarının tek başına yeterli ve

yasal dayanağı olmadığını göstermektedir. Ayrıca, hukuki işlemlerin (tasarrufların)iptali ile ilgili taleplerde İİK nun 277-282. maddelerinde düzenlenen ön koşullar açılan davalarda aranmazken İİK nun 283. maddesine uygun hüküm kurulmasını aramak kanaatimizce çelişkidir.

Yine, dairemizin sayın çoğunluğunun kabul ettiği görüş ve uygulama doğru kabul edildiği takdirde İİK nun 277 ve devamı maddelerinin uygulanma alanı kalmaz. Zira, herkes alacak ve tazminat talepleri, ile ilgili açtığı davalarda alacak veya tazminatın kesinleşmesini, borçlu (davalının)acze düşmesi nedeniyle aciz vesikası alınması gibi alacağın takibini zorlaştıran koşulları gerçekleştirmeden bu yolla amacına ulaşabilir. Bunun sonucu olarakta İİK nun 277 ve devamı maddelerinde ki düzenlemenin, yasa koyucu tarafından uygulanmamak üzere düzenlendiğini kabul etmemiz gerekir ki bu durum, yargının görevinin yasaları uygulamak olduğuna ilişkin prensibe uygun düşmez.

2-Diğer yandan (alacak veya tazminatın kesinleşmediği, aciz belgesinin alınmadığı, diğer bir deyişle İİK nun 277 ve devamı maddelerindeki koşulların oluşmadığı haller nazara alındığında davacının dava açmakta hukuki yararı da bulunmamaktadır. Halbuki hukuki yarar davanın açıldığı anda var olmalıdır. İleri de hukuki yararın var olabilme ihtimali dava açmak için yeterli değildir.

Zira, hukuki işlemin iptali davasının asıl dayanağı olacak olan “alacak veya tazminat” davasının davacı lehine sonuçlanıp sonuçlanmayacağı sonuçlansa dahi borçlu (davalı) nun hukuki işleminin (tasarrufunun) konusu olan mal veya hak haricinde başka mal ve hakkının olup olmadığı, bunların davacı (alacaklı) nın alacağını karşılayıp karşılamayacağı belli değildir. Bu belirsizlik hukuki işlemin (tasarrufun) iptali davasının açılması anında davacı lehine davada hukuki yararın henüz mevcut olmadığını gösterir.

3-Mahkeme kararlarının yerine getirilmesi (infazı) bilindiği gibi ancak icra takibi yolu ile olur.İİK’nun 277 ve devamı maddelerindeki koşullar aranmadan tasarrufların iptaline ilişkin verilecek kararlar ortada bir icra takibi olmadan nasıl,ne şekilde ve kimin tarafından uygulanacaktır?İcra hukuku yönünden bu sorulara cevap vermek mümkün değildir.Anılan kararların uygulanabilmesi için öncelikle bir alacağın olması,bu alacakla ilgili icra takibinin yapılması,takibin kesinleşmesi,borçlunun borcunu karşılayacak parası veya haciz konlacak malının olmaması diğer bir deyişle aciz vesikasının alınmış olması gerekir.Aksi halde,aciz vesikası alınana

kadar verilen kararın uygulanması (infazı) icra hukuku ve icra müdürü yönünden mümkün değildir.Kısaca,alt yapısı olmayan böyle bir tasarrufun iptaline ilişkin kararın uygulanması,yerine getirilmesi mümkün değildir.Uygulanması mümkün olmayacak bir davanın açılmasının ve verilecek kararın bir anlamı ve faydası da yoktur.

İİK nun 277 ve devamı maddelerindeki koşulların gerçekleşmesine kadar, kötü niyetli borçlu ile 3. kişi ve diğer 3. kişiler arasında iptale konu mal veya hakkın el değiştirmesi ve son hak sahibinin iyi niyetli kabul edilmesi halinde alacaklının alacağını elde edememe gibi bir tehlike ile karşı karşıya kalabileceği iddiası ve bu yönde açılan davalarda davacının hukuki yararı vardır şeklindeki gerekçede kanaatimizce doğru değildir. Zira, bu iddia ve gerekçeler yasal dayanağı olmayan davayı kabul edilebilir hale getirmediği gibi, açılacak alacak ve tazminat davaları ile birlikte İİK nun 264/1 maddesine göre istenecek ve mahkemece kabul edilecek ihtiyati haciz kararı ile yukarda ileri sürülen muhtemel tehlikede ortadan kaldırılabilir.

Her şeye rağmen İİK nun 277 ve devamı maddelerindeki koşullar aranmadan açılan hukuki işlemlerin (tasarrufların) iptali ile ilgili davaların kabul edilmesinin bir sakıncası da; Alacak veya tazminat alacaklısı olduğu iddiasında olan davacının açmış olduğu asıl alacak veya tazminat davasını kaybetmesi, borçlu olduğu iddia edilen davalının aciz içinde olmaması, iptale konu mal ve hak haricinde alacağı karşılayacak alacak miktarından çok daha fazla mal veya hakkının bulunması halinde, iptale konu mal veya haklarla ilgili borçlu sayılan davalı ile 3. kişinin tasarruf haklarının kısıtlanması sonucu zarara uğrayacak olmalarıdır. Bu zararı kim karşılayacaktır?

Sonuç olarak, İİK nun 277 ve devamı maddelerindeki koşullar oluşmadan açılacak alacak veya tazminat davalarına dayanılarak borçlu (davalı) olduğu iddia edilen kişilerin alacak veya tazminat hakkının doğum tarihine yakın tarihlerde 3. kişilerle yaptıkları hukuki işlemlerin (tasarrufların) iptaline ilişkin açılan davaların yasal dayanağı yoktur. B.K nun 18. maddesi yeterli ve bu davaların yasal dayanağı değildir.

Ayrıca, davacının iptal davasını açtığı anda dava açmakta hukuki yararı oluşmamıştır. Alt yapısı olmadan bu yönde verilecek kararın icra takibi yönünden uygulanması ve yerine getirilmesi de mümkün değildir. Bu şekilde açılmış bir davanın kabulü, borçlu ile 3. kişinin zararına yol açabileceğinden davanın reddine karar verilmesi düşüncesinde olduğumdan sayın çoğunluğun kararına katılmıyorum.20/02/2013