Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2012/3349 K.2012/7393

Taraflar arasındaki trafik kazası sonucu yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yerel mahkemece verilen gün ve sayısı yukarıda yazılı kararın; Dairemizin 13/12/2011 gün ve 2010/10494-2011/13444 sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmiştir. Süresi içinde davalı ... İlaç San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla HUMK’nun 440-442. maddeleri uyarınca tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü.

1-Temyiz ilamında bildirilen gerektirici nedenler karşısında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun değişik 440. maddesinde sayılan nedenlerden hiç birine uygun olmayan aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan karar düzeltme istemi reddedilmelidir.

2-Davalının diğer karar düzeltme istemine gelince; dava, trafik kazası sonucu yaralanma nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece, davalılardan ... ve ... İlaç Sanayi ve Ticaret A.Şyönünden istemin bir bölümü kabul edilmiş, diğer davalı ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden ise davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Karar, davacılar ve davalılardan ... İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından temyiz edilmiş ve Dairemizce kararın taraflar yönünden onanmasına karar verilmiştir. Davalı ... İlaç Sanayi ve Ticaret AŞ, karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

Dava konusu olayda; davalı ..., kullandığı araçla seyir halinde iken davacılardan ...'e çarpmış ve onun yaralanmasına neden olmuştur. Davacılar vekili, ... İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş., ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ...'a husumet yönelterek onları davalı olarak göstermiştir.

Kazaya neden olan araç, trafikte davalı ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. adına kayıtlıdır. Bu aracı kullanan davalı sürücü ... ise diğer davalı ... İlaç Sanayi ve Ticaret AŞ'nin sigortalı olarak çalışanıdır.

Davalılardan ... Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. filo kiralama işi yaptığını, kazaya karışan aracı da 36 ay süre ile ... İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye kiraya verdiğini, aracın işleteni olmadığını belirterek davanın husumet yönünden reddedilmesi gerektiğini savunmuştur.

Yerel mahkemece işleten sıfatının bulunmadığı gerekçesiyle davalılardan ... Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret AŞ hakkındaki davanın husumet yönünden reddine, diğer davalıların ise sorumlu tutulmasına karar verilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. ve 19. maddelerine göre trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir belirti (karine) değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin üçüncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasal düzenleme de yoktur.

İşletenlik, trafik kaydı adına olan kişiden mülkiyeti muhafaza kaydı ile satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süre ile kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişiye geçmiş olur. Bu bakımdan işletenliğin kayda rağmen başkasına geçmiş bulunduğu her zaman kanıtlanabilir.

Fakat bu konuda getirilecek kanıtların üçüncü kişiler yönünden bağlayıcı nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını ortadan kaldıracak (halele uğratacak) bir sonuç yaratmaması gerekir.

Öte yandan, Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'mn 299. maddesinde yer alan düzenlemeler, birbiriyle hiç bağlantısı bulunmayan, birbirine karşı tam anlamıyla üçüncü kişi durumunda bulunan kişiler hakkında uygulama alanı bulamaz. Çünkü haksız eylem nedeniyle zarar gören kişi, üzerinde işletenlik niteliği bulunmayan kişinin hukuki ardılı değildir.

Ancak, özellikle trafik olaylarına karışan araçların oluşturdukları zararların ödetilmesini olanaksız bırakmak için olaydan sonra danışıklı (muvazaalı) olarak eski tarihle düzenlenen sözleşmelerde, üçüncü kişi durumunda bulunan zarar görenlerin, zarara uğramasını önlemek amacıyla bu gibi belgelerin onlara karşı sonuç doğurabilmesi için sözü edilen maddede öngörülen koşulların benzetme yolu ile (kıyasen) aranması hak ve adalete uygun düşmektedir.

Yargıtay'ın uzun yıllardan beri uygulaması bu doğrultudadır.

Dava konusu olayda davalı ... Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret AŞ; aracını, başka bir kişinin kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiğini ve araç üzerinde eylemli kullanımı (tasarrufu) bulunduğunu geçerli kanıtlarla kanıtlamış değildir.Dava konusu olayda, kazayı yapan ... plakalı aracın, trafik sicilinde davalı ... Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret AŞ adına kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Davalı ...

Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. adına kayıtlı olup sahibi olduğu bu aracı uzun süreli kiraya verdiğini, işleten sıfatının kendisinde bulunmadığını savunmuş ve bu savunmasına dayanak olarak da adi yazılı kira sözleşmesi ve faturalar sunmuş ise de, bu savunmayı kanıtlama yönünde sunulan belgeler her zaman düzenlenmesi mümkün adi yazılı belgelerden olup adı geçen davalı şirketin işleten olmadığının kabulü için yeterli bulunmamaktadır. Diğer davalı ...

İlaç Sanayi Ticaret Anonim Şirketi de haksız eylemi ile zararlı sonucun meydana gelmesine neden olan davalı sürücü ...'ın istihdam edenidir. Bu nedenle davalı ... İlaç Sanayi ve Ticaret AŞ'nin istihdam eden olarak sorumluluğu, diğer davalı ... Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret AŞ'nin de işleten olarak sorumluluğu söz konusudur.

Şu durumda yerel mahkemece, davalı ... İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin sorumluluğu yönünde karar verilmiş olması doğru görülmüş olup ancak; yukarıda açıklanan olgular gözetilerek, davalı ... Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin de sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, adı geçen davalı şirket hakkındaki istemin husumet yönünden reddedilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden ve bu nedenle kararın, bozulması gerekirken, onanmış bulunduğundan davalının bu yöne ilişkin karar düzeltme istemi Hukuk Usulü Muhakemeleri Yasası'nın 440-442. maddeleri uyarınca kabul edilmeli, onama kararı kaldırılmalı ve karar gösterilen nedenlerle davalı ... Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. yönünden bozulmalıdır.