Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E.2012/9361 K.2012/19701

Davacı Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı'na izafeten Hazine vekili Avukat ... tarafından, davalı ... vdl. aleyhine 28/11/2002 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine yapılan yargılama sonunda.

Mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen 12/03/2009 günlü kararın Yargıtay’da duruşmalı olarak incelenmesi davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve ..., duruşmasız olarak incelenmesi de davalı ... ve davacı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle, daha önceden belirlenen 06/12/2011 duruşma günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davalılardan asil ... ve diğerleri vekili Avukat ... ve davalı asil ... ile karşı taraftan davacı hazine vekili Avukat ... geldiler.

Açık duruşmaya başlandı. Süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra taraflara duruşmanın bittiği bildirildi. Dosyanın görüşülmesine geçildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü.

Dava, usulsüz pamuk destekleme ödemeleri nedeniyle doğan kurum zararının ödetilmesi istemine ilişkindir. Yerel mahkemece istemin bir bölümü kabul edilmiş; karar, davacı ve davalılardan ..., ..., ..., ..., ..., ... ile ... tarafından temyiz olunmuştur.

Davacı, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, pamuk destekleme prim ödeme komisyonu başkan ve üyeleri olan davalıların, pamuk üreticisi çiftçilere pamuk destekleme prim ödemesi yapılırken üreticilerin beyan ettikleri pamuk ekim alanlarını mahallinde tespit ettirmeden üretim tespit formu, prim hak ediş belgelerini usulüne ve gerçeğe uygun olarak düzenlemediklerini ve böylece çiftçilere hak ettiklerinden fazla prim ödenmesine neden olduklarının 18.09.2002 günlü müfettiş raporu ile belirlendiğini belirterek zararın ödetilmesini istemiştir.

Yerel mahkemece, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, düzenlenen bilirkişi raporunda; davacının iddiasının dayanağı olan müfettiş soruşturma raporunda gösterilen ve haksız olduğu bildirilen davalıların eylem ve işlemlerinin doğru ve usulüne uygun olup olmadığı yönünde herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan, vergi dairesi tarafından dosyaya gönderilen cevabi yazıya göre, “…fazla prim alan üretici çiftçilerden geri ödeme yapmayan çiftçiler için fazla ödendiği müfettiş raporu ile belirlenen miktarın eldeki davada istenebileceği…” yönünde bir belirleme ile yetinilmiştir.

Yerel mahkemece, taraflarca itiraz olunan bu bilirkişi raporuna göre karar verilmiştir. Ancak, karara esas alınan bilirkişi raporu, yukarıda yapılan açıklamalara göre dosya içinde bulunan müfettiş raporunda bildirilen eylemler ve zarar miktarının doğruluğu ve usulüne uygun olup olmadığı yönünde herhangi bir değerlendirme yapılmadan eksik incelemeye dayalı olarak düzenlenmiş olup, hüküm kurmak için yeterli nitelikte görülmemiştir.

Ayrıca dosya içeriğinden; davacının iddiasını dayandırdığı 18.09.2002 günlü müfettiş raporunun düzenlenmesinden sonra fazla prim ödendiğinden bahisle kendilerinden geri ödeme yapmaları istenen pamuk üreticisi çiftçilerin şikayetleri üzerine davacı bakanlık tarafından söz konusu müfettiş raporunun doğruluğunun araştırılması yönünde iki defa daha aynı konuda müfettiş incelemesi yaptırıldığı, sonradan düzenlenen bu 30.12.2003 ve 16.6.2004 günlü müfettiş raporlarında ise, “…davanın dayanağını teşkil eden müfettiş raporunun yetersiz ve yanlış olduğu,

fazla ödendiği açıklanan prim miktarı belirlenirken kullanılan hesaplama yönteminin yanlış olduğu, uydu fotoğraflarına göre mahallinde tespit yaptırılmadan düzenlendiği, oysaki uydu fotoğraflarına göre parsel ve çiftçi bazında tespit yapılmasının mümkün olmadığı, inceleme tarihi itibariyle de şu an için fazla prim ödemesi olup olmadığının belirlenmesinin mümkün olmadığı…” yönünde açıklamalar yapıldığı görülmüştür.

Bazı çiftçiler tarafından da geri ödeme istenmesine ilişkin idari işlemin iptali için idare mahkemelerinde davaların açıldığı, idare mahkemelerince, “… bireysel bazda ekim yapılıp yapılmadığı, Bakanlar Kurulu Kararı ve Tebliğinde aranılan belgelerin usulüne ve içeriği itibariyle gerçeğe uygun olup olmadığı,

alındığı belirtilen ödemenin haksız olduğunun nasıl ve hangi yöntemle tespit edildiği tam olarak ortaya konulmaksızın eksik inceleme sonucunda düzenlenen soruşturma raporuna dayanılarak haksız yere pamuk destekleme priminden yararlandığından bahisle primin geri istenmesi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı…” gerekçesi ile işlemlerin de iptal edildiği, bu kararlara karşı yapılan itirazların da Bölge İdare Mahkemesince reddedilerek iptal kararlarının kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, dosya içindeki açıklamalardan, davalılardan ... hakkında dava konusu olay nedeniyle ceza davası açıldığı ve adı geçen davalının beraatine karar verildiği de anlaşılmaktadır.

Şu durumda, yerel mahkemece, yukarıda açıklaması yapılan tüm müfettiş raporlarının ve idari dava dosyaları ile ceza dava dosyasının getirtilerek yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılarak dava konusu olay hakkında düzenlenen tüm müfettiş raporlarında yapılan belirlemeler üzerinde değerlendirme yapılmalı, tüm deliller tartışılmalı ve varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yukarıda açıklanan yönler gözetilmeden yetersiz bilirkişi raporuna göre eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.